Muka w nowym wudaću

wutora, 15. oktobera 2019 spisane wot:

„Statistika Łužiskich Serbow“ Arnošta Muki (1854–1932) ma přichodny tydźeń w němskim přełožku w LND wuńć. Kajki wuznam kniha dźensa ma, wo tym je so Cordula Ratajczakowa z přełožerjom dr. Robertom Lorencom rozmołwjała.

Čehodla sće 133 lět staru knihu přełožił?

R. Lorenc: „Statistika“ je jedyn z najwažnišich tekstow sorabistiki, kiž njebě dotal přełoženy. Nimo toho eksistuje jenož prěni nakład z 19. lětstotka. Poprawom pak słuša tež k zakładnym tekstam němskeje ludowědy. A dokelž žadyn přistup k serbskej statistice njemějachu, njejsu němscy ludowědnicy ju tež na wědomje brali. Nimo toho trjeba kóždy, kiž so we Łužicy za domiznowědu zajimuje a serbšćinu njewobknježi, tule knihu, kotraž wopisuje serbsku Łužicu na proze industrializacije.

Što namaka čitar w knize?

„Nowy rjad bě moja ideja“

póndźela, 14. oktobera 2019 spisane wot:

Nowy hudźbno-literarny rjad SLA „Zynki­ a linki“ zahaji srjedu wječor w Röhr­scheidtowej bašće Stanisław Brankačk. Z dźiwadźelnikom, kiž w Lip­sku­ skutkuje, je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što Was wabi so na nowym rjedźe „Zynki a linki“ wobdźělić?

S. Brankačk: Rjad wšak bě moja ideja. Loni mějach poprawom režiju za ptači kwas přewzać, njeje pak k tomu dóšło, dokelž běch schorjeł. Pozdźišo přebywach nahrawanja dla w Budyšinje, a dźěch­ SLA, zo bych intendantku Judith Kubicec zeznał. Smój so derje rozmołwjałoj, smój powědałoj a powědałoj. Mjez druhim chcyše wona wědźeć, hač nimam snano ideju za nowu mału formu. A namjetowach jej, literaturu z hudź­bu zwjazać. Hižo na wróćopuću w awće přińdźe mi roman Jurja Brězana „Stary nan“ do mysli. Na to bě chwilku měr, doniž­ njedóstach naprašowanje ter­mi­na dla wokoło swjatkow. Bě to tehdy překrótkodobne, zdobom pak takrjec startowy signal započeć.

Čehodla runje „Stary nan“ Brězana?

Wo wuměłstwje so zakuzłać dać

pjatk, 11. oktobera 2019 spisane wot:

Wuměłča Sarah Rechberger bě z pro­jektomaj „Rysowanje po hwězdach“ a „Zwjazanosć wutrobow“ na projekće „LandArt podłu Jawory“ wobdźělena. Z Awstričanku, kiž bě wuměłstwo/transmedialne wuměłstwo we Wienje a w Berlinskim instituće za rumowe eksperimenty studowała a kotraž wot lěta 2010 swoje twórby mjezynarodnje wustaja, je so Heike Irion rozmołwjała.

Kajke bě dźěło w Njebjelčicach za Was?

Přećelska porada jej wažna

srjeda, 09. oktobera 2019 spisane wot:

Wot 1. oktobra 2019 skutkuje Mila Zacha­riasowa tři dny wob tydźeń jako fa­chowa poradźowarka za žłobiki, pěsto­warnje a horty ze serbskorěčnym poskitkom w Delnjej Łužicy. Milenka Rječcyna je so z kubłarku rozmołwjała.

Što je Was wabiło nadawk přewzać?

M. Zachariasowa: Wo tym wobłuku dźěła bě hižo rěč w lěće 2013, a to ze Serbskim šulskim towarstwom, Rěčnym centrumom WITAJ w Choćebuzu kaž tež z braniborskim ministerstwom za młodźinu, kubłanje a sport. Pohnuło k tomu bě prašenje, kak ludźi na bazy podpěrać. W lěće 2015 so Serbskemu šulskemu towarstwu poradźi mje jónu wob tydźeń z dźěła jako kubłarka wuswo­bodźić. Tak móžach do druhich skupin w dalšich dźěćacych dnjowych přebywanišćach hić, zo bych tam projekty a didaktiske dźěło podpěrała.

Što běše zakład wo tym rozmyslować, facho­we poradźowanje zawjesć?

Jubilej muzeja porjadnje swjećić

wutora, 08. oktobera 2019 spisane wot:

Muzej Budyšin swjeći lětsa 150. róčnicu załoženja. Kónc tydźenja docpěje swjatk swój wjeršk. Bosćan Nawka je so z nawodu institucije dr. Jürgenom Vollbrechtom rozmołwjał.

Knježe Vollbrechto, što móžeće nam wo swjedźenskich zarjadowanjach přeradźić?

J. Vollbrecht: Na žurli wulkeho domu Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła chcemy jubilej sobotu wječor porjadnje woswjećić. Dotal je so hižo ně­hdźe 300 ludźi přizjewiło. Čestny rěčnik budźe direktor Drježdźanskeho Němskeho hygienoweho muzeja dr. Klaus Vogel.­ Nimo toho staj mjez druhim ministerski prezident Sakskeje Michael Kretschmer a Budyski wyši měšćanosta Alexander Ahrens připowědźenaj. Dohromady po­rěči wosom wosobinow. Trio Milón­ chce swjedźeń hudźbnje wobrubić.

Samsny dźeń chceće tež přichodnu wo­sebitu wustajeńcu wotewrěć ...

Napjatosćje wulka

pjatk, 27. septembera 2019 spisane wot:

Nowy oratorij „Hrodźišćo“ Měrćina Weclicha dožiwi jutře, sobotu, w Chróšćanskej „Jednoće“ prapremjeru. Nimo orchestra Serbskeho ludoweho ansambla, kapały Malty Rogackeho tež 1. serbska kulturna brigada sobu skutkuje. Čłonka předsydstwa a hłowna organizatorka brigady Sylwija Rječcyna je přihoty přewodźała. Cordula Ratajczakowa je so z njej rozmołwjała.

Něhdźe sto ludźi na oratoriju sobu skutkuje – kak to zhromadnje funguje?

S. Rječcyna: Mamy wulku podpěru SLA, hłownej cyłodnjowskej probje wotměwamy tónle tydźeń tu na žurli. Smy jako brigadnicy tež pokazani na kolegij Serbskeho gymnazija, kotryž projekt sobu podpěra. Mamy 61 šulerjow-spěwarjow; sydom poprawnych chóristow rejuje a jědnaće bywšich čłonow, kotřiž su lětsa maturowali, chór přidatnje zesylnja. Mjez wšitkimi sobuskutkowacymi knježi dobra zhromadnosć, tak tež mjez lajkami a profesionelnymi, štož njeje runje samozrozumliwe. Friedemannej Böhme jako hudźbnemu nawodźe je so jara derje poradźiło zhromadny cyłk wutworić.

W februarje sće probować započeli.

Dźěći sylnišo zapřijeć

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:

Serbske šulske towarstwo přewjedźe zajutřišim, sobotu, w Budyskim Serbskim domje swoju hłownu zhromadźiznu. Milenka Rječcyna je so z předsydku SŠT Ludmilu Budarjowej rozmołwjała.

Kotre ćežišćo změje lětuša rozprawa SŠT?

L. Budarjowa: Bilancujemy dźěławosć našeho předsydstwa w předchadźacym lěće. Koncentrujemy so na aktualnu situaciju w pěstowarnjach a šulach a přednjesemy tež to, štož nas trapi, kaž stej to falowacy dorost na polu kubłarjow/kubłarkow a wučerjow/wučerkow kaž tohorunja transport šulerjow.

Kotre wuskutki ma womłodźenje předsydstwa na dźěławosć towarstwa?

L. Budarjowa: Mamy wjetšu paletu temow wobdźěłać. Nazhonjenja młódšich čłonow předsydstwa nam tyja.

Z kotreje přičiny předstajiće směrodajny program SŠT? Što je jeho žro?

Regionalna wosebitosć

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:

Njedźelu wotměja na Rownjanskim Njepilic statoku jubilejny 20. dworowy swjedźeń. Ze załoženjom towarstwa Njepilic dwór započachu tež dworowe swjedźenje zarjadować. Wone žněja mjez hosćimi přiběracy zajim. Čehodla tomu tak je, wo tym a dalšim je so Jost Schmidtchen z předsydu towarstwa Njepilic dwór Manfredom Nikelom rozmołwjał­.

Što začuwaće, mysliće-li 20 lět wróćo?

M. Nikel: Sym hordy na to, zo je so nam poradźiło tak dołho serbske nałožki a serbsku kulturu z pěstowanjom slepjanšćiny, pěsnje a narodnu drastu pokazować. Zhromadnje z mnohimi wjesnymi skupinami z wokoliny a z jenak myslacymi z Delnjeje Łužicy. Hanzo Njepila bě połbur a jeho statok před 20 lětami saněrowanja potrěbny. Přiwšěm smy tam tehdy prěni dworowy swjedźeń wotměli, pod ćežkimi wuměnjenjemi drje, ale smy swjećili.

Kak su so dworowe swjedźenje do dźensnišeho wuwili?

Serbšćinu słyšeć, čitać a rěčeć

wutora, 24. septembera 2019 spisane wot:

Dr. Katja Brankačkec je sobudźěłaćerka na Słowjanskim instituće Akademije wědomosćow Čěskeje w Praze. Nětko je wona nadawk přewzała, kurs serbšćiny na Karlowej uniwersiće podawać. Axel Arlt je z njej wo tym rěčał.

Kak je k tomu dóšło?

K. Brankačkec: Zajim za to wšak bě hižo dlěši čas. Minjene lěta bě Towarstwo přećelow Serbow kursy organizowało. W nalěću je mje nowy direktor Srjedźoeuropskeho instituta na Filozofiskej fakulće Jiří Janouška narěčał, hač njebych chwile měła tajki kurs přewzać. Sym rady při­zwoliła.

Kotre kmanosće sej kursisća přiswojeja?

K. Brankačkec: W prěnim rjedźe ma wo to hić zajimcam zmóžnić, zo serbšćinu nałožuja, zo potajkim zrozumjace słuchanje, rěčenje a pisanje trenuja. Štóž chce, móže potom tež kredity za studij dóstać, jeli zakónčacy test wobsteji. Je to woprawdźe rěčny kurs, budźemy serbšćinu słyšeć, čitać a rěčeć.

Jedna so wo fakultatiwny poskitk, abo je tale wučba wobstatk studija?

Chcedźa hłós pozběhnyć

póndźela, 23. septembera 2019 spisane wot:

Njedawno su w Delnjej Łužicy Serbske towarstwo swójbow „Gromaźe“ załožili. Z jeho předsydku Francisku Albertowej je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Čehodla sće towarstwo wutworili?

F. Albertowa: Jako starši, kotřiž so za delnjoserbsku rěč w swójbje angažuja, smy pytnyli, zo nochcemy so jenož husćišo zetkawać, ale zo trjebamy tež mjezsobnu syć. Běchu hižo někotre iniciatiwy, kaž na přikład online-peticija Kathleen Komolcyneje za serbsku wučbu. Z dźěćimi aktiwnje serbsku rěč a kulturu w swójbje pěstujemy a so prawidłownje schadźujemy. Rěčny centrum WITAJ nas podpěruje. Zdobom pak RCW wšitke nadawki spjelnić njemóže. Na přikład eksistuje projektowy naćisk za modelowu serbsku šulu w Delnjej Łužicy, kotraž by so snano hodźała we wobłuku strukturneje změny zwoprawdźić. Chceš-li pak tajki projekt přewjesć, trjebaš krutu organizatorisku formu. Tak so rozsudźichmy towarstwo załožić, a z nim móžemy nětko hłós po­zběhnyć.

Što je Was motiwowało so z předsydku stać?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND