Zamołwita za serbsku rěč a kulturu

Mittwoch, 26. Juni 2019 geschrieben von:

W lěsu njedaloko Čorneho młyna zapo­čina so wučbna šćežka, kotraž žiwjenje Krabata wopisuje. Dotal orientowaše so wona po romanje Otfrieda Preußlera. Nětko chcedźa tež powědančko „Mišter Krabat“ z pjera Měrćina Nowaka-Njechorńskeho zawjazać. „Teksty maja krótše a tež serbsce podate być. Chcu na předdźěło Kerstin Zukunft a Sonje Hrjehorjoweje nawjazać“, měni Marka Suchec. 35lětna Sulšečanka je wot meje w Čor­no­chołm­čanskim Krabatowym młynje za­moł­wita za serbsku rěč a kulturu, najprjedy raz hač do kónca lěta. Powědančko wo Krabaće, kotrež je serbsce čita­ła, znaje wona wot časa dźěćatstwa. Serb­šćinu pěstuja po cyłym Suchec přiwu­znistwje. K narodnej drasće ma Marka Suchec „cyle swójski poměr. Mać jako šwalča je mi lubosć a swěru za detail sposrědkowała. Wona a wowka stej mi katolsku swjedźensku drastu zešiłoj.“

Wuspěch měli

Freitag, 21. Juni 2019 geschrieben von:

Drježdźany (SN). Zwjazkarstwo za dlěše zhromadne wuknjenje je wjace hač trěbne 40 000 podpismow za ludowe požadanje za zhromadne šule w Sakskej nazběrał. Mjez podpěraćelemi je sakski Zwjazk 90/Zeleni. „Podpisma podpěruja zhromadne šule w Sakskej. Nětko ma krajny sejm jednać. Skónčnje ma so ze zhromadnej šulu dalša šulska forma zmóžnić. Starši njetrjebaja tuž přezahe wo žiwjenskich pućach swojich dźěći rozsudźić, a tak hodźa so zachować šulske stejnišća we wjesnych kónčinach“, rjekny Wolf­ram Günther, načolny kandidat za wólby Sakskeho krajneho sejma.

Předsyda frakcije Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje Rico Gebhardt zwěsći: „Prěni króć po 15 lětach mamy w Sakskej wuspěšnu iniciatiwu za zakoń z woby­dlerstwa, štož je historiski wuspěch.“

Zaměr ludoweho požadanja je wu­dospołnić sakski šulski zakoń kaž tež zakoń­ wo šulach w swobodnym nošer­stwje. Zhromadna šula ma jako přidatna šulska družina w Sakskej móžna być. Zběrali běchu­ podpisma na oficialnych lisćinach we wosebitych běrowach.

Sakski krajny sejm chce so lětsa hišće z naležnosću dlěše zhromadne wuknjenje zaběrać.

Maja lud nětko słyšeć

Freitag, 21. Juni 2019 geschrieben von:
Wutrajnosć so wudani. To znajmjeńša su akterojo zwjazkarstwa za dlěše zhromadne wuknjenje spóznali. Měsacy su woni podpisma zběrali, zo bychu swój zaměr přesadźili. Chcedźa słyšani być w sakskim parlamenće a knježerstwje, chcedźa změnić šulski zakoń a tón wo šulach w swobodnym nošerstwje. Sakska dotal zas a zaso wobkruća, zo system wuknjenja a wuwučowanja funguje. To wšak je prawje, wuspěchi Pisa-studije mjez druhim na to pokazuja. Nětko dyrbi so z temu zhromadna šula zaběrać – a tónkróć dokelž wobydlerjo to chcedźa, znajmjeńša wjace hač 40 000, kotřiž su ludowe požadanje ze swojim podpismom podpěrali. Tež w Serbach bě namjet diskusiju wuwabił. Domowina je ideju zhromadneje šule tohorunja podpěrała. Hač tajke kubłanišćo jónu změjemy a hač bychmy je scyła chcyli – to je pra­šenje přichoda. Snano trjebamy za nje w Serbach swójske ludowe požadanje. Milenka Rječcyna

Wojerecy (SiR/SN). Lětuše mjeztym 4. mjezy překročace wubědźowanje „Ćěkańca, wuhnaće a integracija“ je zakónčene. Hłowne myto zawěsćichu sej šulerjo 9. lětnika Wojerowskeho křesćanskeho gymnazija Johanneum. Woni běchu so we wobłuku profiloweje wučby zaběrali z temu „Ćěkańca – wuhnaće a migracija“ a pobychu na ekskursiji w Narćanskim wopomnišću něhdyšeho lěhwa Elsterhorst. Tam zeznachu Brigittu Wilfert, kotraž bě ze zapadopruskeho Marienburga do Wojerec ćěkała. Pod nawodom wu­čerja Matthiasa Oswalda su so z geogra­fiju, regionalnymi stawiznami, wuměłstwom, kulturu, ćěkanjom a wuhnaćom w Druhej swětowej wójnje a z dźensnišim pólskim Malborkom rozestajeli. Wuwili su woni „Kófer žiwjenja Brigitty Wilfert“. Tón ma so do wučby integrować. „Žiwjenje časoweje swědki bě nam jara bliske. To maja tež přichodne generacije zhonić“, rjekny šulerka Jana Wiemann.

Worklecy (SN/MiR). Kubłanski wuběrk Domowiny chce wo konceptach zhonić, kotrež serbšćinu wuwučowace šule maja. Tohodla rozmołwjeja so wuběrkownicy ze šulskimi nawodami a wučerjemi. Gremij poby mjeztym hižo na štyrjoch serbskich a serbšćinu podawacych kubłanišćach. „Naša zasadna naležnosć na šulach je, skrućić wuwučowanje maćernorěčnych dźěći jako jadro přichoda Łu­žiskich Serbow“, rozłožuje jeho předsyda Marcel Brauman. Přebywał je kubłanski wuběrk dotal na šulomaj „Dr. Marja Grólmusec“ w Radworju, na Choćebuskim Delnjoserbskim gymnaziju a na Chróšćanskej zakładnej šuli „Jurij Chěžka“. „Wosebje zajimo­wało nas je, kotre rěčne rumy maja­ šulerjo a kak je wužiwaja“, Brauman wuswětla.

Tež Smječkečenjo myto dobyli

Mittwoch, 19. Juni 2019 geschrieben von:

Wojerecy (mk/SN/MiR). 48hodźinsku akciju­ lěta 2019 su zańdźenu sobotu zakón­čili. Jury měješe ju we Wojerecach wuhódnoćić. Wjace hač 1 500 młodostnych a pomocnikow Budyskeho wokrjesa bě so na njej wobdźěliło. Wot 24. do 26. meje dźěłachu woni we wobłuku ekologiskich, socialnych a kulturnych projektach na dobro zhromadnosće. Jury wuzwoli mjez zapodatymi próstwami akci­skich skupin dobyćerjow w kategorijach „kubłanske zarjadnišća“, „wohnjowe wobory“ kaž tež „młodźinske skupiny a iniciatiwy“. Měšany cyłk młodźinskeho kluba a wohnjoweje wobory Smječkecy, kotryž bě zhromadnje towarstwowy dom we wsy ponowił, bě mjez dobyće­rjemi a smědźeše so nad připó­znaćom a mytom publikuma wjeselić.

W jury skutkowachu čłonojo skupiny koordinatorow sobu kaž tež lutowarnjow, komunow, wokrjesa, Sakskeje wjesneje młodźiny, wokrjesneho sportoweho zwjazka, dweju lońšeju dobyćerjow a z ko­ordinowaceho fachoweho zarjada „Partnerstwo za demokratiju“, kotryž wulki dźěl projekta financuje.

Susodnu rěč a kulturu sej zbližić

Montag, 17. Juni 2019 geschrieben von:

Wjace hač sto pólskich a němskich pedagogow z přidatnej kwalifikaciju

Zhorjelc (AK/SN). Dwurěčnosć wot žłobika hač k maturje zmóžnić je a wostanje wulki zaměr w němsko-pólskim pomjeznym regionje. „Wuměnjenja za to měli so ze samozrozumliwosću stać. To započina so w dźěćacych dnjowych přebywanišćach. Chcemy ze zhromadnym dźěłom pokročować a nazhonjenja minjeneju lět pohłubšić“, podšmórny nawodnica Sakskeho krajneho centruma za susodorěčne kubłanje dr. Regina Gellrich minjeny štwórtk na zakónčenju projekta „Wulcy za małych – Duzi dla małych“ w Zhorjelcu. Wot lěta 2017 je so dohromady 57 němskich a 56 pólskich předšulskich pedagogow w tym wobłuku dale kubłało. Wobdźělenych bě cyłkownje 63 kubłanišćow w pomjeznym regionje. Wjace hač 3 000 dźěći z wobeju krajow su wučerjo w tym času za rěč susoda sensibilizowali. Nastali su nimo toho němsko-pólska molowanska kniha „Z Biedronką i Maus przez cały rok – Z božim słónčkom a myšku přez cyłe lěto“ kaž tež přiručce „Święta­ i tradycje w Polsce i w Niemczech – Swjedźenje a tradicije w Pólskej a Němskej“ a „Cztery pory roku – Štyri počasy“.

Z Worklec do krajneje stolicy

Montag, 17. Juni 2019 geschrieben von:
Chorisća Worklečanskeje wyšeje šule „Michał Hórnik“ prezentowachu wčera na dnju wotewrjeneho knježerstwa w Drježdźanach wujimk ze swojeho musicala „Quo vadis – dokal dźeš?“. Z podpěru staršich zmóžni so něhdźe 50 spěwarkam a spěwarjam po mnohich probach njezapomnite dožiwjenje, serbske rockowe a popowe spěwy publikumej přednjesć. Mjez připosłucharjemi běštaj sakski financny minister Matthias Haß a zapósłanc krajneho sejma Alojs Mikławšk (wobaj CDU), kotryž. dźakowaše so šulerjam po programje za wurjadny wukon. Foto: Tomaš Šołta

Lipy zaso kćěja ...

Freitag, 14. Juni 2019 geschrieben von:
... to rěka za miliony dźěłaćerkow: Won do přirody! Měnjene su pčołki, kotrež nam wšědne žiwjenje zaručeja. Myslimy scyła hišće na to? Wobstarujemy sej žiwidła we wulkich nakupowanišćach, a to zdźěla chemisce wobdźěłane. Z tym zo chcemy tunjo nakupować, zelenišća na swojich ležownosćach­ krótke dźeržimy. Zabywamy na to, zo cyłe žiwjenje na swěće wot pčołkow wotwisuje. Tuž je postupowanje Sakskeje, zaručić šulam zaběru z pčołkami, po mojim měnjenju jara wjele hódne. Čim prjedy dźěći wo tym zhonja, što hłownje mnohotnosći rostlin dopomha, ćim prjedy tež wo tym rozmysluja, što sej hdźe kupja a hač to scyła trjebaja. Před jědnaće lětami, jako započa serbski pčołar Jan Šołta w Ralbičanskej šuli dźěćom pčołarjenje zbližeć, běše wón eksot. Mjeztym je ze swojimi młodymi pčołarjemi multiplikator. Derje tak! Přetož wšědnje so něhdźe na swěće rostliny a zwěrjata dale pozhubjeja. To mamy zadźeržeć! Milenka Rječcyna

Rěč a zhromadźenstwo wozrodźić

Donnerstag, 13. Juni 2019 geschrieben von:

Wuslědki mjezynarodneho wědomostneho projekta diskusiju nastorčili – cyle w zmysle zamołwiteju awtorkow

„Pospyty rewitalizacije serbšćiny: staw a wužadanja“ rěkaše přednošk, z kotrymž předstajištej prof. dr. Nicole Dołowy-Rybińska z Instituta za slawistiku Pólskeje akademije wědomosćow a dr. Cordula Ratajczakowa ze Serbskeho instituta (SI) wuslědki přepytowanja wo aktualnym stawje (znowa) wozrodźeneje serbskeje rěče. Wobłuk tworješe fachowa konferenca 31. meje w Budyskim Serbskim domje­. Slědźenski projekt bě dźěl lěta 2016 w Barcelonje zahajeneho programa SMiLE – Sustaining minoritized languages in Europe (Zachowanje mjeńšinowych rěčow w Europje). Nošer je Smithonian center for folklife & cultural heri­tage (CFCH, Srjedźišćo za ludowe žiwjenje a kulturne herbstwo towaršnosće Smithonian), podsekcija wuznamneho, jako załožba organizowaneho instituta Smithonian we Washingtonje DC.

Anzeige