„Cyle jednorje won, přeco won do swěta“

štwórtk, 08. februara 2024 spisane wot:

Němsko-serbske ludowe dźiwadło hotuje so tuchwilu na prapremjeru noweho dźiwadłoweho krucha pod titulom „Na tamnym boku měsačka – Hercy“. Z čłonom prěnjeje serbskeje beat-skupiny, kiž je inspiracija za tón kruch, Alojsom Nawku, je so Maximilian Gruber rozmołwjał.

Kak je k tomu dóšło, zo sće skupinu załožili?

Čitajće wólbne programy!

štwórtk, 01. februara 2024 spisane wot:

Jako jedyn z pjećoch kandiduje Hagen Domaška za Budyski wokrjesny zwjazk Zelenych za sakski krajny sejm. Přichodny tydźeń chcedźa zjawny wólbny bój zahajić. Milenka Rječcyna je so z nim rozmołwjała.

Što měli wolerjo hladajo na wólby do sakskeho krajneho sejma wědźeć?

H. Domaška: Ludźo njech sej wólbne programy dokładnje přečitaja a njech sej za rozsud, koho a kotru politisku stronu woni wola, chwile bjeru. Radźu jim, nic po začuću rozsudźić abo so wot swojeje njemdrosće wodźić dać. Wobhladaš-li sej program politiskich stronow, kotrež drje so demokratiske mjenuja – tajke pak njejsu, to spóznaješ, zo jich wobsahi za nikoho lěpšinu njepřinjesu. Tutym stronam njeměł nichtó swój hłós dać. Tuž skedźbnjam na program Zelenych, kotřiž so temam strowota, socialne, kubłanje wobswět, klima, migracija, Serbja a dalše wěnuja.

Što je Was k tomu pohnuwało, so za politiske zastojnstwo w Sakskej nastajić dać?

„Ekskursija po serbskich institucijach w Budyšinje“ rěka brošurka, kotruž je Domowina wudała. Milenka Rječcyna je so z referentku za naležnosće kubłanja narodneje organizacije Katrin Suchec-Dźisławkowej rozmołwjała.

W brošurce chowaja so wjacore překwapjenki. Kotre to su?

K. Suchec-Dźisławkowa: Přeprosymy zajimcow, sej z pomocu šmóratka serbske institucije wotkryć. Za to smy qr-kode do zešiwka zapřijeli. Su-li zajimcy dosć informacijow nazběrali, móža so pod lipa-ev.de za požadanski trening přizjewić.

Z kotreje přičiny sće brošurku wuwili?

K. Suchec-Dźisławkowa: Předloni smy so we wobłuku wuradźowanja nawodow serbskich institucijow prašeli, kak zdobywamy dorost. Potom sym so ze zamołwitymi za wukubłanje a dorost w jednotliwych institucijach zetkała. Rezultat běše­, zo dorost direktnje wosobinsce narěčimy. Nimo toho chcychmy klasiske ćišćane wabjenje z načasnymi digitalnymi medijemi zwjazać. Na to smój z jednaćelom Serbskeho šulskeho towarstwa Andreasom Ošiku ideju za tónle zešiwk wuwiłoj a trěbne informacije zezběrałoj.

Mortwe zwěrjata hamtej přizjewić

wutora, 30. januara 2024 spisane wot:

Štóž je w přirodźe po puću, wjele dožiwja. Hladajo na někotre situacije, předewšěm jelizo dźe wo namakane mortwe zwěrjata, je wjele prašenjow. Sabina Rötschke z Budyskeho krajnoradneho zarjada so w dźunglu zarjadow derje wuznaje a je na naprašowanje Silke Richter wažne informacije podała.

Što dyrbja ludźo činić, jelizo wuchodźujo so w přirodźe mortwe dźiwje zwěrjata namakaja?

S. Rötschke: Ludźo njeměli so mortweho zwěrjata prošu generelnje dótknyć. Dale měli fota činić. Najlěpje je hnydom z podaćom koordinatow, a jelizo zamołwiteho za hońtwu w kónčinje njeznaješ, ze zdźělenku nišemu hońtwjerskemu zarjadej sposrědkować. Wón to zamołwitemu krajnoradnemu zarjadej pósćele. Tam potom pruwuja, hač so jenož zamołwity za wukonjenje hońtwy informuje na přikład pola mortweje sorny, abo tež weterinarny zarjad. Předewšěm je weterinarny zarjad zamołwity, jelizo wuchodźowarjo na přikład mortwu wódnu dźiwinu abo rubježne ptaki namakaja. W tym padźe maja fachowcy přepytować, hač jedna so wo mrětwu pjerizny.

Předewzaćeljo płaća miliony

pjatk, 19. januara 2024 spisane wot:

Mjez předewzaćemi, kotrež su so na protesće ratarjow tydźenja póndźelu wobdźělili, je była tež Ryćerjec recyclingowa firma z Bóšic. Milenka Rječcyna je so ze załožerjom předewzaća Stanijom Ryćerjom rozmołwjała.

Hdźe widźiće přičinu za njespokojnosć předewzaćelow, kotřiž ratarjo njejsu?

S. Ryćer: Wot januara płaćimy na kóždy liter diesela jědnaće centow wjace hač hišće loni. Při tym je wšojedne, kak drohi diesel runje je. To mjenuje so CO2-wotedawk. Dokelž stat pjenjezy trjeba, je tón nimo toho awtodróhowy popłatk – mawt – wo tójšto podróšił. Hdyž smy loni hišće 18 centow na kilometer płaćili, je to wot lětušeho 33 centow. To rěka: Jězba z nakładnym awtom do Drježdźan a zaso wróćo, płaći mje něhdźe 60 eurow – jeničce za mawt. Tych dyrbju pak tež zaso nadźěłać.

A kak to nětko wšitko hódnoćiće?

Maćernorěčny luksus na jewišću

štwórtk, 18. januara 2024 spisane wot:

Serbski ludowy ansambl hotuje so na prapremjerje lětušeju ptačokwasneju inscenacijow. Wječorny program „Mjezy swětomaj“ předstaja zajutřišim prěni raz w Choćebuzu, premjera baletneje bajki za dźěći „Kiž je z wětrom přišoł“ slěduje dźensa za tydźeń w Chrósćicach. Bosćan Nawka je so z hrajerku Boženu Bjaršec, kotraž we woběmaj produkcijomaj sobu skutkuje, rozmołwjał.

Knjeni Bjaršec, po dlěšej přestawce nawróćiće so na serbske jewišćo. Kak je ke kooperaciji ze SLA dóšło?

B. Bjaršec: Loni w septembrje sym studij na Dźiwadłowej akademiji Předpomorska zakónčiła. Takrjec hnydom po tym je so tehdyša dramaturgowka SLA Jěwa-Marja Čornakec naprašała, hač nochcyła jednu z hłownych rólow lětušeho ptačokwasneho programa hrać. Nje­trjebach předołho přemyslować. Ansambl dźě je mi dosć bliski, wšako sym mjez druhim we wobłuku rjadu „Zynki a linki“ čitała a znaju choreografow ze Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor. Jako swobodnje skutkowaca dźiwadźelnica móžach spěšnje připrajić a nětko čuju so kusk kaž doma.

Lóšt znowa zbudźeny

štwórtk, 18. januara 2024 spisane wot:

Kaž hižo z 1990ych lět, prezentuje koncertna pianistka Heidemarja Wiesnerec tež lětsa rjad „Wosebitych koncertow na spočatku lěta“ (SN rozprawjachu). Po wuspěšnym zazběhu w Berlinje a Lipsku je so Chrysta Meškankowa z wuměłču rozmołwjała.

Po koronowej pandemiji běše loni powšitkownje ćežko, koncertne žiwjenje wožiwić. Kotre nazhonjenja sće lětsa z Wašim wjelelětnym wuspěšnym koncertnym ­rjadom ze sylnym fokusom na hudźbu Serbow činiła?

H. Wiesnerec: W Lipsku běše wothłós w renoměrowanym Schumann-domje na swjedźeń Třoch kralow jara dobry. Parowała sym tam serbskich studowacych – woni běchu drje hišće doma we Łužicy. Dźeń na to w Berlinje běše wopyt jara dobry, štož njeje hladajo na bohaty kulturny poskitk w stolicy Němskeje samo­zrozumliwe. Dožiwich ze swojim teamom samo wěsty zapal.

Sće do swojeho programa twórby wjacorych serbskich komponistow zapřijała. Njeje pak lochko, wšudźe a přeco zajim za klasisku modernu nadeńć.

Wjac poskitkow za Łužicu

wutora, 16. januara 2024 spisane wot:

Towarstwo Serbski kulturny turizm (SKT) so zaměrnje z wutwarom a kwalifikaciju kolesowarskeje šćežki „Serbske impresije“ zaběra. Bianka Šeferowa je so pola předsydy towarstwa Pětra Brězana wo dźěławosći SKT informowała.

Kajke bě lěto 2023?

P. Brězan: Loni bě za towarstwo přewšo zajimawe. W Delnjej Łužicy mamy nětko wosobu, kotraž so wo srědki ze změny strukturow stara. A tuž wotkrywaja so nowe móžnosće w zwisku z modelowymi naprawami. Tak dźěłachmy na kolesowarskej šćežce „Łužiske impresije“, postajichmy něhdźe 500 kilometrow dołhu čaru, kotraž powjedźe po Hornjej a Delnjej Łužicy. Čara změje 50 do 60 z wobsahami pjelnjene stacije, hdźež móža so zajimcy wuspytać, připosłuchać abo sej něšto wobhladać.

Što je wužadanje lětsa?

Tež Miłorazdale tema

póndźela, 15. januara 2024 spisane wot:

Wot 1. nowembra je Trjebinski wjesnjanosta Robert Sprejz oficialnje w swojim zastojnstwje. Hižo do toho bě wón hamtski rjadowar. Wo wobsahach jeho dźěła a wo wužadanjach w prěnich sto dnjach po wólbach je so z nim Andreas Kirschke rozmołwjał.

Knježe Sprejzo, bě přewzaće zastojnstwa wjesnjanosty kusk kaž do zymneje wody skočić?

R. Sprejz: Tak móžeš to rjec. Njewědźach dźě, što na mnje čaka. Hnydom na spočatku mějachu so wjacore twarske nadawki přepodać a próstwy wo spěchowanje zapodać. Do wjele temow dyrbjach so najprjedy zanurić.

Kajke je zhromadne dźěło z gmejnskej ­radu?

R. Sprejz: Jara konstruktiwne a z respektom zwjazane. Wězo su tež rozdźělne měnjenja, ale wo nich rěčimy. Mi je wažne, zo su radźićeljo stajnje zapřijeći a zo knježitej pola nas wotewrjenosć a transparenca.

Što sće dotal za hospodarske spěchowanje docpěć móhł?

R. Sprejz: Z rjemjeslniskej komoru sym wo zasydlenju firmow rěčał. Jako hospodarske spěchowanje tohorunja wobhladuju, zo dóstanu po móžnosći domjace firmy nadawki w gmejnje. ­Aktualnje na přikład saněrujemy w Trjebinje towarstwowy dom.

Swět serbskich bajow zapřijeli

srjeda, 10. januara 2024 spisane wot:

Serbske dźěło we wokrjesu Dubja-Błóta bě loni mjeztym na to wusměrjeny, zo bychu prestiž delnjoserbskeje rěče stopnjowali. Z wokrjesnej społnomócnjenej za naležnosće Serbow, Sabrinu Kuschy, je so Axel Arlt rozmołwjał.

Što sće nastupajo serbski wobłuk loni we wokrjesu Dubja-Błóta docpěli?

S. Kuschy: Wokrjesne zarjadnistwo bě sej nadawk stajiło, widźomnosć serbskeje rěče w zjawnosći wobstajnje polěpšować. Na přikład buchu zarjadniske twarjenja tež zwonka zdźědźeneho sydlenskeho ruma, tak w Königs Wusterhausenje abo we Łukowje, z dwurěčnymi taflemi wuhotowane. Wozjewjenje knihi „Mehr als eine Tracht – Wěcej ako drastwa“ a k tomu słušaca wustajeńca běštej loni přikładaj, kotrejž přinošowaštej k připóznaću kulturneho namrěwstwa

Na čo z wěstej hordosću zhladujeće?

nowostki LND