Z wudaća: srjeda, 08 apryla 2020

Dalšej wosobje zemrěłoj

Budyšin/Zhorjelc. Z wobydlerjom Wojerowskeje hladarnje je wčera třeći pacient w Budyskim wokrjesu na koronawirus zemrěł. Zdobom mějachu tu 222 natyknjenych, wosom wjace hač dźeń do toho. W Zhorjelskim wokrjesu je nětko pjeć mortwych, po tym zo je dalši, 82lětnym pacient zemrěł. 182 inficěrowanych tam je, sydom wjace hač póndźelu.

Pomocna akcija přestorčena

Budyšin. Čestnohamtsku pomocnu 48hodźinsku akciju je Budyski wokrjes koronapandemije dla přestorčił. Město wot 15. do 17. meje chcedźa akciju pod hesłom ,,… nětko runje!“ wot 9. do 11. oktobra přewjesć. Na to dojednachu so organizatorojo a wokrjesne zarjadnistwo hromadźe z pjenjezydawarjom, Budyskej wo­krjesnej lutowarnju.

Macalic hosćenc prěni zapisany

Juliane a Johannes z pjekarnje w Dubcu (Daubitz) mataj so z jutrownym pječwom do spěcha. Mnohe pěkne jutrowne zaječki kaž tež hněžka, ze šokolodu poćehnjene a z pisanymi jutrownymi jejkami pjelnjene, tam na pječenskich blachach wuhladaš. Tež zajaca z twarohoweho ćěsta njemóžeš přewidźeć. Do poskitka pak słušeja runje tak jutrowny chlěb a jutrowne całty. Foto: Joachim Rjela

Wot 18. měrca su wšitke šule w Sakskej zawrjene. Wukaz płaći najprjedy raz hač do kónca jutrownych prózdnin. Wo wuknjacych zakładnych a spěchowanskich šulow, kotrychž starši w systemorelewantnych powołanjach skutkuja, staraja so wučerjo w šuli. Wjetšinu ­dźěći pak starši doma hladaja.

Budyšin (SN/MiR). „Potrjechene dźěći, kotrychž starši dyrbja dźěłać, tuchwilu wšědnje na šulach nuzowje zastaruja. To chcemy tež w jutrownych prózdninach činić“, rozłožuje rěčnik Budyskeje regionalneje wotnožki Krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB) dr. Jens Drummer. Wučerjo zakładnych kaž tež spěchowanskich šulow nětko wšědnje dale na swojich šulach dźěłaja, tež hdyž nic wšitcy nadobo, ale wotměnjejo so a wot doma, to rěka w homeofficu. „Zasadźenje wotpowěduje normalnemu postupowanju. Tež hdyž sej to přeco hišće wjele ludźi mysli, wučerjo nimaja kaž šulerjo prózdniny, ale dyrbja dźěłać – hač na tón čas, hdyž maja dowol“, dr. Drummer wuswětla. To rěka, zo njebudu wučerjo, kotřiž su za tydźeń po jutrach wo dowol prosyli, do nuzoweho zastaranja kaž tež do homeoffica zapřijeći.

We Łužicy wuspytuja a wuwiwaja nowu škričkowansku technologiju

Wojerecy (SN/BŠe). Pjata generacija mobilneho škričkowanskeho zwiska, tak mjenowana 5G-technologija, dawa Łužicy hladajo na strukturnu změnu wulke móžnosće. To wujewja wuslědk přepytowanja w nadawku Łužiskeho hospodarskeho regiona we wobłuku projekta dźěłarnička přichoda. „5G-technologija je šansa, jeli ju wobydlerjo akceptuja. Tuchwilu pak so ludźo hižo sćěhow za strowotu dla starosća. Wědomosć, hospodarstwo a politika maja tuž fakty wuswětlić“, rozłožuje jednaćel Łužiskeho hospodarskeho regiona Heiko Jahn. Informacije noweje technologije měli so transparentnišo podać a tak wobmyslenja wotstronić. Zwjazkowy zarjad za škit před pruhami njewidźi žane strowotniske wuskutki.

We Łužicy su přeco hišće wjacore ­kónčiny, kotrež nimaja porjadny abo scyła žadyn škričkowy zwisk. Hač do kónca lěta 2021 ma to zrjadowane być. Přichodne inwesticije měli so wo to postarać, zo změjemy w tudyšej kónčnje w běhu ­krótkeho časa dobre wuměnjenja.

Čim bóle so realny swět tuchwilu jako kulturny dožiwjenski rum koronakrizy dla pozhubja, ćim bóle tež zarjadnišća na digitalny swět sadźeja. Mjez druhim skića mjeztym tež Domizniski muzej Dešno, Serbski ludowy ansambl a Muzej Budyšin swojim potencielnym wopytowarjam internetne dožiwjenja.

Dešno/Budyšin (SN/CoR). W prawym času pisanjenja jejkow do jutrow je nětko Domizniski muzej Dešno widejowy nawod za woblubowanu serbsku debjensku techniku do syće stajił. Tak narunaja planowany kurs wóskowanja. „Dokelž njemóžeće k nam přińć, přińdźemy k wam do dobreje stwy“, wita nawodnica Dešnjanskeho muzeja Babette Zenkerowa zajimcow we wideju na kanalu Youtube. W běhu něhdźe pjatnaće mjeńšin přihladowar cyle praktisce zhoni, kak pjerko přitřihaš, kotre barby so najlěpje hodźa, kajki ma wósk być, kotre srědki wšědneho dnja móža pomhać a kotre mustry so tež za dźěćo hodźa, zo by rjane samo­debjene jejko měło. Je to runje tak dobry nawod za tych, kotřiž hišće ženje žane jutrowne jejko wóskowali njejsu.

Rozsudźić so za praktikum w Ludowym nakładnistwje Domowina njebě Janoshej Kluze ćežko. Wšako zajimuje so 21lětny student za rěče, wosebje słowjanske. Wón je w redakciji Serbskich Nowin – wjacore jeho přinoški smy w serbskim dźeniku wozjewili – kaž tež w lektoraće LND skutkował. Tam je wšelake manuskripty přełožił. „Za mój studij njeběše dźěło w LND jenož dobre nazhonjenje, ale pohon, sej swoje přeće wo pozdźišim skutkowanju jako žurnalist abo lektor pohłubšić“, wón powěda.

We wobłuku swojeho wědomostneho studija na Uniwersiće Greifswald studuje Janosh Kluga slawistiku a anglistiku. Za oxfordsku abo amerisku jendźelšćinu so wón hišće doskónčnje rozsudźił njeje. We wobłuku slawistiki studuje mjeztym w štwórtym semestrje čěšćinu a ukrainšćinu. „Mjez docentami tón abo tamny tež stawizny serbskeje rěče a jeje wosebitosće do studija zapletuje. Wjacori wědźa, zo ma Greifswald słowjanske korjenje“, Janosh Kluga rozłožuje, „přichodny čas chcu tam dale za swědkami słowjanskeje doby pytać, kaž je to na přikład rěka Ryck, kotraž po Greifswaldźe čeće.“

Choćebuz (SN/MiR). Serbske šulske towarstwo je wčera prěni delnjołužiski internetny poskitk za dźěći online stajiło. Su to serbskorěčne materialije a ideje za praktiske dźěło kubłarkow z chowancami dźěćacych dnjowych přebywanišćow. Projekt orientuje so na před njecyłymaj lětomaj zawjedźenym hornjoserbskim poskitku www.dyrdomdej.de. „Internetna strona www.dyrdakojstwo.de pak měri so tež na dźěći a swójby“, wuswětla předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmila Budarjowa. Nětko su wćipni na reakciju tych, kotřiž so z prěnim poskitkom zaběraja. A chcedźa jón krok po kroku rozšěrić. Partnerka za Delnju Łužicu a za wšitkich, kiž maja prašenja abo chcedźa stronu z dalšimi idejemi wobohaćić, je Mila Zachariasowa.

Załožba za serbski lud zwoprawdźenje projekta spěchuje. Ze spěwami, powědančkami a pohibowanjom chcedźa wužiwarjow pohonjeć, delnjoserbsku rěč nałožować a so w njej dale wukmanić. Dźěćom, staršim, kubłarkam a kubłarjam kaž tež dźědam a wowkam pomhaja při tym Majka, Flori, Lenka a Karlo – figury, kotrež po poskitku wjedu.

London (dpa/SN). Britiskemu premierministrej Borisej Johnsonej so pječa trochu lěpje dźe. Wysoka zymica, kotruž bě koronawirus zawinował, woteběra, kaž nowina Times rozprawja. Rěčnica knježerstwa nochcyše powěsć komentować. Johnson leži na intensiwnej staciji chorownje St. Thomas’ Hospital w Londonje. Jeho běchu póndźelu na intensiwnu staciju přepołožili, po tym zo bě so jeho strowotny staw raznje pohubjeńšił.

Trump hrozy WHO

Washington (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump je Swětowej strowotniskej organizaciji (WHO) hrozył, jej připłatki blokować. „Njepraju, zo to činimy, přepytujemy a pruwujemy pak wuměnjenja financowanja“, rjekny wón na nowinarskej konferency w Běłym domje we Washingtonje. Trump WHO wumjetowaše, zo je w krizy koronawirusa dla přepozdźe reagowała a USA wopak poradźowała. WHO je po měnjenju ameriskeho prezidenta Chinje přejara přichilena.

Z lětadłom po škitne srědki

Njewšědny spektakl móžachu ludźo minjenu nóc dožiwić, kaž tale holca na hórce w braniborskim Sieversdorfje: Měsačk je jako połny měsačk dypk docpěł, na kotrymž je zemi najbliši (356 400 kilometrow) a zdawa so nam tuž wosebje wulki. Na přichodnu přirodnu inscenaciju podobneho razu dyrbimy hač do meje 2021 čakać. Foto: dpa/Patrick Pleul

Bože słužby z awta poskića britiski farar, dokelž su cyrkwje koronawirusa dla za­wrjene. Tak jězdźi wón wšědnje po Londonje a zastawa stajnje na hinašim městnje, rjekny Pat Allerton britiskej powěsćerni PA. Při tym dźiwa na wěstotny wotstawk a wužiwa wótřerěčak za mo­dlitwy a kěrluše. 41lětny so nadźija, zo móže jako mobilny duchowny naladu ludźi w časach korony trochu polěpšić.

Dobra powěsć k jutram z Braniborskeje: Kokoše kraja su loni telko jejow nanjesli kaž hišće ženje. Na wšě 932,5 milionow jejow je Berlinsko-braniborski statistiski zarjad zličił. To běchu 32,4 miliony wjace hač lěto do toho. Najwjace jejow pochadźa z plahowanja w zawrjenych kurjencach (751 milionow), 114 mio. z ekologiskeho ratarjenja a zbytk z plahowanja pod hołym njebjom. Přerěznje je kóžda kokoš loni 303 jeja nanjesła.