K połstatym posmjertninam texaskeje slědźerki a kulturnicy Lillie Moerbe Caldwell

Při tragiskim njezbožu z awtom zemrě 15. februara 1974 Lillie Moerbe Caldwell w Bridge City w Texasu. Hromadźe z mandźelskim bě so na jězbu do města podała, zo byštaj sej wšelake wěcy za złoty kwas wobstarałoj, kotryž chcyštaj kónc měrca woswjećić. Po puću jeju wulki zliwk překwapi a awto so do přidróžneho kanala wali. Muž zamó so wuchować, mandźelska pak so zatepi. Swój ­posledni wotpočink namaka na kěrchowje w ródnym Serbinje. W nekrologu w Rozhledźe pisaše dr. Jan Cyž wo njej, zo bě „nahladna wosoba w Texasu“ a „wulka lubowarka a hajićelka serbskich ludowych tradicijow“ była.

Serbskeho pochada

W serbskej literaturje chowaja so mnohe drohoćinki, na kotrež znowa skedźbnić je trjeba, zo njebychu so pozabyli. Wotpowědne impulsy chce awtorka

serbskim čitarkam a čitarjam z rjadom „Znowa čitała“ dawać.

Hdy sym prěni raz w jednej ze stružnych wjeskow była – kaž je Kito Lorenc mje­nuje –, wjace njewěm. Snano před nimale 60 lětami z dźěćacym dźiwadłom Serbskeho lajskeho dźiwadła, w kotrymž tehdy sobu hrajach? Abo tola wjele pozdźišo z cyłej swójbu na kupanju w Brězowskim jě­zorje? Znajmjeńša so hišće ­rady dopominam na kwas w Rownom, na kotryž bě nas Leńka Nowakowa přeprosyła (zo by mój mandźelski fotografował), na nakładniske čitanja a literarne kermuše, na serbske kemše a ewangelske cyrkwinske dny w Slepom.

Starodawne palernje su při morju

pjatk, 23. februara 2024 spisane wot:

Impresije ze Šotiskeje: Kupu Islay a whisky mjeztym skoro 250lětne stawizny zwjazuja(3)

Šotiska a whisky, tale stawizna saha wróćo hač do druheje połojcy 18. lětstotka. Mały kapsny přewodnik mjenuje destilu Glenturret w južnych Highlandsach jako najstaršu. W lěće 1775 běchu ju załožili a hač do dźensnišeho tam produkuja.

Hižo druha najstarša šotiska zhotowjernja tutoho po wšěm swěće woblubowaneho alkoholiskeho napoja je tradiciju na kupje Islay zahibała. Wot lěta 1779 pala w Bowmore whisky. Městačko, nad kotrymž na hórce kulowata cyrkej Kilarrow Parish Church trónuje, leži wot Atlantika škitane w sewjernym dźělu Loch Indaal. Tamniša destila je direktnje při morju, ale zdobom wosrjedź města.

Global geopark Mužakowski ­zahork słuša do swětoweho herbstwa UNESCO. Łužiska drohoćinka přihotuje so na wužadanja při­choda. To je wuslědk lětušeje ­certifikacije.

„Nadźijamy so pozitiwneje zdźělenki ze stron UNESCO. Žadanja smy spjelnili. Nazymu lěta 2021 smy Europski zwjazk za teritorialne zhromadne dźěło (EVTZ) załožili. Pólska kaž tež Němska stej wusko hromadu zrostłoj a zaručatej stajnu wobchodnisku dźěławosć. Smy wobstajnje widźomni“, měni direktorka geoparka Nancy Sauer. Wona dale wuzběhuje, zo je park drohotne, zmysłapołne wudospołnjenje biosferoweho rezerwata Hornjołužiska hola a haty. Wažne ćežišća, kotrež w geoparku woraja, su mjez druhim po­srědkowanje wědy wo geologiji kaž tež wujasnjenje stawiznow regiona a geologiskich zwiskow.

Poskitk za najwšelakoriše kury je runje nětko, w póstnym času, enormny. Hač kura z brěčkami, z poliwkami, z wodu abo z baziskim posćenjom – za kóždu a kóždeho so něšto kmaneho namaka.

Zapodaš-li „kura z posćenjom“ do pytanskeje mašiny w interneće, namakaš dołhu lisćinu najwšelakorišich poskitkow. Mjez nimi tež kury namakaš, kotrež móžeš pod mediciniskim dohladom we kurowym domje abo wosebitej klinice přewjesć. Jich lěpšina bjezdwěla je, zo dóstanješ tu přewodźowacy program. Nimo zabawy – zhromadne sportowanje, rozmołwne koła abo skupinsku terapiju – knihuješ sej zastaranje a přebytk. Tež fakt, zo swoju zwučenu wokolinu wopušći, čłowjekej hustodosć tyje. Swój duch wot wšědneho dnja wotpinać, swoje mysle rjadować a so cyłkownje znowa wusměrić – to wšak su wažne zaměry posćenja. Ćělne wuskutki, kaž zniženje wahi abo natwar muskulatury, stej wočakowanej pozitiwnej pódlanskej efektaj. Wězo dyrbiš sej za tajki kurowy přebytk chwile wzać. W dźensnišim dale a kołwrótnišim času za někotrehožkuli to skerje naročny nadawk. A tež wěsty fenk za to w móšni trjebaš.

Zymske wjesela w prózdninach

pjatk, 09. februara 2024 spisane wot:

Sněhakować, sankować, pućować, sej zajimawe městnosće wotkrywać ... zyma skići najwšelakoriše móžnosće zabawy

Dyrdomdej na twjerdźiznje

Twjerdźizna Königstein w Sakskej Šwicy je w Europje jedna z najzajimawšich twjerdźiznow na skale a słuša do naj­wuznamnišich zajimawostkow w swobodnym staće. Tež w zymje tam z najwšelakorišimi poskitkami wabja. W bicarnej skalnatej krajinje Połobskich pěskowčinow skića so z twjerdźizny rjany pohlad na krajinu. Königstein je 9,5 hektarow wulki skalny platow a ze swojim ansamblom, wobstejacym z wjace hač 50 impozantnych twarow ze wšelakich dobow a swojimi nimale 800-lětnymi stawiznami je wón magnet za wopytowarjow z cyłeho swěta.

Wjesele spěwać a wjelorake wulěty

pjatk, 09. februara 2024 spisane wot:

We wobłuku jubilejneho lěta 1. serbskeje kulturneje brigady, kotraž bu před 75 lětami załožena, staj za organizatoriske naležnosće tutoho cyłka zamołwita Sylwija Rječcyna a redaktor Serbskich Nowin Bosćan Nawka naprašnik zestajiłoj. Podaće mjena bě fakultatiwne. Wozjewjamy k tutomu skutkowanju reprezentatiwny, anonymizowany zarys wotmołwow (kaž tež někotryžkuli kuriozum), kotrež je wjace hač 60 aktualnych a bywšich čłonow ćělesa zapodało.

Před lětami čitach na plakaće, kotryž bě so do redakcije SN dóstał, zo Susann Vogel w Złym Komorowje swjedźeń lyriki organizuje. Mjez čitacymi běchu tež serbscy awtorojo. Tehdy z młodej žonu němsce telefonach. Tola jeje zajim za serbsku rěč sym hižo začuwała. Lěta pozdźišo so w Čornym Chołmcu wosobinsce zeznachmoj. Swjedźeń lyriki w Złym Komorje tehdy wjace w fokusu jeje skutkowanja njesteješe. Mjeztym bě wona zamołwita za pedagogiske poskitki w Krabatowym młynje a rěčeše ze mnu tež něšto­ słowčkow delnjoserbsce. Ale tež w pisomnej komunikaciji wona serbšćinu nałožowaše. Lěto pozdźišo zetkachmoj so we Wojerecach na konferency wo serbskich projektach strukturneje změny. Tón dźeń wona němski přełožk z hornjoserbšćiny trjebaše. Njedawno, při telefoniskej rozmołwje, klinčachu wšelake delnjoserbske zapřijeća, kotrež wona nałožowaše, w mojim wuchu hižo jara rjenje. Prašach so: Kak wona to zdokonja? Wěm, zo Susann Vogel serbsce wuknyła njeje, zo sej dźeń a bóle swój serbski pochad wotkrywa.

Spochi nowe wužadanja cakaja

pjatk, 02. februara 2024 spisane wot:
fota: elias bětkaSpochi nowe wužadanja cakaja
^
^
L

udźo w šwicarskich Alpach słyšachu minjene měsacy tež serbske zwuki, jako podachu so skupiny serbskich krosnowarjow wokoło Eliasa Bětki na zhromadne tury.

„Wězo bych jako architekt wjac pjenjez zasłužił, hač nětko tu na twarnišćach, ale na kóncu je čas za mnje złoto – mój čas za trening, mój čas za hory”, praji z wjesołym ­mjez­­wo­čom­ rodźeny Drježdźanjan Elias Bětka na prašenje, čehodla wón w Šwicarskej jako blidar a ćěsla dźěła, byr­njež studowany architekt był. Před lětomaj běše wón z pře­ćelku Nele z Drjež­dźan do šwicarskeho kantona Wallis móhłrjec wupućował. We wokolinje, kotruž Elias nětko domiznu mjenuje a w kotrejž dźěła, su nimale wšitke domy z drjewa. A tak je stajnje dosć dźěła za wukubłaneho blidarja.

Nowe lěto – nowe zbožo.

Tež 2024 čaka zaso na kóžde z hwězdnych

znamjenjow wěšćenje. 2024 je lěto słónca, a tuž hladaja mnohim lute změny a nowosće do domu.

Kajke to su, čitajće we wulkim horoskopje Serbskich Nowin!


HOROSKOP
~
^
^
^

trelc

23.11.–22.12.

Profituješ 2024 wot inspiracije a fantazije. Soń wulce, ale njedaj so rjanych poskitkow dla zawjesć. Wužada­nja? Ty sy za nje wotewrjeny, wšako wotewru wone nowe horiconty. Na planet zbo­ža, Jupitera, móžeš so spušćeć: Wjesel so wot kónca meje na zajimawe zetkanja, na zbožowny čas w lubosći a po­wołanju, kaj­kež je jich jenož kóžde dwa­naće lět. Zaćmi­će słónca 8. apryla budźi

w tebi kreatiwne talenty, z połnym měsač­kom 23. meje spušćiš wšo to, štož tebje njetrjebawše poćežuje.


skorpion

24.10.–22.11.

Na tebje čakaja tež

w lěće słónca wuža­danja. Rozestajenje ze zašłosću do domu kiwa. Wopušć wěstu kontrolnu conu

a po­daj so hłuboko do swojeje psychi, zo by so přez zakryte žedźby a schowane strachi lěpje zeznał. Pušć na młody měsačk 24. apryla stary dušiny balast, zo by wotewrjeny za nowe procesy był. Tak wutworiš sej nutřkowne rumy, kotrež ­wabja twoju kreatiwnu žiłku a to ćežke

Serbska debata

nowostki LND