Z wudaća: štwórtk, 01 apryla 2021

štwórtk, 01 apryla 2021 14:00

„Na Serbow skedźbnić a dialog zahajić“

Drježdźany (SN/bn). „Wysokoněmsce, saksce – serbsce? Rěč a identita we Łužicy“ rěka štyridźělny rjad Politiskeho kubłanskeho foruma Sakskeje, z kotrymž chce Konrada Adenauerowa załožba zajimcam dohlady „do bohateje kultury kaž tež do wšědneho dnja w Němskej poměrnje njeznateje mjeńšiny“ zmóžnić. „Chcemy z rjadom na Serbow skedźbnić, dialog zmóžnić a jón zdobom hnydom zahajić“, rjekny Benedikt Bierbaum, hosćićel wčerawšeho prěnjeho zarjadowanja pod hesłom „Serbja we Łužicy – Drěmacy pokład w Sakskej?“ Za zazběh běchu sej zarjadowarjo sobudźěłaćerku Serbskeho instituta a docentku Instituta za sorabistiku Uniwersity Lipsk dr. Janu Šołćinu kaž ­tež nawodu Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) Renéja Wjacławka jako fachowcow přeprosyli. Z tak mjenowanymaj impulsowymaj referatomaj podaštaj wonaj informacije, kotrež tworjachu zakład slědowaceje rozmołwy.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 01 apryla 2021 14:00

Rozsud najprjedy přestorčeny

Stuttgart (dpa/SN). Rozsud wo přichodnej knježerstwowej koaliciji w Badensko-Württembergskej su dźensa připołdnju po raznych debatach w krajnym předsydstwje Zelenych najprjedy raz přestorčili. Kaž powěsćernja dpa z kruha wobdźělnikow zhoni, chce ministerski prezident Winfried Kretschmann dale z CDU knježić, w předsydstwje pak su žadanja za amplowym zwjazkarstwom z SPD a FDP.

Za čerstwu infrastrukturu USA

Washington (dpa/SN). US-prezident Joe Biden chce „najsylniše, najbóle spřećiwjenjakmane a najinowatiwniše ludowe hospodarstwo swěta wutworić“. Wo skromnosći jeho najnowši namjet runjewon njeswědči. Z wudawkami nimale dweju bilionow US-dolarow (1,7 bilionow eurow) chce Biden přichodne wosom lět infrastrukturu kraja wobnowić a tak ­miliony dźěłowych městnow wutworić. Hoberske inwesticije bychu dźesaćinje lětneho hospodarskeho wukona USA wotpowědowali.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 01 apryla 2021 14:00

„Lěk za ćěło a dušu“

Sulšečan Achim Mič krosnuje, padluje, kolesuje, płuwa, sněhakuje ...

Z přirodu a w njej žiwy być sej mnozy ludźo přeja. Ći jedni wo tajkim žiwjenju sonja, druzy sej je zwoprawdźeja. K tajkim słuša Serb Achim Mič z delnich Sulšec. „Dołhož móžu myslić, so rady hibam, wosebje krosnujo. Najradšo sym wonka na powětře, štož strowoće tyje a ničo njepłaći“, 65lětny powěda. Narodźił je so wón w domje, hdźež tež dźensa z mandźelskej bydli, njedaloko mosta nad rěčku, kotraž ma žórło pod horu „Hochstein“ a so po 179 kilometrow dołhim běhu po Sakskej a Braniborskej do Łobja w Saksko-Anhaltskej wuliwa. Z woknom w swojej kuchni hlada wón na Čorny Halštrow, kotryž jenož něšto metrow dale ćeče. „Je cyle jednorje krasne při wodźe bydlić. Hdyž na rěčku hladam, přeco zaso něšto druhe widźu.“ Tak Achim Mič powěda, zo je so jako hólčec často w njej kupał. Pozdźišo, za NDRski čas, běše woda chětro zanjerodźena. Dźensa pak wón hdys ­a hdys zaso do njeje skoči a so w njej ­wočerstwja. „Dźěćom přeco praju, płuwać je najstrowši sport.“

wozjewjene w: Sport
Zwjazkowa wobora ma strukturnu změnu w sakskim dźělu łužiskeho brunicoweho rewěra podpěrać. Wotpowědne dojednanje staj zwjazkowa zakitowanska ministerka Annegret Kramp-Karrenbauer a tudyši ministerski prezident Michael Kretschmer (wobaj CDU) wčera w Hamorskej milinarni podpisałoj. Mjez druhim je planowane, hač do 1 000 přisłušnikow wójska stacioněrować. Sakska chce pomhać namakać za to kmany areal, bydlenja a infrastrukturu wokoło kaserny wutworić. Foto: Gernot Menzel

wozjewjene w: Politika

Superintendent Krystof Rummel wo koronje, wo swojej wosadźe a swojim nowym zastojnstwje

„Wobkedźbuju, zo je Hodźijska wosada serbskosći mjeztym jara přistupna. To njebych sej před dźesać lětami předstajić móhł.“

Krystof Rummel wukonja wot lońšeho 1. awgusta zastojnstwo serbskeho superintendenta, do kotrehož bu na reformaciskim dnju w Hodźijskej cyrkwi Pětra a Pawoła zapokazany. Z nim přewza najwyšu funkciju w ewangelskich Serbach prěni raz wosoba, kotraž njeje maćernorěčna. Na dojutrownu rozmołwu je so farar Rummel z Axelom Arltom w hudźbnej stwě Hodźijskeje fary zetkał.

Dobre lěto smy z koronu žiwi. Kak zhladujeće na jutry 2020, kotrež njejsmy kaž zwučene swjećić móhli?

wozjewjene w: Předźenak
štwórtk, 01 apryla 2021 14:00

Stajnje w samsnym procesionje jěchał

Michał Paška lětsa 50. raz křižer a 40. raz kantor Baćońskich křižerjow

Bychu-li 2020 křižerjo jěchać móhli, by so tónle přinošk hižo před lětom wozjewić móhł. Korony dla pak žane křižerske procesiony po puću być njesmědźachu a tuž tež jubilarojo žadyn slěborny abo złoty wěnčk při sukni přityknjeny měć njemóžachu. Ćim bóle so woni wjesela, zo móža to lětsa nachwatać, hačrunjež drje za nikoho z nich jubilej w srjedźišću njesteji.

Zo chcu so z Michałom Pašku w Baćonju raz wobšěrnišo rozmołwjeć, běch jemu hižo lěto do toho připowědźił, jako na njeho do jutrow zazwonich, zo bych kaž kóžde lěto křižerske nowosće zhonił. 2019 wšak jich přewjele njeměješe, „ale klětu pojěcham 50. raz a nimo toho budu 40. raz kantor“, wón tehdy připo­wědźi. Jako jeho loni spočatk póstneho časa wopytach, wjedro hišće žane jutrowne njebě. Ćim lěpje bě Baćonjan ­na mój wopyt přihotowany. Dokelž ­wón jara dokładnu statistiku „swojeho“ křižerskeho procesiona wjedźe, móže tuž někotružkuli zajimawostku powědać a ju tohorunja z lětoličbu potwjerdźić.

Nihdźe druhdźe njejěchał

wozjewjene w: Předźenak

Galiciska – region na sewjerozapadźe Iberiskeje połkupy njeje jeno znateho putniskeho města Santiago de Compostela dla woblubowana dowolowa kónčina. Tónle dźěl Španiskeje z oficialnym mjenom Comunidade Autónoma de Galicia je pisany blečk w multikulturnej južnej Europje.

Dudy, narodny hudźbny nastroj Galicičanow, symbolizuja historiski zwisk ke Keltam. Galicišćina, kotruž wšědnje tři miliony ludźi wužiwaja, je susodnej portugalskej rěči jara podobna. Respekt před mytiskimi bytosćemi, kaž stej to chodojta a wiła (sonina), pokazuje na to, zo na bywšim „kóncu swěta“ přirodne a nad­zemske mocy w předstawach tudyšich wobydlerjow hišće wulku rólu hraja. Stare keltiske a nowše křesćanske tradicije so tu měšeja.

wozjewjene w: Předźenak
štwórtk, 01 apryla 2021 14:00

Chce přez jutry rozmyslować

Berlin/Düsseldorf (dpa/SN). Předsyda CDU Armin Laschet chce přez jutry wo tym rozmyslować, kotre naprawy móhli třeću žołmu koronapandemije skutkownje wobmjezować. Zhromadnje wobzam­knjeny jutrowny měr njeje fungował, rjekny politikar wčera wječor we wusyłanju telewizije ZDF „heute journal“.

Na prašenje, hač je hladajo na raznje stupace ličby natyknjenjow hišće chwile, sej někotre dny hłowu łamać, skedźbni sewjerorynsko-westfalski ministerski prezident na přechwatany rozsud jutrowneho pokoja. Tohodla je derje sej dokładnje wuwědomić, „što je skutkowne, z čim docpějemy, zo tule třeću žołmu přetorhnjemy. Połoženje je jara chutne, wšitcy su wokomiknje z tym zaběrani wšitke móžnosće pruwować.“

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 01 apryla 2021 14:00

Design nas wšudźe wobdawa a wobwliwuje

Chróšćanska medijowa wuhotowarka Dawina Suchec balansuje na mjezy kreatiwity, rjemjesła a techniki

Pod (nad)wopřijećom design sej najskerje kóždy něšto poměrnje konkretne předstaja a móže za to tež přikłady mjenować. Přiwšěm – abo snano runje tohodla – njehodźi drje so žana powšitkownopłaćiwa definicija terminusa nastajić. Tak rěčimy na přikład wo designu mody, jězdźidłow abo šmóratkow, štož tež wopak njeje. Tola to by hesło ryzy na to wobmjezowało, kak něšto wupada. Wšako so dosć fachowcow z tym zaběra, kak sej najelegantnišo do awta zalězć, kak drasta najkmańšo sedźi abo kak ergonomisce so handy posłužuje. Njeje potajkim jeničce wažne, dobry optiski zaćišć tworić (a tuž wěstu kwalitu sugerować); je runje tak wažne, zo hodźa so produkty zmysłapołnje wužiwać. Střeća ma design tomu słužić, marku wot marki rozeznawać móc (abo jej zmóžnić so z cuzymi pjerami pyšić, kupcow tak často za nós poměwši) resp. tak mjenowane žro marki po cyłej paleće produktow reprezentatiwnje rozšěrić.

wozjewjene w: Předźenak
štwórtk, 01 apryla 2021 14:00

Podpěra swójbam za swójski dom

Frankfurt nad Mohanom/Lipsk (dpa/SN). Wjace hač 16 000 swójbow w Sakskej je sej minjene połtřeća lěta z twarskim dźěćacym pjenjezom són wo swójskej chěži spjelniło. Za swobodny stat bu wot zahajenja programa w septembrje 2018 hač do kónca měrca 16 029 přizwolenjow za statnu přiražku za swójski dom wudźělene, kaž přisłušna spěchowanska banka KfW powěsćerni dpa zdźěli. Wobjim přewostajenych spěchowanskich srědkow swójbam w Sakskej je 328,5 milionow eurow. Wot apryla móža jenož hišće swójby próstwu zapodać, kotrež su hižo w měrcu kupne zrěčenje podpisali abo twarsku dowolnosć dóstali. Tuchwilu njeje planowane program podlěšić.

wozjewjene w: Politika

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Pnačičanski procesion - Die Panschwitzer Prozession.
  • Kulowscy křižerjo - Die Witticheunauer Kreuzreiter.
  • Njebjelčanscy křižerjo – Die Nebelschützer Verkündigungsprozession.
  • Chróšćanski křižerski procesion - Die Crostwitzer Osterreiter.
  • Baćonscy křižerjo - Osterreiter in Storcha
  • Ralbičanscy křižerjo - Die Ralbitzer Osterprozession.
  • Baćonscy křižerjo - Osterreiter in Storcha

nowostki LND