Woda njeje samozrozumliwa

pjatk, 05. awgusta 2022 spisane wot:
Marian Wjeńka

Sće so wy, lubi čitarjo a lube čitarki, minjene dny runje tak poćili kaž ja? Wjedro je z nami kusk jara derje měniło. A hdyž wone to nastajnosći čini, potom rěčimy wo tym, zo so naša klima měnja. Suche wotrězki su w zašłych lětdźesatkach stajnje raz byli. Ale wjacore suche lěta za sobu žno směš ekstremny zjaw mjenować. Mjeztym dožiwjamy po třoch lětach wot 2018 do 2020 dalše suche lěto ze wšěmi jeho njeluboznymi zjawami. W Sakskej Šwicy so lěsy pala, na polach wojuja wobornicy zhromadnje z ratarjemi přećiwo palacym so šćernišćam a w rěkach je dźeń a mjenje wody. Bohužel na tym tež žadyn šwihel dešća ničo njezměni.

Najebać wšitke rozdźěle

pjatk, 29. julija 2022 spisane wot:
Milenka Rječcyna

Sedźu w kofejowni a wuhladam znatu. Lěta ju widźała njejsym. W pomjatku mam ju na dwoje wašnje. Na jednym boku je wona dobra towarška ze šulskeho časa, z kotrejž běch spřećelena, na druhim bě wona mi někotryžkuli kamjeń do puća kładła kotryž dyrbjach zrumować, prjedy hač móžach sej přede mnu ležacu šćežku wotkryć. Mam ju, towaršku, z teje přičiny dźensa měć mjenje rady? Ně! Skerje je mi wona pomhała so stać sebjewědomiša. A to mam za wosebity dar!

Mišterske mozowe wukony

pjatk, 22. julija 2022 spisane wot:
Bosćan Nawka

Palacy so lěs w Sakskej Šwicy je chcyjo-nochcyjo „wuběrny“ symbol tuchwilneho towaršnostneho połoženja. Někotři jednotliwi, mjenujmy jich raz idioća, ignoruja sebjewědomje wšitke warnowanske schodźenki kaž tež apele fachowcow a maja mysličku, w smjerćsuchej wokolinje grilować, najlěpje při rjanym (znajmjeńša spočatnje lěhwowym) wohenčku a někotružkuli šišu sej zažehlejo, za wulkotnu, hdyž nic samo za wuraz tele dny rady w najwšelakorišim njezmysle citowaneje „swobody“. Kajki to mišterski kognitiwny wukon! Často wšak tči za tym dosć jednory impuls – hłowna wěc, zo nječinja, štož někajke instancy a/abo – hišće hórje! – kapacity namjetuja abo samo kazaja. A pali-li so, reaguja kaž tón abo tamny šofer, kotryž ma wot njeho zawinowany mjenje abo bóle intensiwny kontakt ze žiwochom abo druhim jězdźidłom za bagatelu, a ćeknu. Na wohnjowych wobornikow, kotrež so z płomjenjemi bědźa a na zwěrinu najskerje njemysla. A kóšty naruna: towaršnosć.

Energijowu wójnu dobyć

pjatk, 15. julija 2022 spisane wot:
Marko Wjeńka

Štož tele dny dožiwjamy, je wójna. Njerěču wo ruskim nadpadźe na Ukrainu, ale wo wójnje energije dla. W tym zwisku so mi zdawa, zo njezadźerži so Němska w tutej wójnje jara mudrje.

Najwjetše wužadanje drje budźe, přichodnu zymu přetrać. To płaći za wšitke kraje Europy, kotrež su na někajke wašnje wot ruskeho zemskeho płuna wotwisne. Nimo toho dyrbimy z tym ličić, zo Ruska płunowy honač doskónčnje zawjertnje, zo by ‚njezdwórliwe‘ kraje – na prěnim městnje Němsku – chłostała. Wšako je minjene tydźenje tež z druhimi krajemi na tute wašnje wobchadźała.

Dale njejasne je, hač sej Ruska hladajo na financowanje wójny sama zeškodźi, hdyž zapadoeuropske kraje jako hospodarskich partnerow zhubi. Stajnje zaso słyšimy, zo ma Ruska dosć woteběraćelow na swěće za płun a wolij a zo wysokich płaćiznow dla tuchwilu tak derje zasłuža kaž nihdy do toho. Tež rubl je so po prěnjej krizy spočatk wójny dawno zaso zhrabał a je wo wjele stabilniši hač do wójny.

Krótkodobny wupuć njemóžny

pjatk, 08. julija 2022 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Tuchwilu hrozy wulki strach, zo Ruska płunowy honač zawjertnje. Za prezidenta Ruskeje Wladimira Putina wšak płaći wot spočatka nadpada na Ukrainu dewiza: Štóž nas njepodpěrnje, ma zymu mrěć. Němska ma tuž wulki problem a dyrbi najspěšnišo reagować.

Zwjazkowy hospodarski minister Robert Habeck (Zeleni) je namjetował nastupajo produkciju miliny a ćopłoty zaso bóle na brunicu hač na płun zasadźić, kotryž wšak we wulkim stilu z Ruskeje importujemy. Wčera je zwjazkowy sejm wotpowědny zakoń schwalił. Poprawom wšak chcychu wudobywanje brunicy hač do lěta 2035 zakónčić. Kotre sćěhi změje wčerawši rozsud na brunicowe kónčiny we Łužicy hišće jasnje njeje.

Běrokratija zaso raz wužadanje

pjatk, 01. julija 2022 spisane wot:
Marian Wjeńka

Wobsedźiće ležownosć ze swójskim domom, swójske bydlenje, ratarski zawod abo hinaše ležownosće? Da sće minjene tydźenja runja mi přećelny list financneho zarjada dóstali. W nim skedźbnichu na reformu wobličenja ležownostneho dawka a što to za potrjecheneho jednotliwca woznamjenja. Dźe wo to, zo dyrbi wobsedźer ležownosće financnemu zarjadej najwšelakoriše daty sposrědkować. Za to ma so wón po móžnosći na internetnym portalu přizjewić. A wot dźensnišeho je na tymle portalu formular přistupny, do kotrehož maš wšitke požadane daty zapisać.

Cordula Ratajczakowa

Hišće zarjadowani dźensa a jutře, potom je prěnja sezona „Kulturneje zahrody“ w Budyšinje nimo. Intendant SLA Tomas Kreibich-Nawka je z wuslědkom spokojom a rěči wo wuspěšnym prěnim pospyće z dobrym wothłosom. „Chcemy na kóždy pad klětu dale činić.“ Kak pak wobsahowa bilanca wupada?

„Zaměr je poskićeć našim, kaž tež eksternym serbskim wuměłcam podij a hosćom wotewrjeny rum za serbsko-němsku wuměnu“, rjekny Kreibich-Nawka w nalěću našemu wječornikej kaž tež po- dobnje nowinam Sächsische Zeitung. Prěni zaměr su docpěli. Jědnaće koncertow dohromady bě. Nimo znatych wužiwachu wosebje naši młodźi hudźbnicy šansu, so serbsko-němskemu publikumej předstajić. Štož bě tuž lětsa hišće zwjetša jenož Serbam znaty tajny tip, móhło so klětu tež druhdźe rozpowědać. A štož poćah mjez Serbami a Němcami nastupa: Hudźba je mjezynarodna ­a zwjazuje. Přistup k tamnej kulturje dóstanješ najjednorišo přez jědź, napoje a hudźbu. Hišće cuze słowa so nam přez zynki, melodije abo rytmy bliža, kotrež – jeli so nam lubja – móžemy sej rejujo abo sobu spěwajo lochko aktiwnje přiswojić.

Za demokratiju trěbna słužba

pjatk, 17. junija 2022 spisane wot:
Axel Arlt

Wšitcy štyrjo kandidaća w druhim kole wólbow Budyskeho krajneho rady znowa nastupja. To je pozitiwna powěsć. Za koho měli hewak ći hłosować, kotřiž za najlěpje wotrěznjeneju Uda Wićaza abo Franka Peschela njejsu? Połoženje njehodźi so z tym při wólbach wyšeho měšćanosty 2019 w Zhorjelcu přirunać. Tam su demokratiske strony kandidata CDU, připóznateho zapósłanca krajneho sejma, přećiwo požadarjej AfD podpěrali. Tudyša situacija je cyle hinaša. W Budyskim wokrjesu nětko znowa njenastupić, by rěkało rozhněwanosć mjez ludźimi chcyjo nochcyjo stopnjować. Nimale třećina dotalnych wolerkow a wolerjow njeby na hłosowanskim lisćiku žaneje alternatiwy našła.

Pušćić rěka, zo móc drjebi

pjatk, 10. junija 2022 spisane wot:
Milenka Rječcyna

Z někim abo něčim so rozžohnować zda so być na jednym boku lochko, wšako sy žiwy w nadźiji, zo druheho abo druhu bórze zaso widźiš. Na tamnym boku pak, je zaso smjerććežko někoho abo něšto pušćić, dokelž runje to njewěš. Tola nadawk, kiž ma kóždy čłowjek w žiwjenju zdokonjeć rěka: Pušćić!

Jako běch swój čas spóznała, zo dźěći z domu du, sym so wědomje zaběrała z tym, kak to je, měć dowěru, dać dźěsću ruku, je potłóčić a božemje rjec. Nadobo bě so mi wuwědomiło, zo maš hižo z porodom dźěsća, štož je přewšo zwjeselacy podawk, tež jako mać móc tomu měć, rjec: „Dam će hić!“ Přetož, tež hdyž je ćěšenk a małe dźěćo pokazany na dorosćeneho, je z prěnim wukřikom dopokazał, zo zamóže žiwy być na tymle swěće a to dźeń a bóle sam.

Sardinkia princip nadźije

pjatk, 03. junija 2022 spisane wot:
Bosćan Nawka

Wulki nawal na jězdźenki za jeno dźewjeć eurow – po podaću Němskeje žele­znicy je sej mjeztym wjace hač sydom milionow (potencielnych) pasažěrow tajkile tiket kupiło – pokaza, zo je wulkemu dźělej wobydlerstwa wěsty, spěšny a spušćomny transport wažny a zo je so naposledk tola hišće wěste ekologiske wědomje přesadźiło. Nažel je tele wuprajenje skerje wuraz zbóžneho přeća dyžli wotbłyšć woprawdźitosće, a to hnydom na wjacorych runinach. Wulki nawal mjenujcy předewšěm pokaza, zo je móšeń nadal najwažniši faktor w runicy přiwabić ludźi a w najlěpšim padźe trajnje přeswědčić. Wšako smy wšitcy wulce a rady swarjeli, jako bě naraz móžno, za podobnu płaćiznu mjenje abo bóle atraktiwne turistiske cile po cyłej Europje docpěć. Lětadła wostawachu přiwšěm połnje wobsadźene, byrnjež často šarm sardinkoweje konserwy (z wida rybičkow) wuprudźowali.

nawěšk

nowostki LND