Nic jenož literarisce, ale tež „literally“, kaž Američenjo praja – potajkim posłownje běch lětsa wjele po puću. W swobodnym času po waliziskich horach abo „za wulkim hatom“ w kraju njewobmjezowanych (nje)móžnosćow, kaž je mje USA zaso raz wučiła. Knižnje runje pućuju z Julesom Verne a jeho profesorom Lidenbrokom do Islandskeje a wottam dosrjedź našeje zemje. Znaty roman z lěta 1864 słuša k prěnim twórbam tehdy nastawaceho žanra science fiction, hdźež so načasne wědomostne hypotezy do pućowanskeje stawizny spletu. K tutomu klasikarjej dach so snadź tež zwjesć přez swoju lětušu słužbnu zaběru z pućowanskej literaturu. Našu nowostku „Die Lausitz in Reisebeschreibungen des 18. und 19. Jahrhunderts“ je tón abo tamny snadź hižo w rukach měł. W njej móžeš z widom wotwonka, k tomu historiskim, znatu domiznu znowa zeznać.
Přichodny tydźeń wot 5. nowembra do 10. nowembra wotměje so filmowy festiwal w Choćebuzu. Zarjadowanje je sobu najwažniši filmowy festiwal za kino na wuchodźe Europy.
Choćebuz (lmc/SN). Kóžde lěto přićahuje filmowy festiwal w Choćebuzu mnohich zahorjenych režiserow a dźiwadźelnikow ze wšeho swěta do Łužicy. Wot swojeho załoženja 1991 njeje festiwal jenož jewišćo za filmy ze srjedźneje a wuchodneje Europy. Zdobom spěchuje so tam tež kulturna wuměna. Kóžde lěto prezentuje festiwal wšelake hrajne filmy, dokumentacije a krótkofilmy. W mnohich programach wobjednawaja filmowcy towaršnostne, kulturne a politiske temy regiona. Nimo mjezynarodneho wubědźowanja a wosebitych programow je festiwal tež wosebite městno za serbsku kulturu wutworił.
W Münsteru, 600 km zapadnje Łužicy, běchu minjeny štwórtk serbske zwuki a zynki słyšeć. Georg Schaaf z arabsko-němskeho literarneho kruha je serbsku spisowaćelku Měranu Cušcynu na čitanje přeprosył. Wona předstaješe jeje zběrku basnjow „Innen bröckelt die unerhörte Schicht“. Kniha je loni w nakładnistwje „poetenladen“ w Lipsku wušła. To je prěnja kniha Měrany Cušcyneje, kotraž wobsahuje hłownje němske basnje. Čitanje wotmě so w forumje ludoweje wysokeje šule. Něhdźe 30 zajimcow zarjadowanje wopyta. W basnjach wjedźeše Měrana Cušcyna připosłucharjow do Łužicy, powěda wo swojim dźěćatstwje a času młodosće, wopisowaše wšelake wobkedźbowanja a hraješe sej ze słowami w němskej a serbskej rěči. Wšako je tež někotre serbske basnje předčitała. Zo bychu připosłucharjo tutym lěpje sćěhować móhli, so serbske teksty na elektriskich taflach pokazachu.
Waršawa. Na 70 lět dźěławosće zhladuja lětsa w Instituće slawistiki Pólskeje akademije wědomosćow (IS PAN) we Waršawje. K tomu přewjedźechu minjeny štwórtk wosebitu swjatočnosć w špihelowej žurli Palasta Staszica, na kotruž běchu tež partnerow z najwšelakorišich kooperacijow přeprosyli. Jako zastupjer Serbskeho instituta wobdźěli so wotrjadnik rěčespytneho wotrjada Fabian Kaulfürst na zarjadowanju. Hłowny dźěl zetkanja tworještej wědomostnej debaće wo přichodźe slawistiki w Europje.
Gubin. Z 25 zajimcami bě serbsko-pólske čitanje minjeny pjatk popołdnju při Łužiskej studni w pólskim Gubinje derje wopytane. Na literarne zetkanje pod hołym njebjom staj přeprosyłoj dr. Justyna Michniuk wot Zwjazka serbskich wuměłcow (ZSW) a Tadeusz Raut wot Towarstwa přećelow regiona Gubina. Wosebity zajim, dožiwjeć žiwu delnjoserbšćinu, pokaza so tež w tym, zo běchu mjez přisłucharjemi měšćanosta pólskeho Gubina Zbigniew Bołoczko, wice-měsćanostka w Gubinje Anna Kapela, čłon měšćanskeje rady Paweł Wojtecki, naměstnik krajneho rady Ryszard Zakrzewski a předsyda Towarstwa přećelow regiona Gubina Stefan Pilaczyński.
Kamjenc (SN). Ludowe nakładnistwo Domowina je wčera w Kamjencu Serbsku protyku za lěto 2025 předstajiło. Lětsa wěnuje so bestseller nakładnistwa Kamjencej, wšako zhladuja tam na 800. róčnicu prěnjeho naspomnjenja města a wokolnych wsow.
Budyšin (SN/bn). Orchester Serbskeho ludoweho ansambla je wčera na swojej žurli 1. sinfoniski koncert aktualneje hrajneje doby předstajił. Pod nawodom Katheriny Dickopf zahajichu hudźbnicy program z čućiwej interpretaciju „Serbskeje rapsodije D-Dur op. 63a za husle a orchester“ Bjarnata Krawca. Solist na wiolinje bě koncertny mišter SLA Miłosz Wieliński. Jeho pózdnjoromantiske koloratury tworjachu zajimawy kontrast k so zdźěla hižo impresionizma dótkacym elegiskim harmonijam, kotrymž předewšěm smyčkarjo dosć majestetiski raz spožčachu. Njezwučene wužadowanje posłužować cyły perkusiwny instrumentarij wot wulkeho bubona do zwonohry zmištrowaštej bubnarjej z brawuru. Po wašnju čěskeje narodneje šule zahra ćěleso na to „Elegiju“ Jurja Pilka we wobdźěłanju Jochena Hentschela. Kaž hižo w předchadźacej twórbje wopokaza so wušikna ručka dirigentki wosebje nastupajo precizne akcenty. Tohorunja wot Hentschela aranžowane „Šěsć serbskich rejow op.