Z wudaća: wutora, 08 oktobera 2019
wutora, 08 oktobera 2019 14:00

ILO-konwenciju 169 ratifikować

Budyšin (SN/at). Zwjazkowe knježerstwo so za to wupraja, ILO-konwen­­ciju 169 ratifikować. To wuchadźa z emailki kanclerskeho zarjada předsydźe wustawoweho wuběrka Serbskeho sejma Hajkej Kozelej, kotraž našej redakciji předleži. Serbski sejm je so w naležnosći njedawno tež na zwjazkowu kanclerku Angelu Merkel wobroćił (SN rozprawjachu). „Ludowe skupiny a mjeńšiny su dźěl kulturneje a historiskeje identity. Jich zachowanje přinošuje ke kulturnej mnohotnosći a zamóže tež mjezystatnu wuměnu spěchować“, citu­je Kozel z lista. „Zwjazkowemu knježerstwu je škit indigeneje ludnosće wosebje wažny.“ Tohodla su strony CDU, CSU a SPD ratifikaciju ILO-konwen­­cije 169 do koaliciskeho zrěčenja zapři­jeli. W kapitlu XII, dypk 6 Čłowjeske prawa, prewencija krizam a humanitarna pomoc tam čitamy: „Prócujemy so wo ra­tifikaciju wudospołnjaceho protokola k socialnemu paktej Zjednoćenych narodow kaž tež ILO-konwencije 169 wo škiće indigenych ludow.“ Kanclerski zarjad da­le­ na to skedźbnja, zo zwjazkowe ministerstwo za dźěło a socialne zwoprawdźenje ratifikacije tuchwilu přihotuje.

wozjewjene w: Politika

Budyšan Fridtjof Schade doby na Budyskej Młynkec łuce lochkoatletiski třibój Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) z 317 dypkami a nastaji w kulostorku nowy šulski rekord. Druha najlěpša lochkoatletka bě Sarah Bauchec z Boranec z 298 dypkami před Leju Krječmarjec z Wulkeho Wjelkowa z 292 dypkami.

Při pomróčenym njebju, ale přijomnych temperaturach wokoło 15 stopnjow wotmě­ Budyski Serbski gymnazij swoje tradicionalne wubědźowanje w lochko­atletice na Młynkec łuce. Wo wosebity wjeršk postara so Budyšan Fridtjof Schade w kulostorku. Šuler 12. lětnika storči pjeć kilogramow ćežku kulu 13,15 metrow daloko a docpě tak nowy rekord na serbskim kubłanišću. Swoje 317 dypkow skompletowa hišće z 5,40 metrami w dalokoskoku a w běhu na 75 metrow w 9,1 sekundźe. Fridtjof bě jenički šuler, kiž zmištrowa magisku hranicu 300 dypkow. Šulski rekord pak dźerži dale lětuša maturantka­ Tereza Pöpelec z Chrósćic z grandioznymi 445 dypkami z lěta 2015.

wozjewjene w: Sport
wutora, 08 oktobera 2019 14:00

Šwikaja rozsud Trumpa

Washington (dpa/SN). Z njewočakowanym cofnjenjom ameriskich wojakow ze sewjerneje Syriskeje je prezident USA Donald Trump žołmu rozhorjenosće zbudźił. Tež z rjadow jeho republikanow jewi so razna kritika. Wodźacy zastupnicy strony Trumpej wumjetuja, zo wón milicu Kurdow YPG na sewjeru Syriskeje přeradźa a žiwjenje wojowarjow hladajo na wočakowanu turkowsku ofensiwu na hrački staja. Trump swój rozsud zakituje, hrožo Turkowskej z konsekwencami, dyrbjała-li wona nječłowjesce jednać.

Ofensiwa přihotowana

Ankara (dpa/SN). Po tym zo su USA swojich wojakow z pomjezneje kónčiny mjez Turkowskej a Syriskej wotćahnyli, je turkowske knježerstwo potwjerdźiło, zo su přihoty ofensiwy w tej kónčinje wotzamknjene. Turkowska je rozsudźena, teroristow sewjernje rěki Euphrat wuhnać, zdźěli rěčnik wonkowneho ministerstwa nowinarjam. Zaměr turkowskeje ofensiwy je milica Kurdow YPG. Wone běchu w boju přećiwo Islamskemu statej wuski zwjazkar USA. Turkowska pak ma milicu YPG za teroristisku organizaciju.

Pyta dale za rozrisanjom

wozjewjene w: Politika
wutora, 08 oktobera 2019 14:00

Přilubjenje dodźeržeć

Wokrjes Budyšin so prócuje dźěry spěšneho interneta płatać

Budyšin (SN/UM). Dobra powěsć hnydom spočatnje: Wutwar spěšneho interneta w Budyskim wokrjesu derje postupuje. W něhdźe třećinje městow a gmejnow su konkretne hłubokotwarske dźěła zahajene, abo z nimi hižo pokročuja. Pjeć chětro małych wjeskow je mjeztym samo přizamknjenych. „W Smochćicach, Přezdrěnku (Kleinbrösern), Přezdrěnju (Groß­brösern), Miłkecach a Špikałach (Spittel) pola Wósporka móža wobydlerjo produkty telekomunikaciskich přede­wzaćow hižo wužiwać“, zdźěli wčera přirjadnica Budyskeho krajneho rady Birgit Weber, kotraž wokrjesne wuwiće zamołwja. To płaći dotal za 105 adresow, hač do kón­ca lěta ma jich potom cyłkownje 539 być.

wozjewjene w: Lokalka
W hessenskim Limburgu je wčera Lkw do wjacorych při ampli čakacych wosobowych awtow zrazył a je hromadu zestorkał. Dźewjeć­ ludźi so při tym zrani. Po dotal njewobkrućenych informacijach wuchadźa policija z toho, zo jedna so wo terorowy njeskutk. Za wodźidłom pokradnjeneho nakładneho awta sedźeše 32lětny Syričan, kotrehož policija zaja. Foto: dpa/Thorsten Wagner

wozjewjene w: Politika

Bóšicy (aha/SN). Před šěsć lětdźesatkami běštej Bóščanska gmejna a Wětrowska šamotownja kupanski hat blisko Nowych Bóšic twarić dałoj. Před 20 lětami přewza jón Stanij Ryćer, a wot toho časa w nim ryby plahuje. Po tym zo su tam minjenu njedźelu dopołdnja Bóščanscy dujerjo na hońtwjerskich róžkach 17. raz na wulke wułójenje rybow witali, bě tam w běhu dnja telko ludźi kaž ženje do toho. Hižo wot ranja je při hišće zymnym wjedrje wosom rybarjow syće wupołožiło. Woni pokazachu, kak z małym kranom stajnje něhdźe 75 kilogramow ryby ze syće do za to předwidźaneho bazenka wućahuja. Mjez rybakami bě Daniel Wencl z Jaseńcy, kiž powědaše, zo běchu to přewažnje karpy, šćuki, pstruhi a liny. Cyłkownje su něhdźe tonu wułójili.

wozjewjene w: Lokalka
wutora, 08 oktobera 2019 14:00

Pólska po pjeć tydźenjach kapitulowała

6. oktobra před 80 lětami skónčichu so ćežke wojowanja w prěnim wot Něm-skeje w Druhej swětowej wójnje nadpadnjenym kraju. Pólske wójsko bě po pjeć tydźenjach boja z fašistiskimi nadběhowarjemi kapitulowało. W bitwje nad rěku Bzura, wot 9. do 19. septembra trajacej, běchu ze Šleskeje a Słowakskeje na Waršawu postupowacej 12. a 14. němskej armeji, mjez nimi 6. tankowy korps, kaž tež z Narańšeje Pruskeje nadběhowaca němska 4. armeja z 19. tankowym korpsom generala Heinza Guderiana, pólsku stolicu wobkružili. W bitwje nad Bzuru běchu najsylnišu pólsku wojersku skupini rozbili.

Waršawu spěšnje zdobyć pak so němskim agresoram njeporadźi. Něhdźe 100 000 pólskich wojakow pod komandom generala Huta je zhromadnje z wobydlerskimi jednotkami a 5 000 bojownikami dźěłaćerskich woborow hač do 28. septembra swoju stolicu rjekowsce zakitował. Samsny dźeń kaž Waršawa je tež 40 kilometrow wot njeje zdalena twjerdźizna Modłin po 18 dnjach wobkruženja kapitulowała. We Waršawje dopomina hižo lětdźesatki pomnik ze žónskej postawu, dźeržacej w zběhnjenej ruce mječ, na wonych zmužitych zakitowarjow stolicy.

wozjewjene w: Róčnica
wutora, 08 oktobera 2019 14:00

Protest přećiwo dojednanju

Kijew (ČŽ/K/SN). Lědma je ukrainske knježerstwo wobzamknyło ruskorěčnemu Donbasej na wuchodźe kraja prawa awtonomije spožčić, to hibaja so tež hižo nacionalistiske mocy, mějo prócowanja prezidenta Wolodimira Zelenskeho za njeakceptabelne přizwolenja napřećo Ruskej.

W Kijewje wotmě so njedźelu prěnja wulka demonstracija z hesłom „Přestać z kapitulaciju“. Na Naměsće njewotwisnosće, tak mjenowanym Majdanje, zhromadźi so na wšěch 10 000 ludźi, je poli­cija trochowała. „Kapitulacija, ně! Am­nestija, ně!“, syły wobdźělnikow wołachu. Transparenty kazachu „Wójna dźe dale“. Pokazowali su tež hesła přećiwo Zelenskemu. „Měr chcemy wšitcy, měr a kapitulacija pak stej dwě wšelakorej wěcy“, rjekny nowinarjam demonstrant, kiž je na Donbasu dwě lěće přećiwo separatistam wojował. „Wozmjemy sej prawo, z bojom pokročować. By-li wójsko jutře wottam cofnyć dyrbjało, bychmy my jeho pozicije přewzali“, warnowaše jedyn z koman­derow bataljona dobrowólnikow Ajdar. Tuta zlě wuwołana jednotka je mnohe wójnske złóstnistwa skućiła.

wozjewjene w: Politika
wutora, 08 oktobera 2019 14:00

Seehofer pyta za zwjazkarjemi

Luxemburg (dpa/SN). Zwjazkowy nutřkowny minister Horst Seehofer (CSU) chcyše dźensa na zetkanju ze swojimi kolegami Europskeje unije w Luxemburgu zwjazkarjow za swoje přechodne rozrisanje nastupajo rozdźělenje w Srjedźnym morju wuchowanych ćěkancow pytać. Z nutřkownymi ministrami Francoskeje, Malty a Italskeje bě so wón njedawno na prěnje zasady dojednał. Nětko chce dalše kraje zdobyć. Kaž pak ze stron nutřkowneho ministerstwa rěkaše, njejsu wočakowanja přewulke.

Naposledk dyrbjachu wuchowani migranća dny dołho na łódźach čakać, dokelž njesmědźachu łódźe přistawy w Italskej abo na kupje Malta wužiwać. Tamnišej knježerstwje sej žadaštej, zo maja ćěkancow po wšej EU rozdźěla. Seehofer rjekny, zo chcył dwanaće do 14 krajow zdobyć, kotrež bychu migrantow přiwzali. Zwólniwosć druhich čłonow EU pak je snadna. Kraje kaž Madźarska a Pólska nochcedźa scyła žanych ćěkancow. Dalše kraje kaž Grjekska abo Španiska maja so hižo za přećežene.

wozjewjene w: Politika
wutora, 08 oktobera 2019 14:00

Zajeća w Londonje a druhdźe

Klimowe protesty we wjacorych města Europy a Awstralskeje přewjedli

Berlin/Amsterdam/London (dpa/SN). K zahajenju klimowych protestow hi­banja Extinction Rebellion je policija w Amsterdamje a Londonje tójšto demonstrantow zajała. W Berlinje je policija wčera wječor započała, demonstrantow z Podstupimskeho naměsta wuhnać a jich zašlahanja wotstronić.

Amsterdamska policija zaja něhdźe 50 demonstrantow, kotřiž běchu wažnu dróhu zašlahali a tam stany nastajeli. Z „ciwilnej njeposłušnosću“ chcychu woni knježerstwo nuzować wjace za škit klimy činić, kaž rěčnik demonstrantow medijam zdźěli. Město bě protestnu akciju­ na tym městnje zakazało.

W Londonje su wobdźělnicy klimoweho protesta nadróžny wobchad britiskeje stolicy nachwilnje zlemili. Wjacore skupiny demonstrantow blokowachu Westminster Bridge a wjacore dróhi knježerstwoweje štwórće. Hižo něšto hodźin po zahajenju akciju je policija wjace hač 20 wobdźělnikow zajała.

wozjewjene w: Politika

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND