Předewšěm pod powjerchom napjata serbsko-waliziska hudźbna ...
Wospjet bjezmjenity, dohromady druhi album Cyfeillgarwch cymraeg a sorbian – Serbsko-Waliziskeho přećelstwa rozeznawa so wot debita předewšěm nastupajo nutřkownu dramaturgiju a zwukotechnisku konsistencu. To drje je w prěnim rjedźe wuslědk cyłkownje mjenje wobdźělenych hudźbnikow kaž tež nahrawanskich wobstejnosćow. Spočatk lětušeho nalěća wozjewjena nowostka bu w běhu tydźeń trajaceje dźěłarnički w studiju Wojerowskeje Kulturneje fabriki zwoprawdźena – takrjec wot prěnjeje noty hač do kónčneho miksa. Cyłkownje jědnaće hudźbnikow zdźěła dźesać titulow, złožowace so zdźěla na hižo eksistowace (swójske) kompozicije a často na walizisku resp. serbsku folkloru.
George Niakungitok, Jan Hoštenka misionske hibanje w Serbach
Wot 15. meje pokazuja na hrodźe w Moritzburgu wustajeńcu „Dünnes Eis – Inuit zur Schau gestellt“. W jeje srjedźišću steji njewšědny event, kotryž wotmě so před wjace hač 200 lětami a přiwabi tysacy wopytowarjow do woneje gmejny. Na přeprošenje sakskeho krala pokazowaše tehdy George Niakungitok, rodźeny w dalokim Labradorje, na wodźe před hrodom swoje zamóžnosće w kajakowanju. Tele njewšědne předstajenje je na swojorazne wašnje tež ze serbskimi stawiznami zwjazane a pokazuje, kak globalnje splećene wone hižo spočatk 19. lětstotka běchu.
Misionar Jan Hoštenk a jeho žona Marja Madlena
Stawizna, kotraž wjedźe do dalokeho Labradora, na pruski kralowski dwór a do serbskich holanskich wsow wokoło Wochoz, započa so 1762 w serbskej wsy Žornosykach pod Čornobohom. Tam narodźi so 18. januara Jan Hoštenk, w pozdźišich žórłach mjenuje so přewažnje Johannes Hasting abo John Hastings. Jeho staršej přisłušeštaj bratrowskej jednoće, prawidłownje so pobožni pola nich doma zetkawachu.
´
kapałka Saintekrasne freski na hrodźe Versaillesja w muzeju LouvreN
azajtra podachmoj so do něhdyšeho kralowskeho palasta Versailles, kotryž leži něšto kilometrow před Parisom. Tam sej najlěpje z ćahom dojědźeš. Nimo hrodu samoho su tež zahrody swětosławne. Tam pak dyrbiš zastup płaćić. Po zahrodach móžeš nóžkować abo z małym ćahom abo golfowym mobilom po nich jěć. Zo by sej wšo woměrje wobhladał, trjebaš znajmjeńša hodźinje w hrodźe a poł dnja w zahrodach. Po Versaillesu bě katedrala Notre Dame přichodna a poslednja stacija našeje tury po Parisu. Doporučam ći sej něšto zdrasćić, štož kolenje a ramjeni zawodźěje, hewak će při durjach wotpokazuja. Po tym zo sy sej cyrkwju wobhladał, doporučam ći tež, sej na wěžu doběžeć. Za to dyrbiš něhdźe 380 schodźenkow do jednoho směra zmištrować. Horjeka móžeš sej krasny wuhlad nad městom lubić dać.
Tuž: kófer spakować, tiket za lětadło abo ćah knihować a potom preč do Parisa!
TEKST: JADWIGA ŠOŁĆIC
Młodostni so gratu přimali
akcija
lět
W
2
4
3
1
Kulowje, Njebjelčicach a Pančicach-Kukowje su so młodostni tež lětsa zaso na 48hodźinskej akciji Budyskeho wokrjesa wobdźělili.
Běše to zdobom 20. jubilej akcije.
W Kulowje su čłonojo młodźinskeho kluba swój skład znowa organizowali. Młodostni su mjez druhim dźěłowy grat reparowali a městnosć před klubom wurjedźili.
Młodźinski klub Njebjelčicy je fundament za składowanje materiala stwarił a swój lětuši wjesny swjedźeń přihotował, kiž wotměje so wot 12. do 14. junija.
W Pančicach-Kukowje su młodostni skatowanišćo wurjedźili a na swojej rampje za skatowanje twarili.
Z tutymi projektami su młodostni zhromadne žiwjenje we wsy aktiwnje sobu wuhotować móhli. Runočasnje
je so jim zmóžniło, dźěło w teamje, swójsku zamołwitosć
a rjemjeslniske kmanosće zwučować a skrućić. Koordinował je akcije socialny dźěłaćer rěčneho centruma WITAJ Křesćan Lebza.
tekst a fota: Křesćan Lebza
wot jamy k jamje jězdźili
4
3
2
My, šulerjo 10. lětnika z Worklečanskeje wyšeje šule „Michał Hórnik”, podachmy so kónc měrca na ekskursiju do Sakskeje Šwicy. Rano zetkachmy so w šuli, zo bychmy wšitcy zhromadnje z busom do Muzeja zapadneje Łužicy w Kamjencu jěli. Tam bě wustajeńca wo našej tehdyšej temje „Kamjeń”, a tak smy so trěbneje wědy wo bazalće, graniće a druhich kamjeniznach nasrěbali (foto 4). Eksperta, kiž předstaji so nam z mjenom Wolfgang, powědaše hišće dalše zajimawe fakty wo kamjeniznach. Mějachmy na kóncu přednoška trochu chwile, a tak smy hišće po muzeju dundali. Wokoło napoł dźesaćich zalězechmy zaso do busa a jědźechmy do Lohmena. Tam powita nas knjez Jar a wjedźeše nas po swojej pěskowcowej jamje. Rozprawješe nam, zo bu z teje jamy pěskowc za Drježdźansku cyrkej Našeje lubeje knjenje wudobywany. Prezentowachu nam tež rozbuchnjenje pěskowca, z čimž wjetše dźěle z jamy wudobywaja. Běše to jara rozbudźace přihladować. A wězo smědźachmy při tym fota třěleć. Na to dźěše dale do Stołpina. Wobhladachmy sej tamniši hród, kotryž je ze šěrawca twarjeny (foto 3).
Počasy na juhu dožiwić
Z direktnym zwiskom z Drježdźan do Bozena a Merana sej wulećeć
Wot decembra eksistuje nowa a přijomna móžnosć, Južny Tirol spěšnje docpěć: direktny zwisk z lětadłom mjez Drježdźanami a Bozenom. Runje dowolnikam z Łužicy je to atraktiwna alternatiwa k dołhej awtowej jězbje na juh. Město dźewjeć hodźin po dróze móžeš nětko wotputany w běhu połdra hodźiny Južny Tirol docpěć. To so samo za krótki dowol přez kónc tydźenja jara derje hodźi.
Južny Tirol přihódnje wotkryć
Južny Tirol słuša ke kónčinam Italskeje, kotrež su chětro mnohostronske. Mediterany flair wobdawa tule wulke horiny, šarmantne města a wuběrnu infrastrukturu. Wosebje přihódnje je, zo su mnohe městnosće wuběrnje z busom a železnicu docpějomne. Tak hodźi so region tež bjez awta wotkryć.
Idealny cil wot Bozena je město Meran, kotrež dowolnikow z historiskimi chódbami za nakupowanje, derje hladanymi promenadami, mediteranej wegetaciju a panoramami horow wabi. Z Bozena do Merana dojědźeš sej z direktnym regionalnym ćahom w něhdźe 40 mjeńšinach.
Hród Trautmansdorff – wosebitostka Merana
Demokratija – strukturelne wužadanje
Stat akceptuje Domowinu jako „narěčenskeho partnera“ bjez politiskeje kompetency
Wo Serbach so powěda, zo so woni rady wadźa – kaž bě wo tym njedawno w nowinje taz abo na internetnej platformje zhonić. Při tym so přewidźi, kak so ludźo po cyłej Němskej intensiwnje zadźěraja a diskutuja – a to z dobrych demokratiskich přičin. A diskutować so dyrbi!
Kwalita demokratiskeho stata pokazuje so na tym, kak so wjetšina napřećo mjeńšinam zadźerži. „Jako normalne płaći bohužel zwjetša“, tak filozof Christof Menke, „što wjetšina za normalne ma – hač w kubłanju, medijach abo zarjadnistwje“. Při tym Menke konkretnje na Serbow njemysli. Tola naš serbski wšědny dźeń pokazuje, kak jara mamy so w našich naležnosćach wjetšinje podwolić. Wuslědk z toho je, zo wjedźe wočakowana runoprawosć skerje ke kulturnemu připodobnjenju abo k asimilaciji.
Dopomnjenki na serbsku ludowu basnicu Budarku zachowane
Ludźo mjenowachu ju Budarka. Ratarka Hańža Budarjowa (1860–1937) z Noweho Łaza je mnohe basnje, spěwy, prologi a wěnowanja spisała. Jeje teksty běchu w jednorej, žiwjenju bliskej serbšćinje.
„Swojej cyrkwi a swojej serbskej rěčiz cyłej wutrobu ...
Ze žiwjenja Herty Wićazoweje, pobožneje serbskeje wjesneje žony
Što bychu stawizny byli bjez „jednorych“ žonow a muži ze wšědneho luda? Hustodosć mało wo nich wěmy, dokelž su lědma slědy po sebi zawostajili. Do nich słuša žiwnosćerka Herta Wićazowa z Janec pola Hodźija (1831–1911), kotraž wšak so njesmě zaměnić z wo wjele bóle znatej basnicu Hertu Wićazec z Budyšina (1819–1885). W tutym přinošku maja so drobne informacije ze wšelakich žórłow zestajić k žiwjenskemu wobrazej žony, kiž zmóžni nam dźensnišim trochu dohlada do dawno zašłych časow w Serbach.
Žiwnosćerska dźowka
Herta narodźi so 27. meje 1831 jako sedme dźěćo do Kralec žiwnosćerskeje swójby w Počaplicach. Wjeska ze swojimi dohromady něhdźe 50 wobydlerjemi je mjeztym dawno přeněmčena. Cyrkwinsce słuša do Hodźijskeje wosady, komunalnje je dźensa přirjadowana gmejnje Zemicy-Tumicy. Nan Michał Kral bě mały žiwnosćer w Počaplicach, mać Marja rodź. Jaworkec pak pochadźeše z bliskeho Wulkeho Wosyka.
Wosebity přebytk we wukraju
Přez poł lěta w Južnej Africe slědźił: Syman Wróbl mjez studijom, sportom a wjele słóncom
Syman Wróbl pochadźa z Kamjeneje pola Radworja a studuje tuchwilu mašinotwar w 9. semestrje na Techniskej uniwersiće w Kamjenicy. Wot lońšeho septembra hač do zašłeho apryla přebywaše w Južnej Africe, hdźež šěsć měsacow jako hóstny slědźer na Stellenbosch University skutkowaše. Hinak hač při klasiskim wukrajnym semestrje wón žane čitanja njewopytowaše. „Tónle přebytk njeje klasiski přebytk we wukraju z regularnym wopytom wuwučowanskich zarjadowanjow, ale je koncipowany jako samostatny wědomostny slědźerski přebytk“, 24lětny wuswětla. Wažne za jeho rozsud běchu předewšěm dobre styki jeho uniwersity do Južneje Afriki, sylna fakulta na městnje kaž tež móžnosć na temje dźěłać, kotraž bě za njeho fachowje jara relewantna. „Chcych zaměrnje we wobłuku slědźić, kotryž mi tež hladajo na wědomostne publikacije dale pomha“, wón rozłožuje.
Žiwjenje a dźěło na južnej połkuli
