Spočatk lěta je Marko Kliman přewzał nawodnistwo Smječkečanskeho Domu swj. Jana. Mjeztym je něhdźe sto dnjow w zastojn­stwje. Při tej składnosći je so Marian Wjeńka z 38lětnym Prawočanom rozmołwjał­.

Knježe Klimano, kak sće so po prěnich třoch měsacach w Smječkecach zažiwił?

M. Kliman: Jara derje. Spočatnje je mje někak měsac předchadnik Tadej Šiman­ nadrobnje zadźěłał. Ale wšědny dźeń wotkrywa stajnje nowe nadawki a wužadanja. A tu pytnu, zo mamy team, kiž za dom a jeho wobydlerjow steji a na kotryž móžu so spušćeć.

Sće do toho w Budyskej chorowni był. Kotre dźěło sće tam wukonjał?

M. Kliman: Běch tam nawoda hladanskeje słužby za nutřkowne stacije a za urologiju. Sym potajkim mjez druhim zaručił, zo so na stacijach po předpisanym standardźe hlada, zo so kwalita hladanja zaruči a zo so prawniske aspekty słužbnych planow dodźerža.

A tam so Wam hižo lubiło njeje?

M. Kliman: Sym za sebje nowe wužadanje pytał. Hdyž pytnješ, zo so na jednym městnje wulce dale njewuwije, dyrbiš něšto změnić.

Bě to připad, zo su runočasnje w Smječkecach noweho nawodu pytali?

Nakromne wsy skutkownje škitać

wutora, 16. apryla 2019 spisane wot:

Na dróze mjez Slepom a Miłorazom su lo­ni symbolisku čerwjenu liniju narysowali. Zwjazk „Strukturnu změnu nětko­ – žane Wochozy II“ žadaše sej akcep­tabelnu hranicu k Wochožanskej brunicowej jamje. Tež lětsa, tydźeń po jutrach, chcedźa protestne pućowanje přewjesć. Wo wobsahach je so Andreas Kirschke z Edith Pjenkowej rozmołwjał.

Što je lětuši zaměr protestneho pućowanja?

E. Pjenkowa: Nam dźe wo skutkowny škit našich wsow před haru, prochom a zesuwanjom pódy a wo škit přirody. Naša zasada je: Wšitke wsy dyrbja wostać! Klimoškitne cile Pariskeho zrěčenja maja so dodźeržeć. Brunicowe plany za rozšěrjenje Wochožanskeje brunicoweje jamy su z blida. Po naćiskach koncerna Łužiska energija a milinarnje (LEAG) pak ma kroma jamy jenož 200 metrow wot Rownoho a Mułkec zdalena być.

Što sće hižo na protestnych pućowanjach nazhonili?

Ludźom bliska była a jich přewodźała

štwórtk, 11. apryla 2019 spisane wot:

Fararka Antje Schröcke je dźewjeć lět w Slepjanskej kónčinje jako dušepastyrka a poradźowarka za potrjechenych brunicoweje jamy skutkowała. Wo wobsahach jeje dźěła a planow je so ­Andreas Kirschke z fararku rozmołwjał.

Što Was hladajo na rozžohnowanje jima?

A. Schröcke: Začuwam wulku dźakownosć. Rozžohnowanska Boža słužba 24. měrca w Slepjanskej wosadźe bě jara hnujaca. Wjetši dźěl ludźi, kotřiž su přišli, znajach ze wšelkich gremijow a z wosady. Z mnohimi mějach wosobinsce činić. To je mje česćiło, zo sej prajach: „Sym ludźi woprawdźe w jich wotpowědnych žiwjenskich situacijach docpěła.“

Čehodla nětko po dźewjeć lětach skutkowanja tu přestanjeće?

A. Schröcke: Tuchwilne zrěčenje by klětu nalěto wuběžało. Tak bě načasu sej něšto­ noweho pytać a nańć. Trjebam nowe wužadanje.

Kak sće w Slepjanskej wosadźe přistup k ludźom dóstała?

„Přeju kóždej šuli tajki cyłk“

srjeda, 10. apryla 2019 spisane wot:

19. hłowna zhromadźizna Domowiny 30. měrca w Chrósćicach je někotre zajimawe aspekty wujewiła, tež njewočakowane. Janek Wowčer je so po zhromadźiznje z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom rozmołwjał, kak je dźeń na njeho skutkował.

Kajki je Waš zaćišć po 19. hłownej zhromadźiznje Domowiny?

D. Statnik: Zhromadźizna bě połna temow a diskusijow, a smy sej we wjacorych dypkach zajimawy wuspěch zdobyli. Sym wolóženy, zo je so derje radźiła.

Běchu słowa čłona Serbskeho sejma Alexandra Pólka sposrědkowace?

D. Statnik: Zawěsće! Jeho słowa chutnje bjeru. Su-li to tež słowa Serbskeho sejma, potom tež moje słowo płaći, zo je to dobry rozmołwny zakład. Kak dale póńdźe, je hišće wotewrjene. Ale jenož podamy-li so na samsnu runinu, je tež móžno ze sobu rěčeć.

Delegaća hłowneje zhromadźizny su dźěłowe směrnicy za skutkowanje hač do lěta 2021 schwalili. Njeje jich trochu jara wjele, a njeby snano lěpje było so na ćežišća wusměrić?

Zwjazkowy předsyda strony Zwjazk 90/ Zelenych Robert Habeck přebywaše njedawno w Budyšinje. Po wopyće w Serbskim instituće je so Axel Arlt z nim rozmołwjał.

Knježe Habecko, što sće na swojej krótkej wiziće w Budyšinje nazhonił?

R. Habeck: W prěnim dźělu stejachu politiske debaty. Wopyt w Serbskim instituće bě mi kaž špihel za mój zwjazkowy kraj. Wšako pochadźam z Flensburga a běch minjene lěta politikar w kraju, kotryž je po ćežkich debatach a rozkorach hordosć na swojej dwě narodnej mjeń­šinje wuwił. A nětko sym trochu zdaća za serbstwo dóstał.

Němsko-danski pomjezny kraj bě Łužicy přeco wěsta orientacija. W čim widźiće sćin pódla wjele swětła?

Jednohłósnje su delegaća towarstwu Wendischer Freundes- und Arbeitskreis z wendlandskeho Łuchowa (Lüchow) asociěrowane čłonstwo w Domowinje spožčili. W Chrósćicach běštaj jeho 1. předsyda Ernst Stelte a 2. předsyda dr. Arne Lu­cke. Z nimaj je so Axel Arlt rozmołwjał.

Wobdźělitaj so prěni raz na hłownej zhromadźiznje Domowiny. Što staj wobkedźbowałoj?

E. Stelte: Sym zadźiwany, kelko delegatow a hosći tu na hłownej zhromadźi­znje je. Zdobom so wjeselu, zo je sakski ministerski prezident přišoł a postrownje porěčał. Jeho słowa su mje jimali, tež načate mnohostronske wobsahowe dypki. Domowina spjelnja šwarny, pisany kwěćel nadawkow. Trjebaš móc, chceš-li to zmištrować. Při čimž sym zwěsćił, zo tójšto tež čestnohamtsce zwoprawdźeja.

dr. A. Lucke: Začuwach ćopłotu, mějach začuće, w swójbje być. Jako wobydlerjo Wendlanda čujemy so wšej słowjanskej kulturje bliscy, štož spytamy w našim towarstwje wosebje spěchować. Tak chcemy korjenje wožiwić, kotrež su hižo před dołhim časom z rěču wotemrěli. To je nam wažne.

Serbski třěšny zwjazk je tuž partner?

„Twórba za wšěch Serbow“

srjeda, 03. apryla 2019 spisane wot:

Sobotu a njedźelu předstaja Serbski ludowy ansambl, chóraj Meja a Lipa, Sinfonietta Drježdźany a štyrjo solisća Korle Awgusta Kocorowy oratorij „Israelowa zrudoba a tróšt“. Bosćan Nawka je so z dirigentku a intendantku SLA Judith Kubicec rozmołwjał.

Knjeni Kubicec, što je najwjetše wužadanje hladajo na tutón wulkoprojekt?

J. Kubicec: Najćešo je terminy koordinować. Cyłkownje dźě 122 spěwarjow a hudźbnikow sobu skutkuje. Tež za kulisami je wjele ludźi zawjazanych. Wu­zběhnyć chcu našich technikarjow a naše šwalče. Cyle wotpohladnje smy so za pisanosć rozsudźili: Kocor, kiž bě ewangelski, je twórbu za wšěch Serbow spisał. Tole wotbłyšćujo wustupitej lajskej chóraj w katolskej drasće a naši spěwarjo w Budyskej ewangelskej drasće. Dalše wužadanje je, zo bu chětro naročna twórba hakle jónu, dokładnje před 25 lětami, předstajena a je tuž skerje mjenje we wušach, hač na přikład „Nalěćo“.

Kak sće oratorij z telko sobuskutkowacymi nazwučowała?

W Płomjenjach třoch dekadow

srjeda, 27. měrca 2019 spisane wot:

Dźensa swjećimy stote posmjertne na­rod­niny serbskeje spisowaćelki a lawreatki Myta Ći­šinskeho Hańže Bjeńšoweje. Składnost­nje je jeje syn Handrij Bjeńš ilustrowanu čitanku „Nitka witka a dru­he stworjenčka“ wudał. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.

Knježe Bjeńšo, knihu k stoćinam Wašeje maćerje mam za jara kmane počesćenje. Sće składnostnu publikaciju zwoprědka w myslach měł?

H. Bjeńš: Zo chcu knihu wudać bě z mojeje strony hižo dlěje jasne. Wo wobsahu sym pak hakle poněčim rozmys­lował. W tym zwisku sym bibliografiju našeje njeboh maćerje přehladał. To po­trjechi lěta wot 1955 hač do 1980. Ćešo wšako bě, so tam njejewjace přinoški w cyłkownje 30 lětnikach Płomjenja přepruwować. Najwjetši dźěl nětko w zběrce wozjewjenych nastawkow sym tak našoł.

Sće w běhu rešerše na Wam dotal dospołnje njeznate teksty storčił?

Ideje spěšnišo zeskutkownjeć

póndźela, 25. měrca 2019 spisane wot:

Prawje wjele Serbow měło so na Sakskim fondsu Čiń sobu we wšitkich ka­te­go­rijach, nic jenož w serbskej, wobdźěleć, přeje sej Domowina. Z Christo­phom Bielu, nawodu projektoweje skupiny za Łužiski rewěr z towaršnosće Łužiski hospodarski region, je Axel Arlt wo móžnych njejasnosćach rěčał.

Što chowa so za zapřijećom „městne hospodarstwo“ jako skupina wobdźělnikow na Sakskim fondsu Čiń sobu?

Ch. Biele: Městne hospodarstwo mjenu­je wšitke předewzaća, starace so ze swojimi posłužbami a wudźěłkami wo hospodarske wuwiće we Łužicy.

Na čo měli projektowe próstwy z měst­neho hospodarstwa wusměrjene być?

Ch. Biele: W fondsu Čiń sobu płaća samsne prawidła za wšěch. Wažne je, zo so­ projektowe ideje na wuwołanych kategorijach orientuja. Mytować maja so ideje, kotrež naše zhromadne žiwjenje a naš region spěchuja. Hospodarske skutkowanje spěchowanskich prawidłow dla k tomu njesłuša.

Zaměr je potajkim socialny angažement předewzaćow za ludźi w komunje?

Ch. Biele: Na kóždy pad! Fonds Čiń sobu­ ma k tomu přinošować, zo budu ideje spěšnišo zeskutkownjene.

„Tu knježi prawe nastajenje“

štwórtk, 07. měrca 2019 spisane wot:

Orchester Serbskeho ludoweho an­sam­bla wuhotuje njedźelu, 10. měrca, wo­sebity koncert „Stysk a wysk“. Bosćan Nawka je so z Peterom Biloenom rozmołwjał, kiž wuměłcow jako hóstny dirigent­ nawjeduje.

Knježe Biloeno, kak je k tomu dóšło, zo w Budyšinje dirigujeće?

P. Biloen: Swět klasiskeje hudźby je chětro mały. Intendantka SLA Judith Kubi­cec – wona dźě je sama wustojna diri­gentka – bě w Amsterdamje operu Georga Friedricha Händela dirigowała. Zhromadny hudźbny přećel so w tym zwisku wo to postara, zo smój so zeznałoj. Jako mi intendantka wo Budyšinje a SLA powědaše, běch jara wćipny. Nětko sym zbožowny, zo móžach přeprošenje přiwzać a z orchestrom dźěłać.

Kak mamy sej tele dźěło předstajić? Kajki maće zaćišć wo „našich“ hudźbnikach?

nawěšk

nowostki LND