Z musicalom na Chróšćanski jubilej
Njewšědne zetkanje mjez Łužicu a galaksiju Galakos a zhladowanje na „Pupk swětnišća“
Srjedu tydźenja su so šulerjo 3. a 4. lětnika Chróšćanskeje zakładneje šule „Jurij Chěžka“ na tři dny do Njeswačanskeje młodownje podali. Nic pak na rjadownisku jězbu, ale na probowe lěhwo za musicalowy projekt „Pupk swětnišća“.
Maja wšelaku podpěru
Na produkciji za jewišćo wobdźěla so wšěch 74 šulerkow a šulerjow Chróšćanskeje šule. Ale nic jenož woni – šulska nawodnica Sabina Hejdušcyna, wučerka Alena Dubawina a šulska asistentka Lucija Bukowa, kotřiž tworja organizaciski team, wučerki Ludmila Donatowa, Simona Šěnowa, Hilža Kandtowa, Marija Wjeńkowa a Marija Ćěslina a dalši na šuli skutkowacy projekt podpěraja. Sabina Hejdušcyna je Załožbje za serbski lud dźakowna, zo Chróšćansku gmejnu a šulu financielnje podpěruje. „Tajka ideja trjeba tójšto pjenjez, zo by so zwoprawdźić hodźała“, wona rjekny, „a tež gmejna zwoprawdźenju projekta rozsudnje přinošuje.“ Redakcija Serbskich Nowin, Němsko-Serbske ludowe dźiwadło, Serbski ludowy ansambl a studijo LUCIJA steja kubłanišću po boku.
Rěčne hnězdo: Započatk
Projekt „Zorja“ stara so hižo druhe lěto wo zachowanje maćeršćiny
Je jedyn z tutych dnjow spočatk apryla. Słónčko hižo z nalětnjej ćopłotu hrěje, ale na štomach ani jeničke łopješko njewisa. Tajka haper- lejska wutora je prawa partnerka za jězbu do Dešna. Depsčańska droga čo. 26 je adresa, kotruž smój do nawija zapodałoj. Mały to statok, po burskim wašnju Delnjeje Łužicy z čerwjenych cyhelow twarjeny. Při dróze wulke swětłomódre wrota, pódla nich durje w samsnej barbje. Z praweho boka duri je listowy kašćik připrawjeny; oranžojće-žołto-čerwjeny, běłe napismo: Zorja.
Imersija, ASLA a němčina
Jutry něhdy – wulět do archiwa Serbskeho Instituta
Kolony ludźi po dróhach ćahnyli (1)
Před 80 lětami bě Hornja Łužica mjez Budyšinom a Kamjencom krawne bitwišćo – wuraz „Dolina smjerće“ na to dopomina
Wuraz „Dolina smjerće“ je dźensa powšitkownje znate zapřijeće, dopominace na wone krawne bitwy, kotrež so bijachu 26. a 27. apryla 1945 mjez Lejnom, Zejicami, Swinjarnju a Pančicami-Kukowom. W nich přisadźi 762 Polakow 9. diwizije pěškow swoje žiwjenje. Za nich su postajili Polacy w Chrósćicach pomnik. Benedikt Cyž je za Serbske Nowiny dokumentaciju podawkow w třoch dźělach zjimał.
Křižerstwo ma w swójbje dołhu tradiciju
Za Nowakec z Kulowca je jutrowne jěchanje jasne wuznaće k wěrje a k serbskej maćernej rěči
Póstny čas: Za swójbu Nowakec z Kulowca je to čas přihotow. Mužojo w swójbje jěchaja jutrońčku w serbskim dźělu Kulowskeho křižerskeho procesiona sobu, zo bychu wjesołe poselstwo wo zrowastanjenju Chrystusa po puću do susodneje Ralbičanskeje wosady do swěta njesli. Mać Irena płoka, žehli a wjaza konjace sekle abo čisći křižerske suknje za třoch křižerjow w swójbje. „Přihotujemy so tež dušinje na jutry“, praji mandźelski Bosćij. W tydźenjach do jutrow wopytataj prawidłownje křižowy puć w Kulowskej cyrkwi.
Hižo 47. raz woswjeći 64lětny Nowakec nan jutry na chribjeće konja jako křižer. Jeho starši syn Markus (42) změje lětsa slěborny wěnčk na křižerskej sukni připinjeny a 38lětny Křesćan přewodźuje nana a bratra lětsa 17. raz w procesionje. Tež za třeću generaciju w swójbje je póstny čas wosebita doba. Emil, dźewjećlětny syn Markusa Nowaka, je sej předewzał, zo chce row njeboheju pradźěda a prawowki na kěrchowje wopytać, runje tak pak žiweju pradźěda a prawowku raz wob tydźeń.
Přehlad aktualneho stawa tworjaceho wuměłstwa we Łužicy
„Krajina w změnje – Łužica“ njeje jenož hesło a zdobom nadawk wubědźowanja wo myto „Kunstpreis“, ale tež titul wustajeńcy, kotraž bu wčera w Budyskej hłownej filiali Ludoweje banki wotewrjena. Předsyda hosćićelskeho instituta Remo Teichert powita hosći wernisaže a wuzběhny, zo „stawa so wustajeńca hakle přez publikum z wustajeńcu“. Roland Gräfe ze Załožby Rolanda Gräfeho, kotraž myto spožča, přizna, zo „běchmy nastupajo kwalitu a wjelorakosć zapodatych twórbow chětro hnući. 30 z dohromady 37 namjetow wotpowědowaše wupisanju, hladajo na wuběr smy na to dźiwali, cyłu, potajkim tež pólsku Łužicu wobkedźbować – cyle po zaměru załožby, spěchować wuměłstwo a kulturu kaž tež wutworjeć mosty.“ Wuběrna kwalita twórbow bě z přičinu, je z wosebitej přehladku předstajić, kotraž skići po słowach Gräfeho dosć wobšěrny přehlad wo aktualnym stawje tworjaceho wuměłstwa we Łužicy. Kurator a čłon mytowaceje jury Hellfried Christoph dźakowaše so Gräfemu za „priwatny angažement, kotryž je za čas pomjeńšaceho so zjawneho budgeta za kulturu wšo druhe hač samozrozumliwy“.
Duchowny sport za fitnes
Hač do wysokeje staroby šach hrać pomha młody wostać
Hižo wjacore lěta nawjeduje Helmut Klösel cyłodnjowski poskitk na zakładnej šuli we Wulkich Ždźarach. 82lětny praša so bjez konteksta: „Štó wě, za čo rošada słuži? Za srjedźnu hru? Abo za wotewrjenje?“ Wón chce wot šulerjow, kotřiž cyłodnjowski poskitk „Šach za pokročenych“ wopytuja, wědźeć, što su sej spomjatkowali. Hibićiwje dźěći na to wotmołwja.
Šach je jedyn z jědnaće cyłodnjowskich poskitkow na zakładnej šuli „Při Hórnikečanskim jězorje“ we Wulkich Ždźarach. 15 šulerjow wobdźěla so kóždu wutoru po wučbje na poskitku „Šach za započatkarjow“. Dwanaće šulerjow wobdźěla so na treningu, kóždu srjedu, w pokročenej skupinje hry. Za Helmuta Klösela je najwažniše na swojim poskitku za młodych zajimcow za tak mjenowanu hru kralow, zo su šulerjo zahorići hrajerjo.
Wučer je w hólčecu zajim za hru kralow zbudźił
Poslednje dny Miłoraza
Z kolesom sym ducy ze Slepoho do Miłoraza. Dźeń a wjac štomow je podrubanych, runje w zašłej zymje su nimale wšu holu mjez Slepom a Miłorazom trjebili. Puće, po kotrychž před krótkim hišće kolesowach, hižo njespóznaju, chibazo scyła hižo njeeksistuja.
W Miłorazu mje ani wjac wjesna tafla z napismom „Mühlrose – Miłoraz“ njewita. Ju su hižo před něšto měsacami wotstronili. Wot něhdźe nimale 40 do 50 statokow, kotrež něhdy w Miłorazu stejachu, w tutych tydźenjach poslednje zbywace statoki zwottorhaja.
Dróhi we wsy hišće su, tola při puću puste lada na mnje wudźěraja. Tež hdyž statoki hižo njejsu, móžu ke kóždej ležownosći cyle jasnje rjec, hdźe sym jako fararka Bože wotkazanje swjećiła, kotru pohrjebnu rozmołwu sym tam wjedła, hdźe smy so k bibliskim hodźinam zetkali a hdźe sym ke kulojtym narodninam gratulować była.
fota: Vanessa Žurec ...
Hrajerki a hrajerjo za kickerowymi blidami běchu stajnje wulce koncentrowani.
Dobyćerske mustwo „Ballistor“ z pokalom turněra (srjedźa), druhe městno „Döner Vorraus“ (nal.) a třeće městno „Der Vagabund“
Mustwo „Cyblink“ wudoby sej myto za najrjeńši kostim
We Wotrowskim młodźinskim klubje je so zašłe dny tójšto stało. Zašłu sobotu na přikład mějachu tam swój tradicionelny kickerowy turněr.
60 mustwow je so na zarjadowanju
wobdźěliło, kotrež traješe wot popołdnja w dwěmaj hač do pózdnjeho wječora.
Nalada bě cyły čas jara dobra
a hry při miniaturnych koparskich hrajnišćach běchu chětro zajimawe.
Naposledk móžeše sej mustwo „Ballistor“
ze Zhorjelca prěnje městno wuwojować. Někotre impresije smy za was tu zběrali.
Spisanje a performowanje swójskich tekstow nawuknyć – to zmóžnja
akademija Spoken Word. Tuta je projekt młodźinskeje a literarneje iniciatiwy
ANGEPRANGERT! To je akademija,
Pruwowanja – to mje njestresuje!Pruwowanja su za kóždu a kóždeho ...
4. kino we hłowje hasnyć
Do pruwowanjow sej wumolować, što by so wšitko nimokulić móhło, je najwjetši zmylk, kotryž móžeš zworać. Runje wone kino we hłowje je přičina za ćělny
a psychiski stres a zawinuje strach před pruwowanjemi. Sćěh toho: Naše mozy sej zmištrowa-
nje pruwowanja hižo njepřicpěwaja.
3. na druhich nic słuchać
„Što? Ty ani hišće wuknyć započinał/a njejsy? Wuknu hižo dwaj tydźenjej dołho kóždy dźeń!“
Tajke sady je kóždy z nas hižo jónu słyšał a bě
potom dospołnje hotowy na čuwy. Tohodla njeměł/a so přejara z druhimi wo tym wuměnjeć, kelko su woni hižo wuknyli, ale skerje swójski
tempo namakać.
