Swójba Schiemann stanowanišćo a kupanišćo pola Chrósta 21 lět wobhospodari

Na poslednim kóncu tydźenja do zahajenja noweho šulskeho lěta 2017/18 knježeše při Módrej Adriji, wočerstwjenišću w Chróstowskim wjesnym dźělu Adolfowa hěta čiłe žiwjenje. Wjedro drje měnješe ze wšěmi derje, słónco rjenje swěćeše a horce temperatury wabjachu do wody. Tuž běchu sej mnozy z blišeje wokoliny swój gumijowy čołmik sobu přinjesli a mějachu z nimi wulke wjeselo. Škleńcujasnosć a njebjeska módrina wody Módreje Adrije młódšich a staršich ke kupanju přeprošujetej. Wosebje dźěći so wótře radowachu, tak zo bě to daloko słyšeć. Tójšto swójbow tam hnydom cyły dźeń wostanje a so na lěhanskej łuce wočerstwi. Někotři za ker­kami schowani so tež rady nazy kupaja a na łuce sonja. Zboka łuki je zakusk, hdźež móžeš sej něšto k jědźi a piću kupić, a dźěći sej tam rjenje hrajkaja.

Wurjadnosć je jeho credo

pjatk, 11. awgusta 2017 spisane wot:

Martin Wagner ekskluziwny liker z Mužakowskich ananasow kreěrował

Wuprajenje „tule kisnje“ do čorneho trjechi. Wjetše a mjeńše sudobja ze škleńcy a drohowocla steja pódla wulkich plastikowych sudow. Wšitke su krute zawrjene a maja swoju „wizitku“. Na njej je wobsah dokumentowany. Dokładnje wučitaš wahu kóždeho jednotliweho wobstatka a hdy bu měšeńca nasadźena. Je žnjenski čas, to pytnješ na mnóstwje wopisanych sudobjow tež w jednym z najmłódšich łužiskich předewzaćow, w Sakskej spirituozowej manufakturje w Korzymju.

Nowe šulske lěto je zahajene a wjetšina je sej dypkownje trěbne utensilije wobstarała. Zawěsće pak dyrbja nětkole tež někotři přiznać, zo su sej to abo tamne hakle w poslednim wokomiku wobstarali, zo njeby tež ničo w šulskej tobole pobrachowało. Chětro wažne su wězo tež šulske zešiwki, zo móhli šulerki a šulerjo swoju wědu pisomnje zwěčnić a pozdźišo na nju wróćosahnyć.

Apropos šulske zešiwki. Te su dźensniši dźeń chětro drohe. Kak pak bě to ně­hdy? Cyłe dźesać pjenježkow – abo najgroš – płaćeše něhdy tajki zešiwk w fomaće A5, pak kašćikaty, pak linkaty abo prosće běły a pijawka tež hižo w nim ležeše. Wulke zešiwki běchu trochu dróše. Jenički wudawaćel wšěch šulskich zešiwkow a wučbnicow w NDR běše Berlinske nakładnistwo Volk und Wissen, z pod so přirjadowanymi kónčkojtokutnymi třiróžkami wuhotowanym logom „VWV“. Załožene bu nakładnistwo w lěće 1945 w němskej stolicy, hdźež tež hač k zjednoćenju z nakładnistwom Cornelsen w lěće 1991 wobsteješe. Šulske zešiwki běchu z měnjacymi so wobal­kowymi łopjenami wobdate, štož pak z tróšku wupłokanej zelenej barbu w 1970tych lět kónčeše.

Krajina je ratarjej Renéjej Löhnertej najwažniša a skići po jeho słowach wšelake móžnosće ju zmysłapołnje wužiwać

„Kraj je ratarjej to najwažniše, štož móže wobsedźeć“, wuzběhnje mějićel Cokowskeho Gruhlec statoka René Löhnert. Kaž hižo jeho nan je tež wón z cyłeje wutroby ratar. Nan dweju dźěsći wobdźěłuje rolu a plahuje tež howjada, kotrež pasechu so mjez druhim na łukach blisko wsy. „Łuki tam su jara mokre a howjada cyłu trawu njewotžrachu. Dokelž je ratar zdobom hladar krajiny, chcych, zo je cyła ležownosć zmysłapołnje wužiwana, a pytach za alternatiwu“, René Löhnert rozłožuje. Dźeń a bóle rozestaješe so wón z plahowanjom wódnych buwołow, kotrež maja dobre mjeno w zwisku z hladanjom krajiny. Ideja jeho njepušći a swójba jeho sylnješe. Přidatnje informowaše so wón w němskim zwjazku wódnych buwołow. Zwjazk rozpřestrěće a plahowanje družiny zwěrjatow podpěruje a spěchuje.

Ratar z wiziju

Rentnar a što potom – wuměkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (11)

Někotři njemóža so tohole časa dočakać, tamni zaso nochcedźa scyła na njón myslić – na zastup do renty. Kajke maja wuměnkarjo žiwjenje abo starosće, to ze seriju „Rentnar a što potom?“ bliže wobswětlamy.

Njedawno pobych w Běłym Chołmcu, zo bych so tam zaběrał ze šulskimi stawiznami wsy nad Małej Sprjewju. Rozmołwjejo so ze staršim Běłochołmčanom mi tón zahorjeny powědaše, zo bě před šěsć lětdźesatkami měł serbšćinu pola cyle młodeho wučerja, a to Alojsa Langi z Konjec. „Mjeztym wšak je wón dawno na wuměnku. Kak je nas ze zapalom wučił pola nas nimale zabytu rěč, mam hišće derje w pomjatku“, so wón dopominaše.

Mjeztym wšak je Alojs Langa wosomdźesaćiny překročił, tola swoju agilnosć a dźěło na dobro druhich je sej hač do dźensnišeho wobchował. Jako sobuiniciator 1971 załoženeho muskeho chóra Delany bě wot wšeho spočatka a po tym, zo bě so 1992 jako woblubowany wučer na wuměnk podał, dale hač do 2009 jeho předsyda. Jako čłon předsydstwa spěwneho cyłka pak so dale wo organizatoriske nadawki swěru stara.

„Zapřijaty do europskich stawiznow“

pjatk, 28. julija 2017 spisane wot:

We Wormsu nad Rynom, partnerskim měsće Budyšina, wabi najwjetši Lutherowy pomnik swěta na wopyt

Lutherowy pomnik Ernsta Rietschela we Wormsu maja nimo Mjezynarodneho pomnika reformacije w šwicarskim Genfje za najwjetši swo­jeho razu po wšěm swěće.

Koncepcija pomnika zepěra so na Lutherowy kěrluš „Jed’n twjerdy hród je naš Bóh sam“. Hrodej podobny je zakładny rys ze štyrjomi wěžemi na róžkach a třomi dalšimi wěžemi, zwjazanymi z murju cinow. Wone wobdawaja hłowny postament, na kotrehož čole steji reformator Martin Luther (1483–1546) z bibliju w lěwej ruce. W dobje nastawaceho nacionalizma w Němskej njesteji tam horjeka Bóh, kaž by to naspomnjenemu kěrlušej wotpowědowało, ale „narodny rjek“ Luther, kaž w literaturje rěka.

Přeproša na přewšo intelektualny studij

pjatk, 28. julija 2017 spisane wot:

Najwjetši reformaciski pomnik Němskeje bě w Połčnicy rodźeny wuznamny sakski rězbar Ernst Rietschel (1804–1861) w nadawku pomnikoweho wuběrka města Wormsa wot lěta 1858 tworił. Dwě postawje – Martina Luthera a Johna ­Wy­clifa – mišter sam zdźěła. Smjerć wšak storhny jeho w februarje 1861 z płódneho dźěła.

Protestanća w juhozapadnej Němskej rozmyslowachu srjedź 19. lětstotka wo tym, na reformaciskej reichstagaj we Wormsu 1521 a w Speyeru 1529 z naročnymaj wuměłskimaj twórbomaj spominać.

Lěta 1856 skonstituowa so we Wormsu towarstwo za Lutherowy pomnik. Stajić chcyli jón na městno zwonka měšćanskeje murje, z kotrehož sy tamnišu tachantsku cyrkej hišće widźał. To bě potajkim blisko podawiznow reichstaga 1521, hdźež njebě so Martin Luther před kejžorom Korlu V. swojeje kritiki na romsko-katolskej cyrkwi wotrjekł, wědźo, zo hrožeše jemu smjertny dóńt kecarja.

Serial Serbskich Nowin w jubilejnym lěće reformacije7. dźěl

Rozestajenja mjez ewangelskimi wěriwymi z klóštrom Marijinej hwězdu a z katolikami w Kulowje běchu so spočatk Třicećilětneje wójny přiwótřili. 8. meje 1620 diakon Matej prěni króć před 500 wěriwymi w Křižnej cyrkwi prědowaše. Wón wuzběhny, zo móža „ewangelscy pod nowym knježićelom w Praze dobreje nadźije być. Po nětčišim małym Božim domje budu woni zawěsće w přichodnym času tež zaso we wulkej farskej cyrkwi města kemše swjećić móc.“

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, swědča wo podawkach a ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.

Wutworić Dźěłanišćo za serbske kubłanske wuwiwanje (ABC) w Choćebuzu bě swój čas njewšědne. Před 25 lětami bě Braniborska wukaz za to wudała. Na swjedźenskim zarjadowanju k 25ćinam załoženja ABC w meji spominachu na to něhdyšej nawodaj Pětš Janaš a dr. Fryco Libo. Nětčiša nawodnica dr. Christiana Piniekowa dawa wid do přichoda.

Pětš Janaš běše mnohe lěta skutkował jako wučer na Budyskim Serbskim wučerskim wustawje. Po přewróće zhubi tam njejapcy swoje přistajenje. W septembru 1991 sta so z čłonom rozhłosoweje rady braniborskeho sćelaka ORB a nazymu 1991 započa dźěłać w braniborskim mini­sterstwje za kubłanje, młodźinu a sport (MBJS). Bjezdwěla tež na jeho iniciatiwu přikaza 16. oktobra 1991 ministerka Marianne Birthler, zarjadować městno koordinatora za serbske šulske a kubłanske naležnosće z poł dźěłowym městnom na Delnjoserbskim gymnaziju a dalšim při MBJS.

Dźěłapołny započatk

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

nowostki LND