Spjelńće waše domjace nadawki

štwórtk, 18. apryla 2019 spisane wot:
Bosćan Nawka

Byrnjež jutře wulki, najskerje pak nic ćichi pjatk był, chcedźa šulerki a šulerjo znowa stawkować – hačrunjež swjateho dnja dla docyła šulu nimaja. Snano tónle fakt tomu polěkuje, wuwzaćnje zaso raz wo poprawnym wotmysle w tym nastupanju kedźbyhódnje wutrajnych dźěći a młodostnych rěčeć, město toho zo so wo tym diskutuje, hač woni na tele wašnje docyła protestować smědźa. Fenomen „Fridays for future“ eksemplarisce pokazuje, kak towaršnostny diskurs tele dny wjedźemy: Wobsahi zdadźa so přiběrajcy njetrjebawši balast być, ze strukturami a zwiskami so zaběrać je přenapinace, kompleksne temy zhusćimy na jakne hesła a hotowo!

Spočatk lěta je Marko Kliman přewzał nawodnistwo Smječkečanskeho Domu swj. Jana. Mjeztym je něhdźe sto dnjow w zastojn­stwje. Při tej składnosći je so Marian Wjeńka z 38lětnym Prawočanom rozmołwjał­.

Knježe Klimano, kak sće so po prěnich třoch měsacach w Smječkecach zažiwił?

M. Kliman: Jara derje. Spočatnje je mje někak měsac předchadnik Tadej Šiman­ nadrobnje zadźěłał. Ale wšědny dźeń wotkrywa stajnje nowe nadawki a wužadanja. A tu pytnu, zo mamy team, kiž za dom a jeho wobydlerjow steji a na kotryž móžu so spušćeć.

Sće do toho w Budyskej chorowni był. Kotre dźěło sće tam wukonjał?

M. Kliman: Běch tam nawoda hladanskeje słužby za nutřkowne stacije a za urologiju. Sym potajkim mjez druhim zaručił, zo so na stacijach po předpisanym standardźe hlada, zo so kwalita hladanja zaruči a zo so prawniske aspekty słužbnych planow dodźerža.

A tam so Wam hižo lubiło njeje?

M. Kliman: Sym za sebje nowe wužadanje pytał. Hdyž pytnješ, zo so na jednym městnje wulce dale njewuwije, dyrbiš něšto změnić.

Bě to připad, zo su runočasnje w Smječkecach noweho nawodu pytali?

Nakromne wsy skutkownje škitać

wutora, 16. apryla 2019 spisane wot:

Na dróze mjez Slepom a Miłorazom su lo­ni symbolisku čerwjenu liniju narysowali. Zwjazk „Strukturnu změnu nětko­ – žane Wochozy II“ žadaše sej akcep­tabelnu hranicu k Wochožanskej brunicowej jamje. Tež lětsa, tydźeń po jutrach, chcedźa protestne pućowanje přewjesć. Wo wobsahach je so Andreas Kirschke z Edith Pjenkowej rozmołwjał.

Što je lětuši zaměr protestneho pućowanja?

E. Pjenkowa: Nam dźe wo skutkowny škit našich wsow před haru, prochom a zesuwanjom pódy a wo škit přirody. Naša zasada je: Wšitke wsy dyrbja wostać! Klimoškitne cile Pariskeho zrěčenja maja so dodźeržeć. Brunicowe plany za rozšěrjenje Wochožanskeje brunicoweje jamy su z blida. Po naćiskach koncerna Łužiska energija a milinarnje (LEAG) pak ma kroma jamy jenož 200 metrow wot Rownoho a Mułkec zdalena być.

Što sće hižo na protestnych pućowanjach nazhonili?

Přichodne dny čaka nowy nadawk na njeho

póndźela, 15. apryla 2019 spisane wot:

„Čestnohamtske nadawki jeho dale wužaduja“, tak rěkaše nadpismo gratulaciskich linkow Wolfganga Kotiseka před pjeć lětami. Kak wěrne tele słowa su! Hakle na hłownej zhromadźiznje Domowiny w Chrósćicach zetkach dźensnišeho jubilara Manfreda Hermaša, župana Domowinskeje župy „Jakub Lorenc-Zalěski“. Tele županstwo je jemu naležnosć wutroby. Před lětomaj hakle su delegaća župneje hłowneje zhromadźizny jeho znowa w zastojnstwje wobkrućili.

W mnohich gremijach zastupuje jubilar swoju Slepjansku domiznu: jako čłon zwjazkoweho předsydstwa runje tak kaž jako čłon předsydstwow Serbskeho ewangelskeho towarstwa, Serbskeho kulturneho turizma abo towarstwa Njepilic dwór. Hdźež sobu dźěła, wón zdobom zaruča, zo njejsu zajimy tamnišich Serbow jeno zastupowane, ale tak wobkedźbowane, zo maja wužitk z toho. Hłós Hermaša je připosłucharjam serbskeho programa RBB z jeho nabožnych słowow znaty. W Slepjanskej wosadźe skutkuje jubilar jako predikant (prědar).

Poskitki mjeńšinam

pjatk, 12. apryla 2019 spisane wot:
Axel Arlt

Za šěsć tydźenjow zahaji so w Sakskej kaž tež w Braniborskej lětuši wólbny marathon. 26. meje budu komunalne wólby, při čimž rozsudźa wolerjo wo zestawje wo­krjesnych sejmikow, gmejnskich parlamentow a wjesnych radow. Samsny dźeń wolimy na zwučene wašnje tež němskich zastupjerjow za Europski parlament. Hač do 1. septembra, hdyž budu w Sakskej a Braniborskej wólby noweju krajneju sejmow, wabjenje stron wo hłosy wolerkow a wolerjow traje.

Što pak poskićeja strony přisłušnikam narodnych mjeńšin – kaž su to Frizojo, Danojo, Sintojo a Romojo a wězo Serbja – w swojich wólbnych programach? Čitamy tam docyła něšto? Europske wólby su Łužičanam snano najzdaleniše. Tohodla je zajimawe, programy w sakskim a braniborskim sejmje zastupjenych stron za Europske wólby po hesle „mjeńšiny“ přelistować. Runje z widom na zwoprawdźenje wobsahow europskeje wobydlerskeje iniciatiwy Minority SafePack je trjeba zhonić, kotru poziciju němskich parlamentownikow w Brüsselu a Strasbourgu móžemy wočakować.

Ludźom bliska była a jich přewodźała

štwórtk, 11. apryla 2019 spisane wot:

Fararka Antje Schröcke je dźewjeć lět w Slepjanskej kónčinje jako dušepastyrka a poradźowarka za potrjechenych brunicoweje jamy skutkowała. Wo wobsahach jeje dźěła a planow je so ­Andreas Kirschke z fararku rozmołwjał.

Što Was hladajo na rozžohnowanje jima?

A. Schröcke: Začuwam wulku dźakownosć. Rozžohnowanska Boža słužba 24. měrca w Slepjanskej wosadźe bě jara hnujaca. Wjetši dźěl ludźi, kotřiž su přišli, znajach ze wšelkich gremijow a z wosady. Z mnohimi mějach wosobinsce činić. To je mje česćiło, zo sej prajach: „Sym ludźi woprawdźe w jich wotpowědnych žiwjenskich situacijach docpěła.“

Čehodla nětko po dźewjeć lětach skutkowanja tu přestanjeće?

A. Schröcke: Tuchwilne zrěčenje by klětu nalěto wuběžało. Tak bě načasu sej něšto­ noweho pytać a nańć. Trjebam nowe wužadanje.

Kak sće w Slepjanskej wosadźe přistup k ludźom dóstała?

„Přeju kóždej šuli tajki cyłk“

srjeda, 10. apryla 2019 spisane wot:

19. hłowna zhromadźizna Domowiny 30. měrca w Chrósćicach je někotre zajimawe aspekty wujewiła, tež njewočakowane. Janek Wowčer je so po zhromadźiznje z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom rozmołwjał, kak je dźeń na njeho skutkował.

Kajki je Waš zaćišć po 19. hłownej zhromadźiznje Domowiny?

D. Statnik: Zhromadźizna bě połna temow a diskusijow, a smy sej we wjacorych dypkach zajimawy wuspěch zdobyli. Sym wolóženy, zo je so derje radźiła.

Běchu słowa čłona Serbskeho sejma Alexandra Pólka sposrědkowace?

D. Statnik: Zawěsće! Jeho słowa chutnje bjeru. Su-li to tež słowa Serbskeho sejma, potom tež moje słowo płaći, zo je to dobry rozmołwny zakład. Kak dale póńdźe, je hišće wotewrjene. Ale jenož podamy-li so na samsnu runinu, je tež móžno ze sobu rěčeć.

Delegaća hłowneje zhromadźizny su dźěłowe směrnicy za skutkowanje hač do lěta 2021 schwalili. Njeje jich trochu jara wjele, a njeby snano lěpje było so na ćežišća wusměrić?

Zwjazkowy předsyda strony Zwjazk 90/ Zelenych Robert Habeck přebywaše njedawno w Budyšinje. Po wopyće w Serbskim instituće je so Axel Arlt z nim rozmołwjał.

Knježe Habecko, što sće na swojej krótkej wiziće w Budyšinje nazhonił?

R. Habeck: W prěnim dźělu stejachu politiske debaty. Wopyt w Serbskim instituće bě mi kaž špihel za mój zwjazkowy kraj. Wšako pochadźam z Flensburga a běch minjene lěta politikar w kraju, kotryž je po ćežkich debatach a rozkorach hordosć na swojej dwě narodnej mjeń­šinje wuwił. A nětko sym trochu zdaća za serbstwo dóstał.

Němsko-danski pomjezny kraj bě Łužicy přeco wěsta orientacija. W čim widźiće sćin pódla wjele swětła?

Z małymi krokami do cila

pjatk, 05. apryla 2019 spisane wot:
Marian Wjeńka

Tak, kaž ma kóždy z nas swoje mjeńše a wjetše cile, kotrež chce prjedy abo pozdźišo zwoprawdźić, njemóže tež škodźeć, hdyž ma wosada swójski plan, z kotrymž chce to abo tamne docpěć. To je mi do mysli přišło, jako sćěhowach wutoru w Chrósćicach prezentaciju wuslědkow studentskeje studije. Přichodni krajinowi architekća běchu so z tym zaběrali, kak móhli w Chrósćicach kěrchow, tamniša fara ze zahrodu a Hatki jónu wupadać. Woni zrodźichu ideje, što hodźało so krótkodobnje a dlěšodobnje zwoprawdźić: kěrchowej jednotniši napohlad dać, farski dwór bóle jako žiwjenski rum a nic jenož jako parkowanišćo wužiwać a skónčnje Hatki wurjedźić, bjeztoho zo by z toho hnydom park nastał.

Jednohłósnje su delegaća towarstwu Wendischer Freundes- und Arbeitskreis z wendlandskeho Łuchowa (Lüchow) asociěrowane čłonstwo w Domowinje spožčili. W Chrósćicach běštaj jeho 1. předsyda Ernst Stelte a 2. předsyda dr. Arne Lu­cke. Z nimaj je so Axel Arlt rozmołwjał.

Wobdźělitaj so prěni raz na hłownej zhromadźiznje Domowiny. Što staj wobkedźbowałoj?

E. Stelte: Sym zadźiwany, kelko delegatow a hosći tu na hłownej zhromadźi­znje je. Zdobom so wjeselu, zo je sakski ministerski prezident přišoł a postrownje porěčał. Jeho słowa su mje jimali, tež načate mnohostronske wobsahowe dypki. Domowina spjelnja šwarny, pisany kwěćel nadawkow. Trjebaš móc, chceš-li to zmištrować. Při čimž sym zwěsćił, zo tójšto tež čestnohamtsce zwoprawdźeja.

dr. A. Lucke: Začuwach ćopłotu, mějach začuće, w swójbje być. Jako wobydlerjo Wendlanda čujemy so wšej słowjanskej kulturje bliscy, štož spytamy w našim towarstwje wosebje spěchować. Tak chcemy korjenje wožiwić, kotrež su hižo před dołhim časom z rěču wotemrěli. To je nam wažne.

Serbski třěšny zwjazk je tuž partner?

nawěšk

nowostki LND