Technologije su přewšo wabjace

póndźela, 01. julija 2024 spisane wot:

Matilda Šěnec ze Šunowa je so na lětušej lětnej dźěłarničce Fabmobila w Zhorjelcu wobdźěliła. Milenka Rječcyna je so ze šulerku přichodneho 8. lětnika Budyskeho Serbskeho gymnazija rozmołwjała.

Z kotreje přičiny Će Fabmobil wabi?

M. Šěnec: Sym loni dwójce na dźěłarničce Fabmobila we Běłej Wodźe a w Zhorjelcu była. Camp poskići zaběru z nowymi technologijemi. A to mje přewšo wabi. Přetož, štó to hižo wě, snadź móžu swoje nazhonjenja pozdźišo trjebać. Nimo toho je rjenje, hdyž sy z přećelemi hromadźe, kotřiž maja samsny zajim.

Na čim sy w campje dźěłała?

M. Šěnec: W srjedźišću je stało digitalne rysowanje. Smy takrjec z rysowankami wšelke poskitki campa zapopadnyli a rysowanu chroniku zhotowili. W dalšim kursu sym časnik rysowała, kotryž informacije we słowach, nic w ličbach posrědkuje. Tón smědźach sej sobu domoj wzać.

Što je će tónraz wosebje překwapiło?

Lětsa z nowym nošerjom

wutora, 18. junija 2024 spisane wot:

Budyska chórowa akademija přiwabi hižo wjacore lěta lubowarjow hudźby a spěwanja. Milenka Rječcyna je so z hudźbnym nawodu, cyrkwinskim hudźbnym direktorom na wuměnku Friedemannom Böhme rozmołwjała.

Je tomu tak, zo ma chórowa akademija noweho nošerja?

F. Böhme: Haj, tomu tak je. Lětsa chce Budyski serwisowy klub Rotary, kotrehož čłon sym, chórowu akademiju generacijow pod hesłom „Harmonija, kotraž zwjazuje“, podpěrać. Dotal běše so projekt z podpěru města Budyšin we wobłuku Łužiskeho hudźbneho lěća wotměł.

Kotre dalše nowinki na zajimcow čakaja?

F. Böhme: Mam nadźiju, zo so prawje wjele spěwarkow a spěwarjow přizjewi. Wšako wobroćamy so na žony a muži wšitkich generacijow. Akademija je na to wusměrjena, ludźi wšelkich starobnych skupin z pomocu uniwerselneje rěče hudźby zjednoćić. To stanje so z intensiwnym hudźbnym dalekubłanjom a zhromadnym dožiwjenjom.

Što zajimcow wočakuje, kotřiž so za chórowu akademiju zajimuja?

Něšto wjace wo serbšćinje zhonić

štwórtk, 13. junija 2024 spisane wot:

Skupina studowacych Wysokeje šule za wudźeržliwe wuwiće Eberswalde (HNEE) wuhotuje přichodnu póndźelu workshop wo „Spěchowanju serbskeje rěče w biosferowym rezerwaće Hornjołužiska hola a haty“ w Domje tysac hatow. Mjez nimi je Freya Kipping, z kotrejž je so Axel Arlt rozmołwjał.

Knjeni Kipping, kak sće na temu work­shopa přišli?

F. Kipping: To je so stało we wobłuku modula „transformacija wudźeržliwosće w teoriji a praksy“ našeho masteroweho studijneho předmjeta wudźeržliwe regionalne wuwiće. Wobswětowe kubłanje je jedne ćežišćo při tym. Zhromadne dźěło HNEE z biosferowym rezerwatom hižo někotre lěta traje. Zarjadnistwo w Stróži je za lětuši projekt studowacych někotre temy namjetowało. Hromadźe ze štyrjomi komilitonkami smy so za předmjet w zwisku ze serbšćinu rozsudźili.

Što sće w přihotach hižo rešeršowali?

Skrótšenjam zadźěwać

štwórtk, 30. meje 2024 spisane wot:

Prěni raz přebywaše nowy intendant MDR Ralf Ludwig póndźelu w Serbskim domje kaž tež w Budyskim serbskim studiju MDR. Bjarnat Cyž, jenički zastupjer Serbow w rozhłosowej radźe MDR, je jeho přewodźował. Milan Pawlik je so z nim rozmołwjał.

Kak „wotewrjenej wuši“ maja zastupjerjo rozhłosoweje rady za serbske naležnosće?

B. Cyž: „Wotewrjenej wuši“ za serbske naležnosće dyrbiš sej stworić. Gremij je wulki, wšako wusyła sćelak w třoch wuchodnych zwjazkowych krajach. Dohromady 49 čłonow zastupuje najwšelakoriše strony a towaršnostne organizacije z tutych krajow. Za wuspěch mam, zo smy po 30 lětach politiskeho wojowanja zaručili, zo maja Serbja kruty mandat w rozhłosowej radźe.

Kak je k wopytej intendanta MDR Ralfa Ludwiga dóšło?

30 lět na dobro škita přirody

srjeda, 29. meje 2024 spisane wot:

Biosferowy rezerwat Unesco „Hornjołužiska hola a haty“ (OHTL) swjeći lětsa swoju 30lětnu róčnicu wobstaća. Jón nawjeduje wot decembra lěta 2015 Torsten Roch. Milan Pawlik je so z nim rozmołwjał.

Što je was pohnuło wodźacu funkciju w biosferowym rezerwaće OHTL přewzać?

T. Roch: Přirodoškit je tema, w kotrejž sym hižo 40 lět dołho aktiwny. Wot lěta 1997 dźěłam w sakskim lěsnym zarjadnistwje. Jako so mje zamołwići Sakskeho ministerstwa za energiju, klimu, wobswět a ratarstwo (SMEKUL) woprašachu, hač chcu nawodnistwo přewzać, njejsym dołho přemyslował.

Na kotry z wulkeje ličby projektow w biosferowym rezerwaće so wosobinsce rady dopominaće?

Solarnu foliju za sćěnu wužiwać

póndźela, 27. meje 2024 spisane wot:

Mobilna wustajeńca „Power2Change: Energiemobil“ běše wobstatk zakónčaceho zarjadowanja wo energiji wčera w Hórnikečanskej Energijowej fabrice. Milenka Rječcyna je so ze Saruh Ehrlich rozmołwjała, kotraž wustajeńcu přewodźa.

Štó je wustajeńcu koncipował?

S. Ehrlich: To su byli partnerojo ze slědźenja, z muzejow kaž tež z wědomostneje komunikacije. Wot awgusta 2022 hač do decembra 2024 je wona na sydom stejnišćach po cyłej Němskej we wšelakich wustajenišćach po puću. Mjez druhim móža so ludźo pola nas tež na swjedźenjach pod hołym njebjom informować. Mobilne wustajenišćo je kolektiw designerow wuwił a zhromadnje ze sociokulturelnym centrumom TELUX we Běłej Wodźe twarił.

Što so wopytowarjo prašeja?

Zhonja wo susodach

srjeda, 22. meje 2024 spisane wot:

K zahajenju 5. Slawiniady tónle tydźeń w Budyšinje je so Milenka Rječcyna z nawodu rěčespytneho wotrjada Serbskeho instituta Fabianom Kaulfürstom rozmołwjała.

W kotrej rěči chceće rěčeć, wšako tam wužiwane rěče – čěsce, pólsce, rusce, ukrainsce a serbsce – sam znajeće?

F. Kaulfürst: Na Slawiniadźe wobdźěleja so dźěći z cyłeje Sakskeje, kotrychž maćeršćina je zwjetša němčina. Tuž porěču hłownje němsce. Chcu pak na po­dobnosće słowjanskich rěčow pokazać a šulerjow na to skedźbnić. Zdobom mi na tym zaleži, zo bychu ći, kiž přińdu z Drježdźan abo dalšich kónčin Sakskeje, a kotřiž tam čěsce, pólsce, ukrainsce abo rusce wuknu, něšto wo Serbach zhonili. By rjenje było, jeli by so jim hłuboko do pomjatka zaryło, zo bydla jim blisko ludźo, kotrychž maćeršćina je słowjanska.

Kak je to z „wopačnymi přećelemi“?

Ideje za prestiž gymnazija wuwili

wutora, 07. meje 2024 spisane wot:

Hajko Kozel je ze zahajenja šulskeho lěta­ 2023/2024 šulski staršiski rěčnik Delnjoserbskeho gymnazija w Choćebuzu. Milenka Rječcyna je so ze serbskim juristom rozmołwjała.

Kak je tomu dóšło, zo sće tutu zamołwitosć přewzał?

H. Kozel: Sym wo tym rozmyslował, kak móhł so jako nan za gymnazij angažować, na kotryž mój syn chodźi. Sym swój zajim a swoje zaměry spočatk šulskeho lěta 2023/2024 staršiskej zhromadźiznje zwuraznił. To je mjez druhim skrućenje a dalewuwiće serbskeho profila na šuli.

Kak je staršiska konferenca reagowała?

H. Kozel: Sym maćernorěčny Serba a serbski nan. Wjetšina staršich su za mnje hłosowali, tež hdyž njejsu maćernorěčni. To mějach za wulce zajimawe. Wšako běch do zarjadowanja słyšał, zo starši za serbski profil gymnazija zajim nimaja. Nětko pak su zajimawy signal wusyłali. Kruh staršich bjez serbskeho pozadka su maćernorěčneho nana wuzwolili kiž chce serbski profil gymnazija skrućić.

Što je so mjeztym stało?

Ideje za prestiž gymnazija wuwili

wutora, 07. meje 2024 spisane wot:

Hajko Kozel je ze zahajenja šulskeho lěta 2023/2024 šulski staršiski rěčnik Delnjoserbskeho gymnazija w Choćebuzu. Milenka Rječcyna je so ze serbskim juristom rozmołwjała.

Kak je tomu dóšło, zo sće tutu zamołwitosć přewzał?

H. Kozel: Sym wo tym rozmyslował, kak móhł so jako nan za gymnazij angažować, na kotryž mój syn chodźi. Sym swój zajim a swoje zaměry k spočatku šulskeho lěta 2023/2024 staršiskej zhromadźiznje zwuraznił. To je mjez druhim skrućenje a dale wuwiće serbskeho profila na šuli.

Kak je staršiska konferenca reagowała?

H. Kozel: Sym maćernorěčny Serba a serbski nan. Wjetšina staršich su za mnje hłosowali, tež hdyž njejsu maćernorěčne. To mějach za wulce zajimawe. Wšako běch do zarjadowanja słyšał, zo nimaja starši za serbski profil gymnazija zajim. Nětko pak su zajimawy signal wusyłali. Kruh staršich bjez serbskeho pozadka su maćernorěčneho nana wuzwolili kiž chce serbski profil gymnazija skrućić.

Što je so mjeztym stało?

Što zbywa bjez pochada?

póndźela, 06. meje 2024 spisane wot:

„Klub potajnych Serbow“ rěka inscenacija socio-dźiwadłoweho Thespis-centruma, kotruž zajutřišim prapremjernje w Budyskim dźiwadle na hrodźe předstaja. Bosćan Nawka je so z režiserom hry a nawodu centruma Georgom Genouxom rozmołwjał.

Knježe Genouxo, što je „Klub potajnych Serbow“ a štó w nim skutkuje?

G. Genoux: Klub wopisuje skupinku młodostnych, kotraž so za dwěsćě lět skradźu na Lubinje schadźuje, hdźež zhromadnje serbuja a wo tym rozmysluja, kak hodźała so knježaca diktatura w Sakskej spowalić. Ze zběžkom a pomocu sydom serbskich kralow spytaja woni serbski swět wuchować. Wuchadźišćo fiktiwneho scenarija je, zo su „ćěmne mocy“ móc přewzali a wšo „njeněmske“ zakazali.

Njeje přewjele fantazije trjeba, historiske paralele kaž tež aktualne towaršnostne tendency w scenariju spóznać.

nowostki LND