Z wudaća: srjeda, 13 januara 2021

srjeda, 13 januara 2021 13:00

Tójšto njezbožow lodu dla

Berlin (dpa/SN). Zymske wobstejnosće na dróhach su minjenu nóc w Němskej wobchadny chaos zawinowali. Na sewjeru Delnjosakskeje dyrbjachu wotrězk awtodróhi zalodźeneje jězdnje dla zawrěć. Na juhu a zapadźe so wobchad kopješe, po tym zo běchu awta tčacy wostali. Při wjacorych njezbožach je znajmjeńša jedna wosoba žiwjenje přisadźiła. Wjacore so ćežko zranichu. Zwjetša pak wosta při blachowych škodach, kaž policija zdźěli.

Proces přećiwo mafiji

Lamezia Terme (dpa/SN). Na juhu Italskeje je so dźensa proces přećiwo 350 čło­nam a pomocnikam mafijoweje organizacije Ndrangheta zahajił. Jednanje je jedne z najwjetšich procesow přećiwo mafiji minjenych lětdźesatkow. Fachowcy rěča wo wažnym signalu stata, kotryž chce tak swoju móc w boju přećiwo organizowanej kriminaliće pokazać. Za proces, kotryž drje budźe dwě lěće trać, su wosebite twarjenje přihotowali.

Mortwi při israelskich nalětach

wozjewjene w: Politika
srjeda, 13 januara 2021 13:00

In memoriam Ludmila Nawka

Serbska dźiwadźelnica Ludmila ­Nawka je loni 8. hodownika 91lětna na prawdu Božu wotešła. Wjetšinu swojeje wuměłskeje karjery bě wona na serbskim powołanskim jewišću w Budyšinje wukonjała. Bywši dramaturg Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Benedikt Dyrlich a awtor knihi „Stawizny serbskeho dźiwadła“ prof. Dietrich Šołta na nju spominataj.

Wjelestronska, popularna wuměłča

wozjewjene w: Kultura
Lěkarski personal w škitnych woblekach wita tule němsku narodnu wubranku mjetarjow, kotraž je wčera k swětowym mišterstwam na lětanišću egyptiskeje stolicy Kaira přizemiła. Tam měrjachu tež temperaturu prezidenta zwjazka mjetarjow Andreasa Michelmanna (srjedźa). Čěska a USA su swoje wobdźělenje na turněrje wotprajili, po tym zo běchu we wjacorych mustwach pady­ natyknjenjow z koronawirusom zwěsćili. W šwedskej wubrance je dźesać hrajerjow potrjechenych. Foto: dpa/Sascha Klahn

wozjewjene w: Politika

Serbska dźiwadźelnica Hanka Mikanowa je 30. decembra 2020 na prawdu Božu wotešła. Tale powěsć roznjese so spěšnje předewšěm po Konjecach a Šunowje. Wšako nawjedowaše njeboćička 14 lět dołho lajsku dźiwadłowu skupinu Šunow-Konjecy, kotruž běchu 1991 znowa złožili. Skupinu mjenowaše wona rady tež „swoju mału domiznu“.

Hanka Mikanowa pak njeběše jenož tam, ale po wšej Łužicy jako dźiwadźel­nica z ćěłom a dušu znata a woblubo­wana. A wona móžeše ludźi motiwować, do njesměrnych wyšin a k njepředstajomnym wukonam wjesć, hdyž jim ma­ćer­sce a cyle měrnje přirěčowaše a tak dowěru do swójskich zamóžnosćow dawaše. Woso­binsce sym ju zeznał, zapo­činajo jako maturant Budyskeho Serbskeho gymnazija za Serbski rozhłós dźě­łać­, jako­ wowku Rozhłosec swójby. Hnydom so derje rozumichmoj. Hižo tehdy jeje zamóžnosće wobdźiwach, kak samo­zrozumliwje zhromadnje z Marju Krawcec cyle maćersce wustupowaše a so wo wšitkich staraše, jako bychu k jeje swójbje słušeli. A tak wšak wustupowaše toho­runja na probach Šunowsko-Konječanskeje dźiwadłoweje skupiny, hdźež ju tež­ pozdźišo hišće dožiwich.

wozjewjene w: Kultura

Kaž lědma štó je něhdyši Grodkowski měšćanosta Egon Wochatz politiske rozsudy w swojim domizniskim měsće kaž tohorunja we wokrjesu Sprjewja-Nysa sobu­ zamołwjał. Loni 14. decembra je wón 84lětny zemrěł.

W dosć ćežkim popřewrótowym času je Wochatz jako měšćanosta rizika wotwažował a poskićace so šansy wužiwał, zo by swoje město doprědka přinjesł. Zahe­ je při tym wosebity wu­znam serbskeje rěče a kultury jako znamjo jónkrótnosće we Łužicy spóznał. Najebać mnohe hospodarske ćeže w 1990tych lětach so wón jara za to zasadźeše, zo w šulach a pěstowarnjach serbšćinu spěchuja. To je w aprylu 2001 k tomu wjedło, zo wu­tworichu přiradu za serbske naležnosće města Grodka a wokoliny. Tam su zajimy serbskeho žiwjenja znosyli a rozjimali. Gremijej přisłušachu předsydki a před­sy­dźa Domowinskich skupin, drastoweho towarstwa Grodkowski serbski kwasny ćah, wučerki serbšćiny. Na posedźenja bě zjawnosć přeco přeprošena.

wozjewjene w: Lokalka
srjeda, 13 januara 2021 13:00

Ludźo čakaja na dobropisy

Berlin (dpa/SN). Rozesłanje dobropisow za škitne nahubniki typa FFP 2 za ludźi, staršich hač 60 lět a za chronisce chorych so po posudku Zwjazka apotekow Němskeje chětro dliji. „Stajnje zaso so kupcy w apotekach prašeja: Hdźe wostanu dobro­pisy?“, rjekny wčera zastupowaca předsydka zwjazka Ursula Sellerberg powěsćerni dpa. Runje tak so ludźo stajnje zaso prašeja, hač móhli hišće raz darmotne nahubniki dóstać, dokelž dotal žane dobropisy nimaja.

Zwjazk bě wobzamknył, wot koronawirusa wosebje wohroženym derje ški­tace nahubniki FFP 2 přewostajić, štož je w Němskej hač do 27 milionow ludźi. W prěnjej kročeli móžachu sej potrje­cheni w decembru tři nahubniki w apo­tece darmotnje wotewzać. Wot 1. januara mějachu woni wot chorobnych kasow wotpowědne dobropisy za dwójce šěsć nahubnikow ze swójskim podźělom po dwěmaj euromaj dóstać. Zwjazkowa ćišćernja je minjeny tydźeń započała dobropisy rozdźěleć. Za přepakowanje a rozesłanje su chorobne kasy zamołwite. ­Akcija płaći němske zwjazkowe knježerstwo 2,5 miliardow ­eurow.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 13 januara 2021 13:00

Konditarka a hižo pjekarska mišterka

Diana Pašcyna chce pozdźišo raz swójbnu pjekarnju w Chrósćicach dale wjesć

Spodobnje debjene torty, poprjancy a praliny nas cyłe lěto wabja. Někotre tajke wudźěłki su kaž wuměłske twórby­. A wězo produkty konditarjow jara derje słodźa. Kreacije zhotowja mjez druhim tež Diana Pašcyna w Chrósćicach.

Pjekarstwo bu młodej žonje prawdźepodobnje do kolebki połožene. Wšako staj jeje staršej Zahrodnikec pjekarnju hnydom w swójskim domje załožiłoj. Swójbny projekt je ju tuž přez cyłe dźěćatstwo přewodźał a dobra wóń často do pje­černje wabiła. Njezadźiwa tuž, zo je so nětko sama rozsudźiła, w swójbnym předewzaću dźěłać chcyć. „Wuchodźiwši Chróšćansku zakładnu šulu a Budyski Serbski gymnazij sym sej wědomje tónle puć wuzwoliła, byrnjež za powołanje konditarki abituru a tak dwě dalšej šulskej lěće njetrjebała. Ženje pak njewěš, dokal će puće wjedu“, młoda mać wuswětla. Nimo toho začuwaše so po złoženju matury za wukubłanje zrališa. „Tež dźensa njebych ničo hinak činiła.“

wozjewjene w: Hospodarstwo
srjeda, 13 januara 2021 13:00

Spahn: Šćěpjenje jara kompleksne

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy minister za stro­wotnistwo Jens Spahn (CDU) je swoje postupowanje nastupajo šćěpjenje pře­ćiwo koronawirusej zakitował, prošo wo­by­dlerjow wo podpěru. Dźe wo „najwjetšu kampanju šćěpjenja w našich stawiznach“, rjekny Spahn dźensa w zwjazkowym sejmje. Zahajenu akciju ma wón najebać wšitke woprawnjene pokiwy na polěpšenje za wuspěch. Naposledk su jeho­ ze stron koaliciskeho partnera SPD kritizowali, dokelž njebě pječa dosć se­ruma skazał. Nimo toho z městnami šwikaja, zo knježa njejasnosće šćěpjenskich terminow dla. Spahn argumentowaše, zo je serum skazać a šćěpjenje organizować jara kompleksny proces.

Strowotniska fachowča FDP Christine Aschenberg-Dugnus sej žada, šćěpjenski porjad zakonsce rjadować. Wona zwjazkowemu knježerstwu wumjetuje, zo posudk fachowcow ignoruje.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 13 januara 2021 13:00

Z nowym čołom do přichoda

Nowe lěto čaka z nowymi nadawkami. Te złožuja so wosebje na dotal wuspěšnje zdokonjane dźěło. Tak je to tež pola Serbskeho šulskeho towarstwa.

Budyšin (SN/MiR). „Minjene lěto bě cyle wosebite za kóždeho z nas. Korona je nas w pu­tach měła a hišće dale ma“, zdźěli předsydka SŠT Ludmila Budarjowa. W dźěćacych přebywanišćach towarstwa we Wotrowje, Němcach, Malešecach, Ralbicach a Chrósćicach kaž tež w delnjołužiskimaj w Žylowje a Choćebuzu su loni hišće dostojnje ptači kwas kaž tež póst­nicy a zapust swjećili. Po tym běše nadobo kónc. Byrnjež tež rěčne prózdninske lěhwo přestorčić dyrbjeli, su je ze 44 dźěćimi – lěto do toho bě jich 70 wobdźělnikow – přiwšěm wuspěšnje přewjedli.

wozjewjene w: Towarstwa
srjeda, 13 januara 2021 13:00

Cympać, dołhož móžno

Swoboda měnjenja a móžnosć, ju stajnje a wšudźe zwuraznjeć směć, stej bytostny stołp demokratije. To pak njerěka, zo je tež wšitko dowolene. Štóž w Němskej přećiwo někomu šćuwa, k namocy namołwja abo holocaust prěje, njeměł so nad konsekwencami prawniskeho razu dźiwać – a zamołwite zarjady směli tu rady konsekwentnišo postupować, wosebje online. W USA su priority wočiwidnje hinaše. Kóžda minimalnje seriozna platforma blokuje wobsahi, wobsteji-li najmjeńši podhlad ranjenja awtorskich prawow. A nahosć je, so wě, absolutny no-go. Hidu a łžě šěrić pak dotal žadyn problem njebě. Za knjeza Trumpa bě tale swoboda takrjec politiski program, a poskićerjo kaž Twitter abo Youtube derje na njej zasłužachu. Nětko maja kanal połny a su prezidentej přistup zapowědźili – přepozdźe, škoda je dawno naparana. Nimo toho lija tak wodu na młyn tych, kotřiž twjerdźa: „Widźiš, w tymle kraju ničo wjace rjec njesměš!“ Klasiski lose-lose. Bosćan Nawka

wozjewjene w: Politika

słowo lěta 2020

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND