Muzeje maja dale ćeže
Drježdźany (dpa/SN). Statne wuměłske zběrki w Drježdźanach bědźa so po cyberowym nadpadźe přeco hišće z techniskimi problemami. „Njemóžemy ničo noweho rjec, situacija je njezměnjena“, zdźěli rěčnica muzeja nowinarjam. Muzeje su přiwšěm wotewrjene. Bjezposrědnje po nadpadźe bě krajny kriminalny zarjad přepytowanja zahajił.
Hosći z chlěbom a selu witali
Rekordna ličba wopytowarjow
Kamjenica (dpa/SN). Najwjetši archeologiski muzej Sakskeje w Kamjenicy wjeseli so nad nowym rekordom wopytowarjow. W lěće 2025, jako bě město europska kulturna stolica, zličichu tam nimale 105 000 wopytowarjow, to je 45 procentow wjace hač lěto do toho a telko kaž hišće ženje po wotewrjenju, muzej zdźěla. 2024 běchu 72 000 wopytowarjow ličili. Dotalny rekord 85 000 hosći je z lěta 2023. Najwjetši zajim je přehladka wo stawiznach hórnistwa z 45 000 zajimcami zbudźiła. Muzej běchu 2014 w historiskim twarjenju něhdyšeje kupnicy Schocken wotewrěli, kotraž bu 1930 wotewrjena. Pod pomnikoškitom stejacy dom běchu po planach architekta Ericha Mendelsohna natwarili.
Direktorka muzeja Sabine Wolfram hódnoći lěto kulturneje stolicy jako „wulki dar“ za Kamjenicu a za muzej. „Mam jenož pozitiwne nazhonjenja. Tójšto ludźi je naš muzej wopytało. Zdobom smy dźakowano lětušemu schadźowanju Zwjazka muzejow Němskeje fachowcow na bohatu kulturnu scenu Kamjenicy skedźbnili.“ W Sakskej wěnuja so lětsa z rjadom wosebitych zarjadowanjow židowskej kulturje Němskeje.
To a tamne (26.01.26)
Krosnowar po fasadach wysokodomow Alex Honnold je sej dalši són spjelnił. 40lětny zalěze w běhu połdra hodźiny bjez kóždeje techniskeje pomocy na 508 metrow wysoki Taipeh 101 w stolicy Taiwana. Akciju su na platformje Netflix dokumentowali a live w interneće pokazali. Tole je raznu kritiku zbudźiło. Honnold bě dospołnje přemóženy a zbožowny, po tym zo bě wjeršk mróčeleškrabaka docpěł. Tam sčini najprjedy raz selfie.
Za krućišu mjezu alkohola pola kolesowarjow wupraja so jasna wjetšina ludźi w Němskej. Tole je wuslědk reprezentatiwneho woprašowanja instituta Forsa w nadawku Němskeje wobchadneje wěstotneje rady. Na wšěch 82 procentow je za mjezu 0,5 promilow a mjenje, nimale třećina je za dospołny zakaz alkohola pola kolesowarjow. Tuchwilu smědźa kolesowarjo hač do 1,6 promilow měć.
Sakscy separatisća wobskorženi
Drježdźany (dpa/SN). Na wyšim krajnym sudnistwje w Drježdźanach su dźensa proces přećiwo čłonam militantneje neonacistiskeje skupiny „Sakscy separatisća“ zahajili. Wosom mužam mjez druhim wumjetuja, zo su teroristisku organizaciju załožili a wulkopřeradnisku akciju přihotowali. Po přeswědčenju statneho rěčnistwa mužojo planowachu, na wěstym dnju „X“ móc w Sakskej přewzać a režim po přikładźe nacionalsocialistow natwarić. Proces ma 67 dnjow trać.
Wjace pjenjez za Grönlandsku
Brüssel (dpa/SN). Prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen je politiskich napjatosćow z USA dla zmylki Europjanow w zwisku z Grönlandskej přiznała. „Smy zhromadnje přemało do wěstoty Arktiki inwestowali“, rjekny wona po wurjadnym wjeršku EU w Brüsselu. W přichodnym etaće EU wot lěta 2028 chce komisija wudawki za pjenježnu podpěru Grönlandskeje podwojić. Konflikt z USA Grönlandskeje dla móžachu minjenu srjedu we wobłuku NATO zrjadować.
Konsultacije ministrow
Ratarjo su dźensa rano ze swojimi mašinami na kromje awtodróhi A 10 ...
Kurdojo w Kobanê so njepodadźa
Kobanê (SN/jp). Hladajo na tuchwilne intensiwne wojowanja w kurdiskej kónčinje na sewjeru Syriskeje je Nesrin Abdullah, komanderka kurdiskich wobrónjenych jednotkow žonow YPJ, wo kritiskim połoženju w Kobanê rozprawjała. Kónčina je wobstupjena wot zóldnarskich mocow syriskeho přechodneho knježerstwa a pro-turkowskich milicow, rjekny wojowarka na internetnej nowinarskej konferency w Kobanê. Město Rojavy a wokolne kurdiske wsy su ćežko nadběhowane, wona rjekny. Mnozy ciwilisća su ćeknyli a Kobanê je přepjelnjene z wuhnatymi. Tući nimaja wodu, milinu, tepjenje a mediciniske zastaranje. Wosebje tepjenje je jara trěbne, dokelž so w Kobanê sněži. Wobydlerjo wsow a města su sami na so stajeni, dokelž njeje so poradźiło, wuchowanske koridory organizować. K nadběhowarjam słušeja tež wojowarjo Islamskeho stata. Woni maja najmoderniše turkowske brónje a postupuja nječłowjesce. Přikłady za to su wotprawjenja a namóc přećiwo žonam. Zaměr zóldnarjow a ekstremistow njeje jenož wojerske dobyće. Woni chcedźa wokolinu zničić a ludnosć terorizować.
Ruska přijědźe na wuradźowanja
Moskwa (dpa/SN). Ruska je po wuradźowanjach wurjadneho pósłanca USA Steve Witkoffa z ruskim prezidentom Wladimirom Putinom wobkrućiła, zo wobdźěli so prěni króć na rozmołwach z Ukrainu w Abu Dhabi. Rusku delegaciju nawjeduje nawoda ruskeje wojerskeje tajneje słužby GRU, Igor Kostjukow. Do toho bě ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj swoje mustwo za rozmołwy w stolicy Zjednoćenych arabskich emiratow předstajił. USA wobdźěla so na wuradźowanjach jako posrědnik.
Zetkanje Witkoffa a Putina w Moskowskim Krjemlu traješe dlěje hač tři hodźiny. Ruska rěčeše po tym wo wuznamnych rozmołwach, kotrež běchu za wobě stronje wužitne. Putin potwjerdźi, zo prócuje so wo diplomatiske rozrisanje konflikta. Po jeho słowach pak je trěbne, zo Ukraina Ruskej kónčiny na juhu a wuchodźe přewostaji. W Kijewje so tomu dotal raznje spjećuja.
Europa pyta za nowymi pućemi
Brüssel (dpa/SN). Europska unija so po njedawnej eskalaciji nastupajo Grönlandsku na to hotuje, zo dyrbi so jasnišo wot USA a jeje prezidenta Donalda Trumpa wotmjezować a swójske puće namakać. Na wurjadnym posedźenju w Brüsselu běchu drje wšitcy wolóženi, zo je Trump připowědźene chłostanske cła přećiwo Němskej a dalšim europskim krajam zaso cofnył. Načolni politikarjo pak běchu sej přezjedni, zo njemóža nětko prosće dale dźěłać kaž do toho.
Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) žadaše sej konsekwency ze stron Europy, zo móhli kmanosć zakitowanja polěpšić a hospodarstwo sylnić. „Europska unija jako dźěl NATO dyrbi kmana być, so sama zakitować“, wón rjekny.
Wjacori statni a knježerstwowi politikarjo so na wurjadnym wjeršku EU za to wuprajichu, zhromadne dźěło mjez europskimi krajemi skrućić a NATO na kóždy pad zachować. Pólski ministerski prezident Donald Tusk na tym wobstawaše, dale wusko z USA dźěłać, „najwažnišim partnerom Pólskeje w prašenju wěstoty“.
Prezidentaj so dojednałoj
Pólska a Ukraina při předźěłanju struchłych stawiznow na nowym puću
Waršawa (dpa/SN). Ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj je Pólskej přilubił, zo so w prašenju struchłeho kapitla zhromadnych stawiznow žadanjam Pólskeje podwoli. Ukraina je zwólniwa, ekshuminowanje pólskich woporow suroweho masakra we Wolhyniskej za čas Druheje swětoweje wójny pospěšić. Tole rjekny Zelenskyj we Waršawje po zetkanju ze swojim pólskim kolegu w zastojnstwje Karolom Nawrockim.
Při masakrach we Wolhyniskej a wuchodnej Galiciskej běchu ukrainscy nacionalisća mjez 1943 a 1945 ze swojim wójskom UPA wjace hač 100 000 pólskich ciwilistow morili. Při tym postupowachu přewšo bestialisce: Wobydlerjow wjeskow zahnachu do cyrkwjow a Bože domy zapalichu. Štóž spyta ćeknyć, toho ze sekerami zabichu. Nacionalisća chcychu z etniskim wučisćenjom swoje žadanja za swójskim ukrainskim statom potwjerdźić. Němscy okupanća krawnym njeskutkam přihladowachu.
