Z wudaća: póndźela, 18 meje 2020

póndźela, 18 meje 2020 14:00

Protesty we wjacorych łužiskich komunach

Budyšin (SN). W Budyšinje, Biskopicach, Kamjencu, Běłej Wodźe a Bukojnje, gmejna Malešecy, wotměchu so kónc tydźenja najwšelakoriše akcije přećiwo wobmjezowanjam koronapandemije dla.

Najwjace wobdźělnikow zličichu po medijowych rozprawach sobotu w Budyšinje, hdźež je na dwěmaj zarjadowanjomaj přibližnje 200 ludźi demonstrowało. Kaž hižo tydźeń do toho wotmě so připołdnju tak mjenowane „wuchodźowanje“ wot Žitnych wikow přez Bohatu hasu na Hłowne torhošćo. Wobdźělnicy pokazowachu mjez druhim Zakładny zakoń. Přizamkny so manifestacija AfD z Wojerowskim zapósłancom zwjazkoweho sejma Karstenom Hilsu a z krajnym předsydu AfD Jörgom Urbanom.

Prěni raz běchu Budyscy měšćanscy radźićeljo přećiwny protest organizowali. Nimo Wobydlerskeho zwjazkarstwa a AfD běchu tam wšitke dalše frakcije měšćanskeje rady zastupjene.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Pohibowanje a sport stej najlěpša medicina

Nimo kopańcy je we Łužicy motocross jedna z woblubowanych sportowych družin. Osteopat a trenar Měrćin ­Špitank je před tójšto lětami moto­crossowy cyłodnjowski poskitk na Worklečanskim kubłanišću załožił. ­Tež jako terapeut sej jeho sportowče ­a sportowcy waža. Tadej Cyž-­Njebjel­čanski je so z rodźenym Zejičanom ­rozmołwjał.

Měrćinje, ty maš swójsku praksu w Budyšinje. Bě wona minjene tydźenje wote­wrjena, a móžeš prawidłownje dźěłać?

M. Špitank: Moja praksa bě a je cyły čas wotewrjena. Wězo knježeše mjez pa­cien­tami na spočatku koronawirusa dla trochu njewěstosće, ale po tym zo běchu wšitcy porjadne powučeni a informowani je so situacija normalizowała. Nětko dźěłamy prawidłownje, a to kaž wšudźe po škitnych prawidłach.

Tójšto sportowych poskitkow njeje tuchwilu móžnych. Kak wupada to pola was z motocrossowym treningom?

wozjewjene w: Sport
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Wo Kalbitzu wuradźowali

Podstupim (dpa/SN). Frakcija AfD w Braniborskim krajnym sejmje chcyše dźensa wo tym wuradźować, hač móže jeje dotalny předsyda Andreas Kalbitz frakciju dale nawjedować, byrnjež jeho zwjazkowe nawodnistwo AfD ze strony wuzamknyło. Po informacijach powěsćernje dpa chcyła frakcija za to jednaćelski porjad frakcije změnić. Dotal njemóže nichtó čłon frakcije być, kiž njeje čłon strony. Kalbitza běchu jeho stykow k prawicarskej scenje dla wuzamknyli.

Dalše wolóženja za hosćency

Berlin (dpa/SN). Hosćencarjo móža we wjacorych zwjazkowych krajach znajmjeńša trochu wodychnyć. Wot dźensnišeho su w dalšich krajach hosćency, kofejownje, hotele a dalše zarjadnišća zaso wotewrjene. Branšowy zwjazk Dehoga přiwšěm kritizuje, zo su rjadowanja w jednotliwych krajach hišće jara rozdźělne. Tak dyrbjachu w Berlinje korčmy kónc tydźenja hišće zawrjene wostać. W braniborskich móžachu porno tomu hižo zaso prěnje piwo točić.

Israel ma nowe knježerstwo

wozjewjene w: Politika
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Ramadan měsac posćenja

Hannover (B/SN). Předsyda rady Ewangelskeje cyrkwje w Němskej (EKD) Heinrich Bedford-Strohm je wšěm muslimam w Němskej postrowy přeća žohnowanja k ramadanej po­srědkował. „Zhromadne dźěło z druhimi w modlitwje kaž tež w nabožinskej praksy křesćanki a křesćanow z muslimkami a muslimami wjaza“, Bedford-Strohm wujasni. Ramadan je 9. měsac po islamskej protyce. W tym času maja so muslimki a muslimojo po předpisach ko­rana wot schadźenja słónca hač k jeho chowanju posćić. Tak słuža woni Bohu a sej zdobom ćěło a duch wučisćeja. Za muslimow w Němskej započina so póstny měsac ramadan 24. apryla a kónči so 24. meje.

Pomha w chorowni

Podstupim (B/SN). Krajna předsydka braniborskeje Lěwicy Anja Mayer pomha za čas koronapandemije w Podstupimskej katolskej chorowni swj. Józefa. W ćežkich chwilach korony dla je chorownja wo po­moc prosyła. Wjacori pomocnicy z medicinskim wukubłanjom so při­zjewichu, mjez nimi politikarka Anja Mayer. Wukubłana lěkarska pomocnica je hač do lěta 2006 w tym powołanju dźěłała. Nětko wukonja 41lětna rady słužbu we wotrjedźe za nuzowe přiji­manje.

wozjewjene w: Cyrkej a swět
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Dowol lětsa tola hišće móžny?

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy wonkowny minister Heiko Maas (SPD) je dźensa we wobłuku widejokonferency ze swojimi kolegami mjez Němcami woblubowanych dowolowych krajow wuradźował, kak móhli wobmjezowanja pućowanja koronapandemije dla poněčim zaso zběhnyć. Na widejowu konferencu přeprošeni běchu Španiska, Italska, Awstriska, Grjekska, Chorwatska, Portugal, Malta, Słowjenska, Cypern a Bołharska. Zaměr konferency bě, kak při wotewrjenju mjezow za turistow koordinujo postupować. W Němskej płaći hač do 14. junija swět wopřijace warnowanje před jězbami do wukraja. Maas chcył je po tym krok po kroku zběhnyć, wostanje-li połoženje nowych infekcijow dla přewidne. Zakład toho su wot komisije EU zestajane směrnicy za turizm w časach krizy.

Heiko Maas je dźensa w rańšim magacinje sćelaka ARD na pozitiwne wuwiće we wjacorych krajach pokazał. Tak móhła tež Němska wobmjezowanja pućowanja zaso zběhnyć. Ludźo pak měli wědźeć, kotre prawidła we wukraju płaća.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Prawicarjo widźa „šansu“

Znowa demonstracije přećiwo wobmjezowanjam koronapandemije dla

Drježdźany (dpa/SN). Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) je rozsudy w boju přećiwo koronawirusej zakitował a wo zrozumjenje za nje wabił. 45lětny poda so kónc tydźenja za to k demonstrantam, kotřiž su w Drježdźanach přećiwo naprawam koronawirusa dla protestowali. Tam so něhdźe 200 ludźi zhromadźi – mjez nimi tež tajcy, kotřiž sej dźěło ministerskeho prezidenta chwalachu. Druzy porno tomu prějachu, zo koronawirus scyła eksistuje, a wumjetowachu politikarjam, zo chcyli z „korona-łžu“ ludźom strach načinić. Někotři běchu přeswědčeni, zo je koronakriza skutk „ćěmnych mocow“. Kaž Michael Kretschmer rjekny, je wón „wjesoły, zo njetrjebachmy w Sakskej žane ćěła mortwych z nakładnymi awtami wotwjezć“ a zo njeby za tajku situaciju zamołwity być chcył. Někotre rozsudy běchu hórke a su tež jemu bjezsparne nocy wobradźili, kaž přizna. Spočatnje wšak njebě ani znate, kak so wirus rozpřestrěje. „Nětko pak smy mudriši a tuž je nětko tež wjace móžno.“

wozjewjene w: Politika
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Diskusija je trěbna

Mnozy skedźbnjeja na hrožacy strach, zo su demonstracije přećiwo naprawam koronakrizy dla dźeń a bóle wot prawicarjow dominowane. Woni spytaja, kritiski potencial přećiwo knježerstwu za swoje „rewolucionarne“ cile znjewužiwać. Dyrbiš pak zwěsćić, zo zetkawaja so na tychle demonstracijach ludźo z cyłeho politiskeho spektruma, wot lěweje hač do praweje flanki – byrnjež z rozdźělnej motiwaciju. Wšitcy pak naprawy do prašenja stajeja. Wšako wone zakładne prawa ranja. Zo njeje strowota wjetša hódnota hač swoboda, na to je spisowaćelka, juristka a čłonka SPD Juli Zeh hižo před dźesać lětami w romanje „Corpus Delicti“ pokazała a dźensniši konflikt tehdy hižo tematizowała. Raznje – zdobom je čestnohamtska sudnica na Braniborskim wustawowym sudnistwje – wupraja so wona tež nětko přećiwo wottwarej zakładnych prawow. Tajka diskusija njeje w demokratiji jenož dowolena, ale trěbna. Cordula Ratajczakowa

wozjewjene w: Politika
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Wulki drogowy proces zahajeny

Choćebuz (dpa/SN). Dźe wo sta kilogramow marihuany: Z předčitanjom wobskóržby je so minjeny pjatk w Choćebuzu proces přećiwo pozdatnej cwólbje wikowarjow drogow z Braniborskeje a Berlina zahajił. Jedna žona a štyrjo mužojo dyrbja so před krajnym sudnistwom zamołwić. Woni su wobskorženi, dokelž su zhromadnje we wulkim stilu z drogami wikowali. W lětomaj 2018 a 2019 běchu marihuanu w cyłkownym mnóstwje 750 kilogramow kupowali a z wopojadłom wikowali, rěčnica sudnistwa Susanne Becker zdźěli. Cyłkownje dźe wo cyłu tonu drogow, předewšěm marihuanu.

Zazběh procesa wotmě so w njewšědnej wokolinje. Směrnicow wotstawka koronapandemije dla su za zjawne sudniske jednanje jednu z wikowych halow města Choćebuza na sudnisku žurlu přetwarili. Kóždy wobskorženy ma dweju prawiznikow poboku. Tež sudnistwo, statne rěčnistwo, swědcy a přihladowarjo trjebaja dosć městna, kaž Becker rjekny. Za telko ludźi nimaja na krajnym sudnistwje kmanu rumnosć. Za proces planuja dźewjeć sudniskich terminow. Wobskorženym hrozy hač do 15 lět jastwa.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Kriza tež w maćeršćinach

Jenož něhdźe połojcu narodnych mjeńšin w jich rěči wo koronje informuja

Flensburg (SN/bn). „W času nuzoweho stawa je spěšne sposrědkowanje procedurow w maćeršćinje žiwjenjawažne, zo bychu ludźo oficialnu komunikaciju narodnych, regionalnych a lokalnych zarjadnistwow rozumili.“ Pod tutej preamblu wotmě Federalistiska unija europskich narodnych mjeńšin (FUEN) wot kónca měrca hač do kónca apryla naprašowanje w dohromady 18 krajach. Zaměr přepytowanja bě zwěsćić, hač a w kotrej měrje su powšitkowne informacije nastupajo koronawirus a naprawy, kaž na přikład serwisowy telefony abo online-wučba tež w mjeńšinowych rěčach přistupne. Wuslědki je FUEN nětko wozjewiła, wuzběhujo wuraznje „njereprezentatiwny raz naprašowanja. Chcemy pak na tym zakładźe wobšěrnu studiju zdźěłać, kotraž wšitke europske mjeńšiny wopřijima kaž tež jednotliwe pady wobkedźbuje“, w zdźělence unije rěka.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 18 meje 2020 14:00

Praksa archiwow we fokusu

Fotografije su za slědźerjow drohotne žórła. Kak je prawje katalogizować, digitalnje spřistupnić a kak wobstatki rozšěrić, to wědomostnicy tuchwilu we wobłuku wosebiteho zjězda rozjimuja.

Marburg/Drježdźany/Budyšin (SN/bn). Němska towaršnosć ludowědy (dgv), Institut za sakske stawizny a ludowědu kaž tež Serbski institut (SI) su minjeny pjatk lětuši zjězd „Wobrazowe archiwy“ zahajili. Koronakrizy dla zarjadowanje ryzy digitalnje wuhotuja. Dohromady 19 wědomostnikow je w tym zwisku přednoški nahrawało a na stronje bildarchive.isgv. de wozjewiło. Hač do 20. julija přistupne wideja su do štyrjoch skupin „Wužiwanje wobrazowych archiwow“, „Wobstatki wobrazow a kontekstualizacija“, „Strategije zběranja“, „Praksa zběranja“ kaž tež „Wobrazy a digitalizacija“ rozrjadowane. Z pomocu wotpowědneje funkcije móža wědomostnicy, ale tež eksterni zajimcy přinoški komentować a mjez sobu diskutować.

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND