Hoberski tajfun so bliži
Hongkong/Manila (dpa/SN). Hoberski tajfun „Ragasa“ zawinuje w Aziskej masiwne haćenja na lětanišćach. Jeničce předewzaće Cathay Pacific dyrbi 500 zwiskow šmórnyć. Tež druhe předewzaća dyrbjachu lěty wotprajić. Na juhu Chiny su zamołwići najwyši warnowanski schodźenk wukazali. „Ragasa“ drje jutře z morja přišedši kraj docpěje. Je to mjeztym 18. tajfun w tuchwilnej sezonje. W centrumje orkana zachadźa wichor ze spěšnosću 200 km/h.
Žadyn zběžk francoskeho wójska
Paris (dpa/SN). Informacije w socialnych medijach, po kotrychž je so francoske wójsko přećiwo knježerstwu pozběhnyło a prezidenta Emmanuela Macrona ze stolicy Parisa wuhnało, su wopačne. Na to skedźbnjeja francoske medije. Fota, kotrež pokazuje pochmurjenych francoskich wojakow a oficěrow, pochadźeja z Afriki. Lěta 2019 bě tehdyši premierminister Edouard Philippe tam přebywacych francoskich wojakow wopytał. Foto zadwělowaneho Macrona je tež wobdźěłane.
Wjace dawkow za zamóženja
Tež namócne rozestajenja běchu wčera dźěl demonstracije na dobro ...
Zahaja generalnu debatu UNO
Wadephul warnuje Rusku
New York (dpa/SN). Wonkowny minister Johann Wadephul je Rusku před dalšim ranjenjom powětroweho ruma čłonskich krajow NATO Pólskeje a Estiskeje warnował. „Kóždy dyrbjał wědźeć, zo móžemy stajnje reagować“, rjekny politikar CDU po wurjadnym posedźenju wěstotneje rady UNO ranjenja powětroweho ruma wojerskeho lětadła Ruskeje dla. „Namołwjamy Rusku, zo so njech dalšich agresiwnych akcijow tutoho razu wzda“, Wadephul rjekny. Pólski ministerski prezident Donald Tusk a wonkowny minister Radosław Sikorski běštaj hrozyłoj, zo ruske lětadła abo rakety nad teritorijom Pólskeje wottřěla.
Ruska dale prěje, zo su jeje lětadła powětrowy rum druhich krajow ranili.
Tež Francoska za stat Palestinjanow
New York (dpa/SN). Tež Francoska přichodny stat Palestinjanow připóznawa. Tole je francoski prezident Emmanuel Macron, kaž bě to připowědźił, na konferency za wutworjenje dweju statow do generalneje debaty UNO w New Yorku oficialnje pod wulkim přikleskom zdźělił. Do zetkanja běštej Kanada a Wulka Britaniska palestinski stat formelnje připóznałoj – jako prěnjej čłonaj skupiny sydom wodźacych industrijnych krajow.
„Někotři praja, zo je přezahe. Někotři praja, zo je přepozdźe. Jasne je, zo njemóžemy dlěje čakać“, Macron rjekny. Masaker Hams 7. oktobra je dale hłuboka rana. „Ničo pak njemóže trajacu wójnu w Gazy wusprawnić“, wón zjima.
Tež Belgiska je so w New Yorku iniciatiwje statow přizamknyła a palestinski stat připóznała. Hladajo na dale trajacu wójnu mjez Israelom a islamistiskej Hamas w Gazy wšak njeje tole wjace hač symboliski akt. Israel stat Palestinjanow raznje wotpokazuje, runje tak kaž USA jako najwuši zwjazkar Israela. Wobaj krajej konferencu bojkotujetej.
2026 hišće wjace kreditow
Zwjazkowy sejm wuradźuje wo etaće Němskeje za přichodne lěto
Berlin (dpa/SN). Runje hakle je zwjazkowy sejm etaty jednotliwych ministerstwow za tute lěto wobzamknył. Nětko hižo zaso wo etaće wuradźuja, tónkróć wo financnym planje za 2026.
Etat 2025 běchu po zwrěšćenju amploweje koalicije ze zapozdźenjom wjacorych měsacow schwalili, wón płaći jenož hišće za zbywace tři měsacy lěta. Z etatom 2026 njesmě so tole wospjetować. Zwjazkowe knježerstwo je planam financneho ministra Larsa Klingbeila (SPD) hižo přihłosowało. Nětko so zwjazkowy sejm z nimi zaběra. Jeli so wšitko po časowym planje poradźi, móhł parlament etat 2026 hižo kónc nowembra doskónčnje wobzamknyć. Tak by wón ze spočatkom noweho lěta płaćił.
Klingbeil chce klětu wjace pjenjez wudać hač lětsa, konkretnje 520,5 miliardow eurow (2025: 502,5 miliardow). Jednotliwe ministerstwa bychu rady wo wjele wjace pjenjez k dispoziciji měli, mjez druhim tež wobchadny minister Patrick Schnieder (CDU). Wón chce wjace za wutwar awtodróhow a zwjazkowych dróhow nałožować. Klingbeil jemu radźi, zo ma srědki efektiwnišo zasadźić.
Sonić ničo njepomha
Pfula dla: Wjela z Maćicy wustupił
Budyšin (SN/bn). „Prěni lětdźesatk nakładnistwa Maćicy Serbskeje – Projekty, problemy, wunoški“ bě nadpismo přednoška, z kotrymž dr. Franc Šěn minjenu srjedu nowu sezonu rjadu Maćična akademija w Budyskim Serbskim domje zahaji. Załoženje towarstwa w lěće 1847 bě „jedyn z najwažnišich skutkow serbskeje historije“, citowaše wón na spočatku Michała Hórnika. Dale doda, zo mějachu Serbja wot toho časa „z hłownymi zhromadźiznami nadkonfesionalny diskusijny forum za narodne naležnosće“. Mjez wusahowacymi wuslědkami tychle zažnych zeńdźenjow bě wutworjenje prěnjeho serbskeho nakładnistwa. Serbske knihi su drje hižo do toho wudali, to pak nimale bjezwuwzaćnje nabožneho razu – hinaše publikacije njeběchu němskim knihićišćerjam lukratiwnje dosć. Nakładnistwo Maćicy bě tuž z pućrubarjom moderneho pismowstwa, kotrež „spyta zaměrnje wuwiwać serbsku rjanu a wěcnu literaturu“. Do zazběha publikaciskeje dźěławosće wšak mějachu so Maćicarjo najprjedy na to dojednać, što chcedźa scyła po kotrym prawopisu a w kotrym pismje za koho wudawać.
To a tamne (23.09.25)
Kolebka curry-kołbaski njesteješe w Berlinje, ale w Duisburgu! Tole je tamniši wyši měšćanosta Sören Link (SPD) wčera hišće raz potwjerdźił a je při hosćencu „Peter Pomm‘s Pusztetten-Stube“ wotpowědnu plaketu přičinił. Dotal sej wšitcy mysla, zo su curry-kołbasku 1949 w Berlinje wunamakali. Najnowše přepytowanja pak su pječa pokazali, zo je Peter Hildebrand 1936 curry-kołbasku z pomfritkami jako tunju jědź za dźěłaćerjow poskićował. Berlinjenjo su tole po skónčenju wójny prosće napodobnili.
Čas, kotryž ludźo w interneće přebywaja, dale spochi přiběra – mjeztym je to nimale 72 hodźin wob tydźeń. Před pjeć lětami bě jich hišće 56 hodźin. Tole pokazuje statistika Postbanki. Tak surfuja 18- do 39lětni nimale 86 hodźin w interneće. Dobra powěsć při wšěm je, zo chce 36 proc. młodostnych čas w interneće přichodnje skrótšić.
Apel biskopow
New York (B/SN). W dramatiskim apelu žadaja katolscy biskopja z Afriki, Aziskeje, Łaćonskeje Ameriki a Karibiki wot Zjednoćenych narodow w New Yorku sylniši klimowy škit. W 34stronskim dokumenće katolscy nawodźa biskopstwow politiku, kotraž staja profit nad žiwjenjom, raznje zasudźuja. 30. klimowa konferenca budźe wot 10. do 21. nowembra w Brazilskej.
Morjenych wopominali
Vatikan (B/SN). Wot lěta 2000 bu 1 624 z mjenom registrowanych křesćanow a druhowěriwych morjenych. Jich su w Romskej bazilice swjateho Pawoła z bamžom Lejom XIV. měšnicy křesćanskich cyrkwjow a konfesijow wopominali. Mordarstwa skućichu w 20. lětstotku totalitarne ideologije nacionalsocializma abo komunizma, w 21. lětstotku zwjetša militantni islamisća abo přisłušnicy mafioznych zjednoćenstwow.
Konflikt rozrisany
