Překwapjenka w šuli

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:
Foto: Anja NowakowaŠulerjo 2. lětnika Workle­čan­skeje šule su so dźens tydźe­nja jara wjeselili, zo njeje jich swjaty Mikławš zabył. Wšitcy dóstachu mału překwapjenku – poprjančk w formje škórnja. Anja Nowakowa

Zhromadnje koncertowali

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:
Foće: Gabriela Bajtlowa

Składnostnje 20lětneho wob­sta­ća partnerstwa Serbskeje za­kład­neje šule Budyšin z Jablonec­skej 2. zakładnej šulu běchu Budyske dźěći njedawno do susodneje Čěskeje na koncertaj přeprošene. Wyši mě­šća­nosta Jabloneca nad Nisou Jiří Če­řov­ský (ODS), bywši nawoda mjeno­wa­neho kubłanišća, je hosći z Łužicy w radnicy města přijał. Jubilej běše přičina, zo je so Gabriela Bajtlowa (naprawo) do čestneje knihi města zapisała. Na to su Budyšenjo z chó­rom Rolnička w cyrkwi swj. Hany a na ho­downych wikach w šuli zhromadny koncert wuhotowali. Tak zaspěwachu „Fröhliche Weihnacht“ a „Tisíc andělů“, a na kóncu zaswěćichu swěčki na hodownym što­mi­ku na dworje kubłanišća.

Gabriela Bajtlowa

Swj. Mikławš pobył

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:
Wulke wjeselo knježeše dźens tydźenja, jako naraz swjaty Mikławš na zahrodźe Budyskeje Serbskeje pěstowarnje „Jan Radyserb-Wjela“ steješe. Dźěći jemu spěwachu a basnje powědachu, štož so jemu wězo jara lubješe. Chowancy domu wšak derje wědźa, zo je swj. Mi­kławš přewšo dobry a je chu­dym ludźom rady pomhał. Dźěći pěsto­warnje běchu pilnje swoje škórnički wurjedźili, a tak smědźachu so nad małkej překwapjenku wjeselić. Tekst a foto: Lenka Ješkec

Borborka dźěći wopytała

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:

Swjedźeń swjateje Borbory, kotruž sej tež dźěći česća, je 4. hodownika. W 3. lětstotku w dźensnišej Turkowskej žiwa bě so wona jako młoda žona z wěriwej křesćanku stała, štož pak so jeje nanej, bohatemu překupcej, scyła njelubješe. Za swoju wěru je martrarsku smjerć přećerpjeła.

Dźensa je Borbora patronka hórnikow. Spominamy pak na nju tež z wjaco­ry­mi nałožkami. Wišnjace hałžki, na jeje čestnym dnju w ćopłej stwě do wazy tyknjene, hody kćěja. W ně­ko­trych kónčinach Němskeje wusywaja pšeńčne zornjatka, tak zo młódna zeleń hody na rjanosć přirody dopomina.

Na někotrych wsach pěstuja rjany nałožk, zo swj. Borbora w dołhim běłym šaće, kotraž ma mjezwočo z běłym šlewjerjom zakryte, dźěći wopyta. W Nje­bjel­­čicach su nałožk před třomi lětami wozrodźili, mjeztym zo jón na něko­trych wje­skach wokoło Kulowa hižo dawno haja. W Salowje přewodźataj Borbo­ru hižo wječor do swjedźenja rumpodichaj.

83lětna Salowčanka Lejna Nukowa so dopomina, zo bě tomu hižo za čas jeje dźěćatstwa tak: „Bě to za čas suroweje wójny a tehdy smy so my dźěći wjeselili, zo dóstachmy worjechaj, jabłuko abo samo poprjančk.“

Přewšo rady w serbskej drasće wustupuje

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:

Zetkanje ze znatej a woblubowanej moderatorku z Budyšina

To je stajnje wokřewjacy wokomik, hdyž ju wuhladaš a słyšiš, kak wona programy Serbskeho ludoweho ansambla a dalšich kulturnych a wuměłskich skupin moderěruje. Ze swojim přijomnym, ćopłym hłosom wona publikum fascinuje. Přeco zaso zamóže moderatorka publikum a wuměłcow na jewišću do wěsteje zhromadnosće zwjesć. 49lětnu Kristinu Nerád tajke hódnoćenje zwjesela. Jara rady so tuž z njej wo jeje žiwjenju a wuměłstwowym skutkowanju rozmołwjam. Ze swojim słowakskim mandźelskim Pavolom bydli wona w domje, hdźež bě sławny serbski wučenc prof. dr. Arnošt Muka do swojeje smjerće 1932 bydlił. Rjane to wulke bydlenje, tu so wona z mandźelskim a 21lětnym synom-studentom derje čuje.

Chigozie Obioma „Orchester mjeńšinow“

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:

Roman nigeriskeho awtora z mjenom Chigozie Obioma „Orchester mjeńšin“ powěda wo lubosći w mnohorěčnej a socialnje rozdźělnej nigeriskej towaršnosći. Z perspektiwy chia (to rěka jandźela pěstona abo wosobinskeho ducha) powěda hłowny protagonist, kiž rěka Chinonso. Chi móže na jednej stronje mysle protagonista zwobraznić, na tamnej pak ma tež nadpersonalny wid, dokelž móže so wot myslenja kaž tež wot ćěła Chinonsa dźělić a samo ze chijemi druhich wosobow rěčeć.

Ze swojej knihu wjedźe Obioma čitarjow a čitarki do mytologije afriskeho ludu Igbo. Tež hdyž přisłuša wjetšina ludźi křesćanstwu, je tradicionalna nabožina jara wažna. Roman wopisuje konflikty mjez přitomnosću a tradiciju – při tym wězo njejedna so jenož wo konflikt mjez modernu a tradiciju, kotryž tež w serbskej kulturje wulku rólu hraje, ale tež wo to, zo je konflikt přez kolonizaciju Afriki nastał. To rěka, zo stej nabožina, w tym padźe křesćanstwo, a rěč, jendźelšćina, přeco tež z bolostnymi nazhonjenjemi kolonizacije zwjazanej.

Z decemberskim čisłom přiłohi Serbskich Nowin „Kultura a wuměłstwo“ so jeje wjelelětny redaktor Alfons Wićaz zdobom rozžohnuje. Mjeztym 74lětny žurnalist bě mnohe lěta zamołwity za planowanje a zestajenje přiłohi. Za třistronsku měsačnu přiłohu spisa wón njeličomne swójske přinoški, redigowaše připisy swobodnych awtorow a spřihotowa je za wozjewjenje. Je z awtorami hromadźe dźěłał a jich k pisanju pohonjał.

Z bywšim šefredaktorom Noweje doby Sieghardom Kozelom bě Chróšćan 23. junija 1979 z prěnim wudaćom „Wuměłstwo a literatura“ přiłohu załožił a ju hač do lěta 1991 zamołwjał. Po nawróće do redakcije SN lěta 2000 bě Alfons Wićaz jeje redigowanje 2009 znowa přewzał. Wot julija 2010, po tym zo bě na wuměnk šoł, wukonješe redaktorstwo přiłohi dale jako swobodny žurnalist, a to hač do dźensnišeho. W tym času je za přiłohu­ wjac hač sto wjetšich por­tretow wo wuměłcach a kulturnikach z Łužicy a ze słowjanskeho wukraja spisał.

W mjenje redakcije Serbskich Nowin wuprajam Alfonsej Wićazej wulki respekt před zdokonjanym a wutrobny dźak za wjelelětne swěrne, swědomite a spušćomne dźěło.

Rozmołwa ze zastupjerku intendanta za serbske dźiwadło w NSLDź Madleńku Šołćic

Serbja lubuja swoje dźiwadło a wjesela so přeco zaso na nowe serbskorěčne inscenacije Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła. Wo dźěle serbskeho dźiwadłoweho ansambla je so Alfons­ Wićaz z Madlenku Šołćic, zastupjerku intendanta za serbske dźiwadło a dramaturgowku w NSLDź, rozmołwjał.

Jako sće w lěće 2011 zastojnstwo nastupiła, kotry zaměr sće sej stajiła, zo by Was nadawk wupjelnił a spokojił?

Hdyž so słowo z wuměłstwom stanje

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:

Nowa kniha basnjow Róže Domašcyneje wušła

Najnowša kniha Róže Domašcyneje „W času zeza časa“, wušła w Ludowym nakładnistwje Domowina, prezentuje so jako edicija z čorno-žołtej titulnej ilustraciju, krjeslenku Karla-Georga Hirscha (*1938) bjez titla.

„Natyrlich Dyrlich“

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:

Awtobiografija w dokumentach za čas po towaršnostnym přewróće

Znowa pod titlom „Doma we wućekach“, ale z rjadowym čisłom 2 předstaja Benedikt Dyrlich serbskemu čitarjej nětko swoje „zrałe lěta“, kotrež padnu do noweje epochi demokratije: do lět 1990–2018. Swoju wohnjowu křćeńcu dožiwja basnik a politikar w přewrótowej nazymje na zetkanjach Serbskeje narodneje zhromadźizny w Budyšinje. Po swojich­ 40. narodninach, w aprylu 1990, zastupi wón do SPD a stanje so z jeje kandidatom­ na krajnej lisćinje Sakskeje. A w oktobru, krótko po němskim zasozjednoćenju, wola jeho Budyšenjo do noweho sakskeho sejma.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND