Pisana a wjesoła kaž žana druha
Günter Hoffmann je hižo za čas młodosće Wojerowsku narodnu drastu zběrał
Hižo z časa młodosće zběra Günter Hoffmann serbske Wojerowske narodne drasty. Wón je hlada, chowa a sej je česći. Kaž něhdy Helmut Kurjo so tež wón detailěrowanje z tutej narodnej drastu wuznawa. Dźensa tydźenja swjećeše wón swoje 90. narodniny. Andreas Kirschke je so z nim wo jeho žiwjenskim nadawku, jeho krutej wěrje a hłubokej zwjazanosći z rěču rozmołwjał.
Kajki wuznam za was ma, drasty zběrać?
G. Hoffmann: Serbska narodna drasta je za mnje originalne, awtentiske, žiwe herbstwo. Runje to ma so wobchować a přichodnym generacijam dale dawać. Narodna drasta njesmě so chować a do křinje skłasć, wona měła so wědomje wužiwać. Tež wěda wo narodnej drasće njesmě so nam zhubić. Mi je to česć, narodne drasty zběrać.
Wy pokazašće runje historiski wobraz. Kak rozeznawa so kmótra, kiž prěni raz kmótři, wot kmótry, kiž je hižo wospjet kmótřiła, hladajo na drastu?
Pasion, kotryž kóžde dźesać lět w Chrósćicach předstajeja, je ...
Matheo Gruber (14) z worklec
1
Sym rejowar a hraju nimo toho židowskeho wojaka. Rejuju hižo dlěje w rejwanskej skupinje Łužiska rapsodija. Wona so naprašowaše, hač chcemy při pasionje sobu rejować. To klinčeše za mnje hnydom napjate a zajimawe. Pozdźišo je so mje tež hišće naš susod a organizator pasiona Marcel Hoza prašał, hač nochcu přidatnje rólu židowskeho wojaka přewzać.
2
Cyle jasne: zhromadnosć. Znaju tu nimale wšitkich. Wosebje mje wjeseli, zo je so telko rejwarjow přizjewiło. Njejsu so jenož zajimcy našeje skupiny přizjewili. Dohromady smy něhdźe 30 do 40 rejwarkow a rejwarjow.
3
Wosobinske wužadanje tak prawje njezačuwach. Mojeho nazhonjenja w rejowanju dla mam koordinaciju a wutrajnosć. Ćešo skerje je, zo přebywa na jewišću jara wjele ludźi runočasnje – rejwarjo, statisća a druzy. Dyrbiš dokładnje na hudźbu słuchać a wědźeć, hdy dyrbiš što činić.
4
Za mnje je to wulka česć, zo směm tu sobu rejować a sobu hrać. Sym přeco hižo wo tym sonił, zo jónu při wulkim projekće sobu skutkuju. Nětko so tutón són spjelni.
fota: Lausitz Kultur/Iona DutzWITAJ 2025Areal „Při ...
fota: Lausitz Kultur/Iona Dutz
WITAJ
2025
Rědke chłóšćenki za wuši, woči a žołdk
Lětuši Smochčanski hudźbny swjedźeń je wopytowarjam potajnstwa kulturow na juhowuchodźe Europy spřistupnił
Moderatorka Kristina Nerád z drastu ludoweje skupiny madźarskich Széklerow.Lětuši Smochčanski hudźbny swjedźeń wuhotowaštej tamniše kubłanišćo swj. Bena a Serbski ludowy ansambl pod hesłom „Rumunskej nocy“. Program wotbłyšćowaše wjelorake fasety wuměłstwa kraja, kotrež słušeja skerje k potajnstwam dyžli swětoznatym zastupjerjam kultury Europy. Rozrjadowanje bě tónraz cyle jasne. Sinfoniku rumunskich komponistow – drje najznaćišej staj George Enescu a Constantin Dimitrescu – kaž tež twórby z krajom zwjazanych resp. na njón so złožowacych hudźbutwórcow předstaji orchester SLA. Mjez wjerškami tohole wobłuka bě fulminantna interpretacija „Burleski, op. 18 za trompetu a klawěr“ z pjera Liany Bertók, z kotrejž zamó 15lětny Elias Schwientek publikum zahorić, tak zo slědowace „brawo!“ njezadźiwa.
Serbska domizna – stajne žórło inspiracije
Wospjet wustaja wučer Mario Ošika swoje twórby w Chrósćicach, tónraz wosebje z křesćanskimi temami
Hižo z časa młodosće ma molowanje a rysowanje krute městno w žiwjenju Worklečana Marija Ošiki. Lětsa je prěnju wobšěrnu knižnu přehladku swojeho wuměłskeho tworjenja minjenych 30 lět wudał. W jubilejnym tydźenju 800. róčnicy prěnjeho naspomnjenja wosady a gmejny Chrósćic lětsa w juniju je 55lětny swoje twórby tež we wosebitej wustajeńcy w tamnišim gmejnskim zarjedźe zjawnosći předstajił. Składnostnje lětušeho Europasiona maja zajimcy dalšu składnosć, sej tam wustajeńcu w tróšku hinašej zestawje wobhladać.
Wuměłstwo njeznaje hranicow
Dźewjeć wuměłcow rězbari na 19. mjezynarodnej dźěłarničce skulptury z drjewa a kamjenja
Hayk Tokmajyan z Armenskeje wobdźěłuje najwjetši zornowcowy blok dźěłarnje. Ze zornowca nastanje skulptura nurjaceje so žony (horjeka nalěwo). Bernhard Männel, čłon towarstwa Kmjenjak z.t. dźěła na karpje ze zornowca. Porno mnohim rězbarjam wón při tym figuru kamjenjej přiměri a nic nawopak. Kónčny rezultat ma jako pućnik słužić. Pjericy pokazaja pozdźišo směr (horjeka naprawo). Indiski wuměłc Somen Debnath rězbari z drjewa łopjeno z dwanaće figurami, kotrež symbolizuja dwanaće měsacow lěta. Łopjeno wotbłyšćuje harmoniju z přirodu, w kotrejž so wšitko stajnje pohibuje (naprawo). Cvetanka Kirilova Schnorrbusch pochadźa z Bołharskeje. Hižo dołho w Leppersdorfje bydli. Wona zhotowja z pěskowca jara wosobinsku twórbu. Skulptura pokazuje na wjacore generacije žonow – wot wowki přez mać hač k njej samej (nalěwo).Proch so w powětře znošuje a motorske piły nimale w takće haruja: W Miłočanskej skale tuchwilu zaso wuměłstwo tworja. 19. króć je Miłočanska skała wotewrjena dźěłarnja.
Lubosć a wěrnosć
Hódnoty su hłowny motiw jeho rysowankow
René Bětnar je wosobinskich přičin dla swój powołanski puć z architektury do pěstowarnje přepołožił. Tutón rozsud njezmóžni jemu jenož wjace chwile za swoje priwatne žiwjenje, ale wotewri jemu tež rum za jeho wuměłske dźěło. Hižo wěsty čas su jeho rysowanki na online-platformje Instagram widźeć. Tam nadeńdu dźeń a wjac kedźbnosće. W rozmołwje z Lisu-Mariju Cyžec wuměłc wuswětla, kak ideje za jeho dźěła nastawaja, kotru rólu začuća a subjektiwne zaznaće při tym hraja a čehodla jemu mjenje wo dokumentarisku dokładnosć hač wo wuraz lubosće, identity a wosobinskeje wěrnosće dźe.
Sy architekturu studował, ale sy nětko kubłar w Ralbičanskej pěstowarni. Kak je k tutej wukubłanskej změnje přišło?
Hanka, budź wjesoła
Něšto k nastaću woblubowaneho spěwa
Spěw Handrija Zejlerja „Hanka, budź wjesoła“ znaje drje kóždy Serb. Braškojo, kaž něhdy Maks Mertin ze Šćeńcy, su jón na kóždym kwasu zakantorili. A 1930, jako běchu serbske tačele na předań, bě spěw mjez prěnimi, kiž běchu so natočili. Ale k jeho nastaću namakamy w literaturje lědma něšto. Tež w přispomnjenjach w Zhromadźenych spisach Handrija Zejlerja (ZSZ IV, 123) so jenož wo wotchilenjach w Mukowym wudaću pisa.
Słuchohra za młódšich připosłucharjow ze subtekstom za ...
Njewumysleny zmij bjez apetita na čłowječe mjaso, buršikozna princesna, kotraž ma etiketu aristokratije dospołnje sytu a romantiski ryćer z pozdatnje njespjelnjomnej amuroznej ambiciju tworja njewšědnu trójku, kotraž so chcyjo nochcyjo zwjaza, zo by zajateho naslědnika tróna z putow ursupatora wuswobodźiła. „Kaž w bajce“ njeje tuž najšpatniši titul za dyrdomdejsku słuchohru „za zmužitych wot wosom lět“, kotruž je Załožba za serbski lud jako dwójnu CD wudała. Přebajkojty pak wot Měrćina Wjenka po přikładźe eposa napisany scenarij přiwšěm njeje – za to jewja so we fiktiwnym srjedźowěkowskim swěće někotryžkuli skerje dorosćenym zrozumliwy žort a přewjele referency na towaršnostny diskurs našeho časa. Figury z charakterizowacymi mjenami – tak rěka zmij Miškor Beteigeuze Popjelius, princesna Bachtana (z přizwukom na druhim „a“) a ryćer Mužisław – wotpowěduja jenož spočatnje strukturelnym stereotypam a so w běhu jednanja dale wuwija. Klišeje drje awtor zapleće, ale to jenož, zo by je dekonstruował.
Je z 20 lětami swójski statok kupił
Silvio Rinke z Chasowa je sej swój són spjelnił
Swójski statok z runje 20 lětami wobsedźeć, je za wjele młodych ludźi lědma předstajomne – Silvio Rinke z Chasowa je sebi tutón són spjelnił. Dźensa je 22 lět stary a dźěła jako ratar w Radworskej agrar tzwr. Paralelnje twari krok po kroku swójski dwór, na kotrymž chce hižo bórze stadło wowcow dźeržeć.
Dołha tradicija w swójbje
Hižo generacije je swójba Rinke z ratarstwom zwjazana. Tež jeho dźěd dźěłaše wjele lět w ratarskim prodrustwje (LPG) a wza młodeho Silvija husto sobu na traktorach a k mašinam. „W dźěćatstwje hižo wědźach: To je mój powołanski són“, powěda Silvio. Ze 16 lětami zakónči šulu a započa 2019 wukubłanje na ratarja. Tři lěta pozdźišo, 2022, wukubłanje zakónči. Za njeho njebě to ćežki rozsud – bě to skerje spjelnjenje dźěćatstwa.
Wšědny dźeń połny zamołwitosće
