Z wudaća: pjatk, 09 awgusta 2019
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

USA Němskej hroža

Berlin/Waršawa (dpa/SN). Krótko do pla­nowanych jězbow po Europje prezident USA Donald Trump hrozy, swoje wojerske jednotki w Němskej dźělnje wotćahnyć. Wón ma za „njesprawne, zo woby­dlerjo USA ze swojimi dawkami ameriskich wojakow w Němskej płaća a Němska swój wikowanski nadbytk jeno za swoju domiznu wužiwa“, měni pósłanc­ USA w Němskej Richard Grenell. Do toho je pósłanča USA w Pólskej George­tte Mosbacher na socialnej syći Twitter rozpra­wjała, zo Pólska dwaj procentaj nutřko­krajneho bruttoprodukta zwjazkej NATO­ płaći, štož Němska nje­čini. Hižo w juniju bě Trump hrozył, w Němskej zaměst­njene wojerske jednot­ki USA do Pól­skeje přepołožić. Grenell Trumpej kaž tež Mosbacher přihłosuje.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

Z krajom lěpje wobchadźeć

Genf (dpa/SN). W boju přećiwo woćo­plenju zemje maja kraje swoje lěsy lěpje škitać a klimje přichilene ratarstwo spěchować. To je wuslědk swětoweje klimoweje rady IPCC w rozprawje, kotruž su fachowcy hladajo na zwisk mjez klimowej změnu a krutym krajom zdźěłali.

Z wčera w Genfje předstajeneje rozpra­wy wuchadźa, zo je po cyłym swěće hižo 1,53 stopnjow ćoplišo hač do industrijneho časa. „Kruty kraj steji před přiběracym wot čłowjekow wukonjanym ćišćom“, zwurazni předsydka IPCC Hoesung Lee. Wotpowědne wobchadźenje z krajom zmóžnja dźělne rozrisanje problema, přiwšěm to njedosaha. Škitarjo wobswěta a mnozy wědomostnicy wobhladuja jako dopokaz, zo ma so po móžnosći we wjele wobłukach najnuznišo jednać.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

Kozel žada sej připóznaće

Dźensniši dźeń indigenych ludow wužiwali a na situaciju skedźbnili

Budyšin (SN/BŠe). Indigene, awtochtone abo tež prěnjotne ludy su w zmysle definicije dźěłoweje skupiny UNO z lěta 1982 ludowe skupiny a potomnicy wobydlerjow wotpowědneho ruma, kotřiž běchu hižo do kolonializacije abo załoženja stata­ přez druhich tam bydlili. Su wusko ze žiwjenskim rumom zwjazane a maja swójsku kulturnu identitu. Zjednoćene narody trochuja, zo je po cyłym swěće 370 milionow indigenych ludźi z 5 000 rozdźělnymi kulturnymi korjenjemi. To je něhdźe pjeć procentow swětoweho wobydlerstwa. Mjez druhim Indianojo w Južnej a Sewjernej Americe k tomu słu­šeja. Tola tež Inuića polarneho regiona, Samojo w sewjernej Europje abo Aboridźinojo w Awstralskej su awtochtone ludy. Dźensa swjećimy mjeztym 25. króć dźeń indigenych ludow.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

Jónkrótne globalne woćoplenje

Paris/London (ČŽ/K). Dołhož na zemi temperaturu měrja, njeje po dopóznaćach europskich meteorologow dotal hišće nihdy ćoplišeho měsaca julija by­ło­ hač lětušeho. To wozjewja po fran­coskej powěsćerni AFP šef europskeho programa Copernicus Jean-Noël Thépaut. Wědomostnicy spomnjeneje institucije su zwěsćili, zo je lětuši žnjenc 0,04 stopnje celsija ćopliši był hač dotal rekordny lěta 2016. „Rozdźěl je pak tak snadny, zo móhli druhe institucije, slědźace z hinašimi metodami, snano tež k hinašemu wuslědkej dóńć“, Thépaut kedźbliwje přispomnja. Zdobom wón wěšći, „budu-li z wustorkowanjom płunow z hoberskich rostlinarnjow pokročować, mamy z dalšimi rekordami woćoplenja ličić“.

Nastupajo globalne woćoplenje je serwer britiskeho sćelaka BBC publikował najnowše dopóznaća wědomostnikow. Čěske medije cituja je ze słowami: „Spěšnosć a měra tuchwilneho globalneho woćoplenja přesahujetej wšitke­ž­kuli podobne zjawy minjenych 2 000 lět. Znate historiske podawki kaž mała lodowa doba njedadźa so z měru woćoplenja přirunować, kajkejež smy w zašłym lětstotku swědkojo.“

wozjewjene w: Politika

Drježdźany (RŠ/SN). Nowu wustajeńcu Maje Nageloweje „komorne kruchi“ su wčera wječor w rumnosćach Drježdźanskeje krajneje lěkarskeje komory wote­wrěli. Něhdźe 90 ludźi, mjez nimi wjacori Serbja, bě přeprošenje sćěhowało.

Hudźbnik a komponist Wolfgang Heisig­ wobrubi wernisažu na swojej fonoli, 110lětnym, z pomocu papjerjaneje róle „samohrajacym“ klawěrje. Wobšěrne tworićelske dźěło Maje Nageloweje hódnoćeše Jörg Sperling, wěcywustojny kustos Zběrki tworjaceho wuměłstwa Choćebuskeho wuměłstwoweho muzeja Dieselowa fabrika. Dokelž pak njemóžeše sam přitomny być, předčita lawdaciju stawiznar wuměłstwa John Hinnerk Pahl. „Mjez sobu splećene – tak wuwiwa so tworjenje wuměłče Maje Nageloweje z dźiwapołnej mnohotnosću najwšelako­rišich wuměłskich technikow a w bohatych formach wuraza. Kaž čerwjena nitka ćahnu so rysy zwobraznjenych figurow přez jeje twórby. Njenućene pokazuja so w ­žiwej splećenosći mjez wšědnym a swět wopřijacym“, lawdator wuzběhny.

wozjewjene w: Kultura
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

Sport (09.08.19)

Stara garda Sokoła nastupi

Hnydom k zazběhej druheje połserije wólnočasneje ligi Zapadołužiskeho kopar­skeho zwjazka hraja stari knježa Sokoła Ralbicy/Hórki dźensa we 18.30 hodź. přećiwo Módro-běłym Kulow.

Pokalna a dypkowa kopańca

Na krajnej kaž tež wokrjesnej runinje započina so dźensa, jutře a njedźelu za nimale wšitke koparske cyłki hrajna do­ba­ 2019/2020. Na krajnej runinje zahaji prěnje mustwo SJ Chrósćicy njedźelu w 15 hodź. sezonu z pokalnej hru přećiwo cyłkej Empor Possendorf. Na wo­krjesnej runinje je prěni hrajny dźeń hnydom serbski koparski derby. We wo­krjesnej wyšej lize wočakuje njedźelu w 14 hodź. ST Marijina hwězda – Sokoł Ralbicy/Hórki. Dalše hry:

10.08. 13:00  HZ Hórnikecy / Ćisk II –

  ST Radwor

10.08. 15:00 SV Lichtenberg –

  Budissa Budyšin (pokal)

10.08. 15:00 Rakečanske ST –

  BSG Wocl Riesa (pokal)

11.08. 15:00 ST Kinspork/Łužnica –

  Módro-běli Kulow

11.08. 15:00 SJ Njebjelčicy –

  HZ Wojerowski FC II/Wětnica-Hola

11.08. 15:00 ST Hlinowc –

  SJ Chrósćicy II

Wobory so wubědźuja

Wohnjowi wobornicy zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe wubědźuja so nje­dźelu w hašenju, a to w Smjerdźacej. Započatk je w 13.30 hodź. na tamnišim sportnišću.

wozjewjene w: Sport
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

Budyski sejmik do skonstituowanja

Póndźelu budźe konstituowace pose­dźenje 26. meje wuzwoleneho noweho sejmika Budyskeho wokrjesa. Krajny rada Michael Harig (CDU) potom wu­zwolenych wokrjesnych radźićelow spřisaha. Hłowny zaměr posedźenja je wu­měnjenja tworić, zo by gremij dźěłokmanosć docpěł.

Budyšin (SN/at). Nowy Budyski wokrjesny sejmik zestaja so z 98 wokrjesnych radźićelow a krajneho rady Michaela Hariga jako předsydy komunalneho par­lamenta. W nim dźěła sydom frakcijow. Bjezfrakcijnych radźićelow po zestawje we wobydlerskim informaciskim syste­mje wokrjesa w interneće žanych njeje. Po 29 čłonach najsylnišej frakciji stej AfD a CDU. Sćěhuja Swobodni wolerjo (11), Lěwica (10), SPD (8), FDP (6) a Zwjazk 90/Zeleni (5).

Radźićel Serbskeho wolerskeho zjednoćenstwa Jan Budar je so – kaž hižo jeho předchadnikaj Stefan Rjeda a Dawid Statnik – frakciji Swobodnych wolerjow přizamknył. Ta ma nimo frakcije CDU dweju čłonow, kotrajž skutkowaštaj w mi­njenym wo­krjesnym parlamenće w hinašej frakciji, Roland Dantz za Lěwicu a Veit Großmann za SPD/Zelenych.

wozjewjene w: Lokalka
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

Zmysł a njezmysł

Kóždužkuli akciju za wjace serbskosće w zjawnosći zasadnje witam. Tohodla so tež wjeselu, zo ma twarjenje zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe nowu dwurěčnu taflu, kotraž na rěčne hodźiny wobydlerskeho policista skedźbnja. Zo je runje prěnja tajka tafla, kotruž je nutřkowny minister Wöller dźensa dopołdnja přepodał, dwurěčna, sej ćim bóle chwalu. Na tamnym boku dyrbiš akcije tajkeho razu, a byrnjež hišće tak chwa­lobne byli, tři tydźenje do wólbow Sakskeho krajneho sejma stajnje tež pod aspektom wólbneho boja widźeć. A nimo toho póčnje twarjenje zarjadniskeho zwjazka nětko wulke twarnišćo być. Mjez druhim chcedźa tam tež wonkownu fasadu po­nowić. Tuž by po mojim měnjenju wu­nošniše było­, by-li minister taflu takrjec k zno­wawotewrjenju twarjenja přinjesł, hdyž budźe wšitko hotowe. Potom njeby to jeno symboliske było – ale potom su wólby nim­o. Marian Wjeńka

wozjewjene w: Lokalka
Na twarjenju zarjadniskeho zwjazka w Pančicach-Kukowje je sakski nutřkowny minister Roland Wöller ze zapósłancom Alojsom­ Mikławškom a wjesnjanostu Markusom Kreuzom (wšitcy CDU, wotlěwa) dźensa dwurěčnu taflu připrawił. Wona skedźbnja na to, zo ma tam wobydlerski policist Uwe Mittag stajnje wutoru rěčne hodźiny. Foto: SN/Maćij Bulank

wozjewjene w: Lokalka
pjatk, 09 awgusta 2019 14:00

Najprjedy sportować, potom swjećić

Lětuša bičwolejbulowa tura Radija Sat­ku­la je so 2. julija zahajiła. Hač do kón­ca awgusta hišće so mustwa na do­hro­mady dźewjeć stacijach wubědźuja. W małej seriji­ jednotliwe hrajnišća předstajamy.

Konjecy (SN/pdź). Bičwolejbulowe mustwo młodźinskeho kluba Konjecy-Šunow je so dotal we wšelakorych wobsadkach na kóždej staciji lětušeje tury Radija Satkula wobdźěliło. Młodźi Konječenjo a Šunowčenjo pak nimaja jenož wjeselo, přećiwo druhim cyłkam hrać, ale chcedźa so tež lětsa zaso aktiwnje na wuho­towanju sportoweje tury po Łužicy wobdźělić.

wozjewjene w: Lokalka

nawěšk

nowostki LND