Načasna zabawa z historiskim pozadkom

štwórtk, 29. oktobera 2015 spisane wot:

Budyšin (SN/JK). Hišće maće chwile, sej hodowne dary wobstarać. Wot dźensnišeho pak maće dalšu móžnosć, sej sami přeće spjelnić abo druhim z darom wjeselo wobradźić.

Nowa kompjuterowa hra „Krabat a potajnstwo serbskeho krala“ dožiwi dźensa popołdnju swoju zjawnu premjeru. Šulerjo Serbskeho gymnazija Budyšin mějachu jako prěni składnosć, ju wuspytać. Projektowa skupina RAPAKI je po lětach­ intensiwneho dźěła po prěnjej serbskej kompjuterowej hrě z lěta 2001 „Krabat je so nawróćił“ načasnu hru za kompjuter a zdobom za mobilne nastroje wuwiła.

Zrudźaca powěsć, zo je wčera w rańšich hodźinach w starobje 68 lět zemrěł wučer, spisowaćel a chronikar Alfons Frencl z Róžanta, je so spěšnje rozšěriła. Wón narodźi so 14. decembra 1946 jako syn rěznika-małoratarja a korčmarki. Po zakładnej šuli poda so na Serbsku roz­šěrjenu wyšu šulu do Małeho Wjelkowa, hdźež 1965 wuspěšnje maturowaše. W młodźinskim času bě tež aktiwny a wuspěšny sportowc-kolesowar. Studij slawistiki a pedagogiki wot lěta 1965 do 1970 na Lipšćanskej uniwersiće zakónči jako diplomowy wučer. Wučerstwo nastu­pi wón na Ralbičanskej srjedźnej šuli, hdźež je šulerjam w předmjetach serbšćina, rušćina a jendźelšćina hač do předrenty­ 2004 wučbnu maćiznu žiwje posrědkował. Bě wučer z ćěłom a dušu a staješe sej wysoke naroki w kubłanju.

Wo sebjezrozumjenju islama

wutora, 27. oktobera 2015 spisane wot:

Nowy rjad Budyske rozmołwy chce wo kompleksnej temje azyl rozswětleć. Kotru rólu nabožina při tym hraje, je wčerawše zarjadowanje pokazało.

Budyšin (CK/SN). W dwěmaj hodźinomaj přez islam, zarjadowarjo Budyskich rozmołwow běchu sej wčera wječor w Bu­dyskej Ludowej bance naročny zaměr sta­jili. Wuchadźejo z naroda profeta Mo­hameda w lěće 610 po Chrystusu přednošowaše Tayyar Koçak wo wuwiću islama k swětowej nabožinje. 1,6 miliardow ludźi so k njej wuznawa. Sebjezrozumjenje islama zepěra so na pjeć zasadow. Su to škit nabožiny, žiwjenja, rozuma, potomnikow a swójstwa. Kaž w Berlinje-Tempelhofje wotrostły referent turkowskeho pochada wuzběhny, nimaja muslimojo w demokratiji žanu přičinu, za druhim statom pytać.

Braniborska a Sakska wozrodźenej

wutora, 27. oktobera 2015 spisane wot:
Dźensa před 25 lětami zeńdźechu so w Drježdźanskej cyrkwi Třoch kralow prěni króć 14. oktobra 1990 wuzwoleni zapósłancy ke skonstituowanju krajneho sejma, z čimž zrodźi so Swobodny stat Sakska. Za prezidenta noweho parlamenta wuzwoli wjetšina zapósłancow Ericha Iltgena (CDU), kiž bě moderator kulojteho blida Drježdźanskeho wobwoda, a prof. dr. Kurta Biedenkopfa (CDU) za ministerskeho prezidenta. W krajnym sejmje běchu pjećo serbscy zapósłancy: Marko Šiman z Budyšina a Ludwig Nowak z Chrósćic (wobaj CDU), Sieghard Kozel ze Stróže (PDS), dr. Gabriela Wirthowa z Biskopic a Benedikt Dyrlich z Budyšina (wobaj SPD). Dźeń prjedy, 26. oktobra 1990, bě so 88 zapósłancow krajneho sejma noweho zwjazkoweho kraja Braniborskeje w Podstupimje zešło. Serbja njeběchu w par­lamenće zastupjeni. Amplowa koalicija z SPD, FDP a Zwjazka 90/Zeleny z 48 parlamentownikami namjetowaše dr. Manfreda Stolpu (SPD) za ministerskeho prezidenta Kraja Braniborskeje.M. Laduš

Nazymske koncerty wuspěšne

póndźela, 26. oktobera 2015 spisane wot:

Chór Židźino, rejwanskej skupinje a muski chór Delany přeswědčili

Ćisk (DGe/SN). Nimale sto Serbow a Němcow z Ćiska a wokolnych wsow je wčera na nazymski koncert w Ćišćanskim hosćencu „K zelenemu wěncej“ přišło.­ Tam čakachu na nich poskićenja Židźinskeho chóra a tamnišeje dźěćaceje rejwanskeje skupiny.

Je wobdźiwanjahódne, kak so Ži­dźin­ski chór pod nawodom Kerstin Liede­roweje wuwiwa. Spěwny skład cyłka wopřijima předewšěm serbske pěsnje. Ze samsnej samozrozumliwosću zanošuja chórisća tež pěsnje druchich ludow. Wčerawši­ publikum začuwaše z kóždej pěsnju powěsć, kotruž woni posrědkowachu. Z tym zwjazana zwukowa kultura připosłucharjow zahori. Wosebje hnuli su „Laetare“, „Ha widźu-li ptačata ćahnyć“, „Boleraz“ a „Běži woda, běži“. Tola tež lóštny žanr spěwarjo poskićichu. „Čerwjena suknička“ drje wostanje mnohim hišće dołho w pomjatku.

Wosebity zajim za delnjoserbšćinu zwěsćałoj

póndźela, 26. oktobera 2015 spisane wot:

Za dobry spočatk ma jednaćelka Ludoweho nakładnistwa Domowina (LND) Marka Maćijowa prěnje wobdźělenje LND na Mjezynarodnych knižnych wikach Krakow wot 22. do 25. oktobra.

Krakow/Budyšin (SN/at). 19. raz wotměchu so w pólskim Krakowje mjezynarodne knižne wiki, za LND bě to premjera. A wobsadka serbskeho wustajenišća je so z dobrym zaćišćom nawróćiła. Wjele wustajerjow tam bě, mnozy wopytowarjo so za jednotliwe prezentacije zajimowachu. Zastupjerkomaj LND bě wažne, tele knižne wiki zeznać. Jednaćelka Marka Maćijowa a nawodnica rozšěrjenja Manja Bujnowska běštej sej přezjednej: Klětu zas!

Kónc awgusta 1965 wotewrěchu w małym schleswigskim měsće Bredstedt/Bräist tak mjenowany Nordfriisk Instituut (NI). Wón přewza nadawk, rěč, stawizny a kulturu Sewjernych Frizow hajić a přepytować. Institut z dwanaće sobudźěłaćerjemi na šěsć planowych a dalšich wobmjezowanych městnach je hač do dźensnišeho centralne zarjadnišćo k zachowanju a spěchowanju mjeńšinowych aktiwitow we wokrjesu Sewjerneje Friziskeje (NF), kotrež ma swoje sydło w přistawnym měsće Husum. Institut podpěruje tuž – na politisce neutralnej bazy – hižo 50 lět čestnohamtske mocy w specifiskich towarstwach runje tak kaž kubłanje abo medije. Sam wudawa štwórćlětnje časopis Nordfriesland.

Wo knihach a kniharni (23.10.15)

pjatk, 23. oktobera 2015 spisane wot:

Přez kromu talerja pohladnyć, nic naposledk na polu zjawneho literarneho žiwjenja, je spomožne a „přinjese“ stajnje něšto, wšojedne hač awtorej abo literarnje zajimowanemu čitarjej. Druhdy zrodźi so při tym myslička, so z tym abo tamnym awtorom bliže zeznać chcyć. „Připinjene“ informaciske łopjeno Sakskeje literarneje rady tule potrjebu za naš region přikładnje spjelni. A nic jenož to, wšako wuńdźe w nakładźe 2 500 eksemplarow a so po cyłej Němskej rozšěrja. Tak je tež multiplikator za serbsku literaturu. Lětsa na přikład předstajejo spisowaćela Bena Budarja. Wobšěrny přinošk bě tež wěnowany Serbskemu kulturnemu leksikonej.

„Angezettelt“ wuńdźe z lěta 2000. 40stronski zešiwk wuchadźa trójce wob lěto a informuje wo wšelakich wobłukach literarneje krajiny Sakska. Jednotliwe zešiwki maja druhdy titulowu temu, kotrejž so wšelake rubriki přizamknu. W kóždym wudaću staj nimo toho portretaj sakskich awtorow abo přełožowarjow.

Po wobšěrnym generalnym wobnowjenju su Sauerowe pišćele na koncertnej žurli Choćebuskeho konserwatorija z wosebitym koncertom minjeny tydźeń znowa poswjećili. Zaklinčachu mjez druhim twórby Johanna Sebastiana Bacha, Josepha Gabriela Rheinsbergera, Felixa Mendelssohna-Bartholdyja a Pabla Saraste. Mjez solistami wječorka bě tež bywši hudźbny šuler Choćebuskeho konserwatorija prof. Uwe Walther. Pišćele běchu před 25 lětami do žurle zatwarili. Foto: Michael Helbig

Nowa dźěćaca kniha „Dyrdomdeje na wsy“ z pjera Štefana Paški činješe na mnje, jako mějach ju prěnjotnje w rukomaj, jara rjany zaćišć. Wuhotowała je ju Isa Bryccyna, ilustrowała Friederiki Ablang a Załožba za serbski lud je pu­blikaciju spěchowała. Tež sotrowc a dźěći blišich­ přiwu­znych, kotrež hišće čitać njemóža, so za nju hnydom zajimowachu. Titul­ny wobraz, na kotrymž widźiš hólca z kóčku a bulom, jich wězo wa­bješe. Hižo to hódnoću jako prěnju po­zitiwnu rezonancu – chwalba tuž wu­hotowarce!

nawěšk

nowostki LND