Z wudaća: srjeda, 07 nowembera 2018
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

Samsne poměry za wšěch

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy sejm zaběraše so na swojim dźensnišim posedźenju z předewzaćom, kotrež zdawa so nje­docpějomne: wutworić samsne žiwjenske wuměnjenja po wšej Němskej. Zwjazkowy minister za nutřkowne naležnosće Horst Seehofer (CSU) předstaji plenumej swoje plany za nowu strukturnu politiku w Němskej. W srjedźišću steja lěpša infrastruktura, zastaranje ludźi ze zapłaćomnymi bydlenjemi a zasydlenje zawodow we wjesnych kónčinach.

Žadaja sej swójski fonds

Magdeburg (dpa/SN). Wuchodoněmske brunicowe kraje trjebaja swójski fonds, zo móhli kónc zmilinjenja brunicy zmištrować. To žadaja sej ministerscy pre­zidenća potrjechenych krajow, kaž saksko-anhaltski knježerstwowy šef Reiner Haseloff (CDU) w Magdeburgu zdźěli. Namjet su pječa hižo póndźelu ze zwjazkowej kanclerku Angelu Merkel a z hospodarskim ministrom Peterom Altmaierom (wobaj CDU) w Berlinje dorě­čeli. Zwjazk měł fonds přez lěta pjelnić, zo móhli naprawy zwoprawdźić.

Krajny sejm wuradźował

wozjewjene w: Politika

Někak wšitko zwisuje, tak husto rěka, maš-li komplikowane prašenja wobjednać. A na to zaso slěduje – rezignujo mjez potrjechenymi a wotwobarajo mjez zamołwitymi –, zo hladajo na kompleksnosć njeje ze spěšnymi a jasnymi wotmołwami ličić. Jeli pak sej wěcne nuzowanja dokładnišo wobhladaš, wopokazuje so tón abo tamny pokiw jako nanuzowane myslenje a někotražkuli njejasna pozicija jako strach před jasnym rozsudom.

Wobdźělnicy akcije we wobłuku lětušeho reformaciskeho dnja w Prožymju su hinak postupowali. Hižo za čas bo­hosłužby w cyrkwi, na kotrejž wobdźěli so nimale 40 wjesnjanow a hosći, staj fararjej­ Hans-Christoph Schütt a Burkhard Behr wuzběhnyłoj, zo dźe přeco zaso wo triadu měra, sprawnosće a zachowanja stwórby, wuwitu w 1980tych lětach w ekumeniskim wobłuku. Burkhard Behr wě jako nawoda centruma za dialog a změnu Ewangelskeje cyrkwje Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica, kak hłuboko su hladajo na ćežke problemy Łužicy njedowěra a stare rany zakorjenjene.

wozjewjene w: Hospodarstwo
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

Trump přěhrał, ale tež dobył

Washington (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump je při wólbach kongresa USA wjetšinu mandatow přisadźił. Runočasnje móžachu jeho republikanojo swoje sydła w senaće dale dźeržeć. W Domje reprezentantow pak změja přichodnje demokraća wjetšinu, prěni króć po wosom lětach. Trumpej budźe tuž wo wjele ćešo nowe zakonje přesadźić. Najebać to wón wólby pozitiwnje bilancuje, twitterujo: „Wulkotny wuspěch dźensa wječor.“

Wólbny bój do wčerawšeho dnja bě jara­ intensiwny a hibaše so častodosć na mjezy­ fairnosće. Donald Trump, kiž sam k wólbam njesteješe, bě na połsta wólbnobojowych zarjadowanjach rěčał, třiceći bě jich jenož w minjenymaj ty­dźenjomaj. Při tym kritizowaše wón stajnje zaso migraciju a rysowaše najhórše scenarije přichoda za USA.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

Wuspěch lubjacy započatk so radźił

Kajki wothłós je konferenca Domo­winy a Łužiskeje dźěłarnje přichoda wo předstejacej strukturnej změnje a dobje po kóncu wudobywanja brunicy srjedź septem­bra w Złym Komorowje mjez němskimi wobdźělnikami žnjała? Wozjewjamy tu wosobinski wid Daniela Häfnera.

Minjeny lětstotk zawostaji hłubo­ke zarězy we Łužicy a w serb­skej kulturje. Tele „bolosće Łužicy“ su za mnje zakótwjene we wupra­jenjach serbskeje žony w dźěłanskej narodnej drasće w filmowej trilogiji Pětra Rochi ze samsnym mjenom z lěta 1990. Staruška tam powěda, zo wona čas wjace njerozumi na swojim burskim statoku, z kotrehož na wobzoru hižo brunicowu jamu widźi. A nimo toho po zmysle praji: „Mój nan je přeco rjekł: Maš tomu poddan być, kiž ma móc nad tobu!“ Tych mało sadow rysuje mój wobraz wo Serbach hač do dźensnišeho.

wozjewjene w: Diskusija
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

LRS-předtest za dźěći wuwili

Ćeže při pisanju a čitanju maja tež serbšćinu wuknjacy šulerjo

Budyšin (SN/MiR). Ćeže při čitanju a pisanju přiznać nikomu lochko njeje. W Sakskej je wjace hač 200 000 ludźi, kotřiž­ su wot analfabetizma potrjecheni. Woni njezamóža bjez pomocy formulary wupjelnić abo mejlki čitać. Swobodny stat nałoži wot lěta 2014 hač do 2020 za wot­powědne kursy 19 milionow eurow ze srědkow Europskeho socialneho fondsa a ze srědkow kraja. Tuž je wažne, słabosće při čitanju a pisanju (LRS) hižo sčasom zwěsćić. Na to skedźbnja psy­chologowka Budyskeje regionalneje wotnožki Sakskeho krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB) dr. Jana Domelowa. „Zakład za wobchadźenje ze šulerjemi z LRS je w Sakskej płaćiwy zarjadniski předpis“, wona wuswětla.

wozjewjene w: Kubłanje
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

Běłoruskahrozy Pólskej

Minsk (dpa/SN). Běłoruski prezident Aleksander Lukašenko chce wójsko kraja dale wobrónić, dyrbjeli-li USA w susodnej Pólskej trajne wojerske zepěranišćo zarjadować. „Jeli nas NATO dale na tajke wašnje zatraša, trjebamy efektiwniše brónje, předewšěm rakety“, rjekny Lukašenko w stolicy Minsku. „Smy swójsku raketowu industriju załožili a precizne brónje wuwili“, wón hrožeše. Pólska so hižo dlěši čas wo wjace prezency USA w kraju prócuje, dokelž čuje so wot Ruskeje wohrožena. Waršawske knježerstwo je prezidentej USA Donaldej Trumpej namjetowało, stajne wojerske zepěranišćo „Fort Trump“ w Pólskej natwarić.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

Konferenca wo surowiznach

Podstupim (dpa/SN). Zastaranje ze surowiznami steji w srjedźišću wčera zahajeneje třidnjowskeje konferency w Podstupimje. Na njej wobdźěleja so wjacori politikarjo, mjez nimi zwjazkowy minister za hospodarstwo Peter Altmaier (CDU) a zastupowacy ministerski prezident Ruskeje Aleksej Gordejew. Temje stej mjez druhim wudobywanje brunicy we Łužicy a wjele diskutowany nowy płunowód mjez Ruskej a Němskej w Baltiskim morju. Při tym chcedźa tež wuslědźić, hač móže Němska Ruskej při přirodoškiće pomhać a hač móža z nowymi technologijemi zemske pokłady w składźišćach wudo­bywać, hdźež to dotal rentabelne njebě.

Braniborski ministerski prezident Dietmar Woidke (SPD) je hosći hižo wčera witał. Na dźensnišej podijowej diskusiji chcychu so sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU), Reiner Haseloff (CDU) ze Saksko-Anhaltskeje a Bodo Ramelow (Lěwica) z Durinskeje wobdźělić. Zarjadowanje organizował je Němsko-Ruski surowiznowy centrum, kotryž chce hospodarstwo krajow splesć.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

Čaru nětko tola elektrifikuja

Wobchadne ministerstwo chce wotrězk Drježdźany–Zhorjelc wutwarić

Budyšin/Berlin (CS/SN/MkWj). Po wčerawšim rozsudźe zwjazkoweho ministerstwa za wobchad nastupajo elektrifi­kaciju železniskeje čary mjez Drježdźanami a Zhorjelcom je serbski zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje Marko Šiman optimistiski, zo so planowany elektriski wutwar čary zwoprawdźi. To je na naprašowanje Serbskich Nowin hišće raz potwjerdźił. Wobchadne ministerstwo bě zdźěliło, zo chcedźa dwaj sakskej wobchadnej projektaj na lisćinu najwažnišich předewzaćow zapisać, štož faktisce rěka, zo je financowanje předewzaćow zaručene. Při tym jedna so wo nowu železnisku čaru mjez Drježdźanami a Prahu po Rudnych horinach ze 26 kilometrow dołhim tunlom a wo elektrifikaciju železniskeje čary mjez Lipskom a Kamjenicu. Jeničce za nowu čaru do Prahi chcedźa na němskim boku 1,5 miliardow eurow nałožić. Železniski wotrězk Drježdźany–Zhorjelc njebě spočatnje w tym zwisku naspomnjeny. Pozdźišo wšak rěkaše, zo ma so jeho elektrifikacija čary z wosebiteho fondsa zapłaćić.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 07 nowembera 2018 13:00

Hač do kónca čitać

Reakcije na wčerawše wozjewjenje ze zwjazkoweho ministerstwa za wobchad a digitalnu infrastrukturu běchu samsne: Je zahubne, zo njejsu tam elektrifikaciju železniskeju čarow Drježdźany–Zhorjelc–pólska hranica a Choćebuz–Zhorjelc jako prioritnej zarjadowałoj. Spěšnje bě rěč wo zanjechanju Łužicy. Dospołny, w interneće wozjewjeny dokument ministerstwa „Pohódnoćenje předewzaćow za wutwar železniskich čarow potencielneje potrjeby“ pak wopřiješe w zadnim dźělu za Łužicu tež pozitiwnu powěsć. Mjenowanej čarje stej tam namjetowanej za wosebity program elektrifikacije, předewzaća z koaliciskeho zrěčenja unije a SPD. Wo nim chce etatowy wuběrk zwjazkoweho sejma hižo jutře rozsudźić. W Berlinje njejsu potajkim dospołnje na Łužicu zabyli. Wobě łužiskej čarje pomhatej dźěry we wobstejacej elektrifikaciji železnicy přewinyć. Tak su šansy dobre, zo wurosćetej z dweju namjetow krutej projektaj. Dokumenty hač do kónca čitać so tuž wudani. Axel Arlt

wozjewjene w: Politika
Stajnje wutoru zwučuja w Budyskim Thespis-centrumje za planowanu inscenaciju krucha Antona Čechowa „Tři sotry“. Wo­sebitosć­ kursa pod nawodom Bronwyn Tweddle (naprawo) je, zo kombinuja wobdźělnicy krutu choreografiju z indiwidualnej improwizaciju a nałožuja wjacore rěče. Koncept dowola nimo toho měnjate wobsadki. Foto: SN/Hanka Šěnec

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

nowostki LND