Z wudaća: póndźela, 12 awgusta 2019
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Kak dale w Italskej?

Rom (dpa/SN). Hladajo na tuchwilnu knježerstwowu krizu w Italskej su so frakciscy předsydźa senata, druheje komory parlamenta, dźensa schadźowali. Posedźenje je rozsudne nastupajo dalše kročele po puću k móžnym nowowólbam. Prezidentka senata Elisabetha Casel­lati chcyše wotpowědne namjety předpołožić. Prawicarska strona Lega nutřkowneho ministra Matteja Salvinija chce z nowowólbami swoju tuchwilnu sylnu poziciju w kraju dale skrućić.

Přećiwo nowemu zadołženju

Düsseldorf (dpa/SN). Etatopolitiski rěčnik frakcije CDU/CSU w zwjazkowym sejmje­ Eckhardt Rehberg nowe kredity k financowanju dalšich klimoškitnych naprawow wotpokazuje. Wón chcył na kóncu cyłotny koncept, kotryž financowanje nowych klimoškitnych naprawow zmóžnja, bjeztoho zo so knježerstwo „čorneje nule“ wzdawa, kaž Rehberg no­wi­narjam rjekny. Wjacori kandidaća za předsydstwo SPD běchu sej hladajo na lěpši škit klimy žadali, zo dyrbjał Zwjazk politiku wuwaženeho etata skónčić.

Prawicarsku syć zakazać

wozjewjene w: Politika
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Měnjenja k naprawje rozdźělne

W Zhorjelcu minjeny pjatk oficialne widejowe dohladowanje zahajili

Zhorjelc (UM/SN). Wot minjeneho pjatka pyši něhdźe tři metry wysoki metalowy cylinder z wjacorymi kwadratnymi dźěrkami juhozapadny stołp Zhorjelskeho Staroměšćanskeho mosta. Tam su minjeny pjatk oficialne widejowe dohladowanje zahajili, kotrež maja tež hišće na dalšich třoch městnosćach předwidźane. „Předewšěm chcemy nadpřerěznje wulkej ličbje padustwow w měsće zadźěwać“, zwurazni nawoda decernata za bój pře­ćiwo ćežkej wobsydstwowej kriminaliće Zhorjelskeje policajskeje direkcije.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Mnohe regiony wohrožene

Berlin/Köln (dpa/SN). Města přećiwo wjesnym kónčinam, wuchod přećiwo zapadej – nastupajo hospodarske ćeže su přećiwki spěšnje namakane. Nowa studija pak pokazuje, zo to cyle tak jednore njeje. Tež na zapadźe někotrym městam hrozy, zo so dale njewuwija. Štóž z toho wuchadźa, zo słabe hospodarstwo, wotchad ludźi a hubjena infrastruktura jenož na wuchodźe Němskeje, na přikład we Łužicy, eksistuja, sej to přejednorje čini.­ Tajke ćeže maja mjenujcy tež w zapadnych krajach, rěka w studiji, kotraž přichod regionow w Němskej analyzuje. Minjeny štwórtk w Berlinje předstajena rozprawa na tajke stukturnosłabe kón­činy pokazuje, a na zapadźe stej to mjez druhim Gelsenkirchen a Pirmasens.

Zjimaš-li wšitke faktory, ma Kölnski Institut němskeho hospodarstwa cyłkownje 19 regionow w Němskej za wohrožene. Nuznje jednać měli přede­wšěm w regionomaj Altmark, Bitterfeld-Wittenberg (wobě na wuchodźe Němskeje), ale tež w poruhrskej kónčinje Emscher Lippe kaž tež w Duisburgu-Essenje.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Konferenca wo digitalizaciji

Dalšej 1,2 milionaj eurow nałoža za serbšćinu w elektroniskich medijach

Budyšin (SN/CoR). Digitalizacija serb­skeje rěče postupuje. Po prěnim kon­cepće, kotryž bě Załožba za serbski lud lěta 2013 pjenjezydawarjam předpoło­žiła, a po prěnjej dobje 2015–2018 z financnym etatom dohromady něhdźe dweju milionow eurow je lětsa druha faza zaběžała. Za lěće 2019 a 2020 su znowa přidatne financne srědki we wobjimje nimale 1,2 milionow eurow k dispoziciji. Zasadźić maja so wone po koncepciji za da­lewjedźenje projekta „Serbska rěč w nowych elektroniskich medijach“, kotruž je załožbowa rada na lońšim nazymskim posedźenju schwaliła. Podźěl Sakskeje na lětušich cyłkownych 588 000 eurach wučinja 250 000 eurow, podźěl Braniborskeje je 65 000 a Zwjazka 273 000 eurow. Ně­hdźe dźesać digitalnych naprawow chcedźa z pjenjezami spěchować, mjez druhim streaming serbskeje hudźby (SN wo tym rozprawjachu).

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Zakituje postupowanje SPD

Berlin (dpa/SN). Generalny sekretar SPD Lars Klingbeil je kritiku nastupajo pro­ceduru wuzwolenja noweho nawodnistwa strony wotpokazał. „Bychmy-li dotalny system wobchowali, po kotrymž by přichodny na lisćinje předsydstwo SPD přewzał, njebychmy ničo změnić trjebali“, rjekny Klingbeil wčera wječor w te­lewiziji ARD. „Politika pak trjeba łamki. Te tu nětko su. Smy so za kompletnje nowe­ jednanje rozsudźili. Bjerjemy sej chwile, doniž njejsu so wšitcy přizjewili. Potom rozsudźa čłonojo. To budźe na­pjate wubědźowanje.“ Klingbeil z toho wuchadźa, zo so hišće dalši požadarjo za na­wodnistwo SPD přizjewja. Hač do 1. septembra to hišće móža.

Politikar SPD Matthias Machnig bě swojej stronje naposledk „organizowanu njezamołwitosć“, wumjetował. „Nětko wuzwoleny system, po kotrymž móže so kóždy za předsydu SPD přizjewić, nje­demonstruje zamołwitosć, ale bojazliwosć, bjezradnosć a njekmanosć nawjedowanja“, piše Machnig w hóstnym přinošku za Spiegel Online.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Wita zjednoćenu Europu

Choćebuz (B/SN). Zhorjelski biskop Wolfgang Ipolt wita zjednoćenu Europu. „Runje my jako cyrkej chcemy europsku mysl spěchować. Nacionalistiske tendency katolska cyrkej wotpokazuje, dokelž je mjezynarodne zhromadźenstwo. Z iracionalneho stracha hranicy zaso zawrěć njeby dobytk za nas był.“

Partnersku wosadu wopytali

Erfurt/Uljanowsk (B/SN). Dwanaćewo­so­bowa skupina z Erfurtskeje katolskeje wosady swj. Měrćina pod nawodom diako­na Matthiasa Burkerta pućowaše w prěnim połleće do ruskeho Uljanowska, zo bychu partnerstwo z tamnišej wosadu pohłubšili. Nimo wšelakich zajimawostkow běchu wosebje mnohostronske a wutrobne zetkanja wažne. Samo biskop Clemens Pickel ze Sa­ratowa je 450 kilometrow přijězda na so wzał, zo by z Erfurćanami dźeń přežiwił a z nimi Božu mšu swjećił.

Nowa biskopka zapokazana

wozjewjene w: Cyrkej a swět
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Trjebaja miliardy na dobro lěsow

Augsburg/Berlin (dpa/SN). Za wuchowanje lěsow w časach klimoweje změny a zmi­štrowanje aktualnych škodow w lěsach trjebaja přichodne lěta po trochowanju zwjazkoweje ministerki za ratarstwo Julije Klöckner (CDU) znajmjeńša 1,5 miliardow eurow. Jeno za wotstro­njenje škodow w lěsach dyrbja znajmjeńša poł miliardy eurow nałožić, rjekny Klöckner nowinarjam w Augsburgu. „Za lěpše nastajenje lěsow nastupajo změnu klimy trjebamy přichodne lěta přidatnje cyłu miliardu eurow.“

Po informacijach ministerki Klöckner chcedźa na planowanym „lěsnym wjeršku“ 25. septembra brizantnu temu wobrě­čeć. Tam chcedźa tež konkretne napra­wy wobzamknyć. W tym zwisku su zastupnicy zwjazkow a ministerstwow za 29. awgust na přihotowansku rozmołwu přeprošeni. Lěsy ćerpja trajaceje suchoty a přiběracych škódnikow dla.

Klimowa politika budźe prawdźepo­dobnje tež ćežišćo dźěła zwjazkoweje kanclerki Angele Merkel (CDU), kotraž chcyše so dźensa z dowola do politiskeho Berlina nawróćić. W septembru planuja posedźenje klimoweho kabineta.

wozjewjene w: Politika

Ze zarjadowanjom „Ring of Feier“ su so sobotu w Žitawje lětuši festiwal šesćiměstow „Přińć a woteńć“ zahajili. Cyłe stare město bě wuměłsce wobswětlene. Blisko Gerharta Hauptmannoweho dźiwadła prezentowaše serbski hudźbnik Jan Bělk w tym wobłuku­ swoju wobchodźomnu multimedialnu instalaciju „Pohlady diferency“ (wujimk na wobrazu). Foto: Karine Bravo

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Turistifikacija serbskeje kultury

Mjeztym druhi raz wotmě so njedawno mjezynarodne zetkanje Syće młodych akademikarjow-sorabistow w Budyskim Serbskim instituće. Pjatnaće referentow je tam wo swojich slědźenjach rozprawjało. Někotre z nich w małym serialu (5) předstajamy.

Kotre faktory běchu turistifikaciji delnjoserbskeje kultury wot lěta 1860 do 1945 polěkowali a štó bě na tym wobdźěleny? Štó je kak turistiski produkt z delnjo­serbskeje kultury wuwił? Běchu to ludźo z periferije abo z centruma? Kotre institucije, zwjazki a towastwa su załožili? Ko­tre­ srědki su wužiwali, zo bychu wšědne žiwjenje k turistiskej atrakciji sčinili? Jako historikarka sym so w doktorskim dźěle na Krakowskej uniwersiće kaž tež w Choćebuskim Serbskim instituće z tajkimi a hinašimi prašenjemi zaběrała.

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 12 awgusta 2019 14:00

Wuměłstwo na swětowym niwowje

Hudźbny festiwal „Lípa Musica“ je mjeztym hižo 17 lět zaruka wuměłstwa na najwyšim niwowje. Za mjeztym 18. zarjadowanje planuje Českolípske towarstwo za duchownu kulturu Arbor dohromady 22 koncertow na cyłkownje 18 hrajnišćach w Liberecskim kraju a Hornjej Łužicy.

Česka Lípa (SN/bn). Zazběh festiwala tworitej koncertaj „W swětle měsačka“ swětosławneho cyłka Prague Cello Quartet. W rozwalinje Oybinskeje klóšterskeje cyrkwje prezentuja hudźbnicy zapřichodnu sobotu twórby mjez druhim Petra Iljiča Čajkowskeho, Claudea Debussyja a Antonína Dvořáka. Program wopřijima tež adapcije filmoweju komponistow Ennija Morriconeho a Johna Williamsa kaž tež islandskeje wuměłče Björk.

Dalše hornjołužiske stacije festiwala su Wostrowc (Ostritz), Wulki Šunow (Großschönau) a Žitawa, hdźež předstajištej na přikład renoměrowany ansambl Tiburtina „Hudźbu srjedźowěkowskich klóštrow“ na historiskich instrumentach a k naj­wu­znamnišim čěskim ćělesam toho razu słušacy dźěćacy chór Severáček z Libe­reca přerěz swojeho repertoira a prapremjeru „Magnifikat“ Petra Koronthályja.

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND