Klinča-li dudy po Slepom
Jubilejny festiwal najebać wjedrowe kapriole wuspěšnje woswjećili
Slepo je minjeny kónc tydźenja zaso dopokazało, zo za wulke kulturne podawki žane wulkoměsto njetrjebaš. Trjebaš jeničce wosadu, por dudow, angažowanych ludźi, kćějace lipy – a temperatury, při kotrychž samo pčołki najskerje wo městnje w chłódku rozmysluja.
Hižo njedźelu rano pokazowaše termometer 35 stopnjow. Nad Slepjanskej cyrkwju spinaše so njebjo, kajkež nakładnistwa pohladnicow lubuja: hłuboko módre, bjezmróčelowe a nimale na kič podhladne rjane. Lipy stejachu w połnym kćěwje a wuprudźachu swoju słódku wóń, mjeztym zo bě z krónow štoma njesprócniwe zynčenje słyšeć. Pčołki běchu po wšěm zdaću runje tak pilne kaž mnohe pomocnicy a mnozy pomocnicy, kotřiž běchu so měsacy dołho na tutón jubilejny kónc tydźenja přihotowali.
Dróhi jako žiwe jewišća
Zachowuje tradicije swojeho dźěćatstwa
Hannah Mickel je so po studiju, přebytkach we wukraju a z mnoho powołanskimi nazhonjenjemi do domizny nawróćiła
Hannah Mickel bydli dźensa zaso w Židźinom. Po wjele lětach w Berlinje a wjacorych přebytkach we wukraju nawróći so wona do swojeje ródneje wsy. 34lětna nawjeduje Serbsku dźěćacu rejowansku skupinu Židźino. Do skupiny słuša 20 dźěći w starobje třoch do 13 lět, kotrež zetkawaja so kóždej dwě njedźeli na probu. Přidatnje přewjeduja zhromadne swjedźenje k jutram, w lěću a k hodam. Hannah Mickel w dźěćacej rejwanskej skupinje wulku wažnosć na dowěru a zhromadnosć kładźe. Někotre dźěći skupiny su dźensa dźěći jeje prjedawšich přećelow z domizny. Chowancy wuknu tradicionalne reje kaž Šewca, Katyržinku a bantowu reju. Wona sama hižo jako třilětna w skupinje rejowaše a so rady na tutón čas dopomina. Jeje najlubša reja při tym bě bantowa reja. Tehdyša nawodnica Hannelore Gutsche dokładnje na kročele a rytmus dźiwaše. Přiwšěm mějachu dźěći wjele wjesela při rejowanju.
Nowy serbski čěsko-morawski basnik?
„Najwjace basnikow je w Serbach“, stej mjeno a zdobom prěni wjerš basnje Víta Kolmački. Čitajće njewšědnu stawiznu morawskeho poeta, kiž drje njeje w Serbach znaty, kiž pak wo Serbach na putace wašnje w modernym stilu pisa.
Daloko wot Serbow zdaleny na wuchodnej Morawje je w měsće Zlín basnik Vít Kolmačka žiwy. Njenapadny ćichi muž steji zboka zjawneho literarneho žiwjenja. Swoje basnje je pozdźe wudawać započał – klětuši sydomdźesatnik je swoju literarnu prěničku hakle před pjeć lětami wozjewił. K tomu su mjeztym wšak tři dalše zběrki přišli, znaty awtor pak najebać to njeje. A w Serbach docyła nic. Njeznaty pak njerěka, zo njezajimawy abo njewažny był, předewšěm potom nic, hdyž swoje twórby tež ze Serbami zwjazuje.
Za špihelom woprawdźitosće
K 80. narodninam tworjaceje wuměłče Boženy Nawka-Kunysz (1946–2000)
Molerka, grafikarka a knižna ilustratorka Božena Nawka-Kunysz liči k najwuznamnišim zastupjerkam serbskeho wuměłstwa druheje połojcy 20. lětstotka. Jeje dźěło wobsteji při tym z dweju runohódneju dźěłoweju polow – ze swobodneho tworjaceho wuměłstwa a z knižneje ilustracije. Wone zaběra we wuměłstwowych stawiznach wosebite městno, dokelž zwjazuje serbske, pólske a srjedźnoeuropske kulturne tradicije. Jeje dźěło njehodźi so regionalnym abo narodnym kategorijam přiličić, ale překročuje je přez uniwersalnu wobrazowu rěč mjez lokalnym a globalnym. Jako Serbowka, wukubłana w Pólskej a skutkowaca mjez Łužicu a Hornjej Šleskej, čuješe so wona sama wjacorym kulturnym rumam přisłušna. Serbske tradicije su wažny wobstatk jeje ikonografiskeho portfolija, njejsu pak folkloristisce přewzate.
Rěče dyrbiš z wutrobu wuknyć
Wučerka Marija Šołćic powěda, kak je sej w Francoskej serbsku dušu wobchowała a swój rozum za wučbu rěčow wotewrěła
Marija Šołćić je žona z wosebitym serbskim žiwjenjoběhom. Dźensa skutkuje jako rěčna motiwatorka, ale spočatk 1990tych lět je z dźěćimi do Francoskeje wotešła, hdźež je studowana wuměłča wulku pedagogisku karjeru sčiniła. Kajki je poćah Francozow k němčinje? Kak tomu, zo jeje dźěći bjez francoskeho akcenta serbuja, a kajki bě za nju nawrót do Łužicy? To su jenož někotre temy, wo kotrychž je so Lukáš Novosad z njej rozmołwjał.
Čehodla sy do Francoskeje wotešła?
Trjebamy pjenjezy za studijo
Lětuši poskitk serbskeho filma na festiwalu NFF je wopřijał trik, utopiju a dokumentaciju
Lětuši 23. Nysowy filmowy festiwal (NFF) je w swojim rjedźe Regionalia lětsa znowa serbske filmowstwo do srjedźišća stajił. Kónc meje, rěčachu w Budyskim Kamjentnym domje filmowcy wo swojich filmach ze serbskimi temami.
Jako ’šće wódni mužojo běchu
Šěsć rěčow, tři akterki, jedyn kruch – wosebite dźiwadłowe ...
Wosebity dźiwadłowy kruch je naša awtorka wóndano w Šwicarskej dožiwiła. Při tym je sej wona wuwědomiła, zo je komunikacija tež mjez čłowjekami móžna, kiž maja wšelke maćeršćiny.
Dožiwjenje bě wulkotne, haj gigantiske. Na wosebitu premjeru produkcije „Mutterzungen“ („Maćerne jazyki“) podach so štwórtk, 11. junija, do Züricha. Dźiwadło „Gessnerallee“, w kotrymž kruch předstajichu, je dom z wulkej zahrodu, w kotrejž maja tuchwilu lěćnu korčmu. Tak mjenowana „Ritthalle“ so domskemu přizamknje. Přez zachod „Stall 6“ docpěja wopytowarjo dźiwadłowe jewišćo. Tři žony stejachu na jewišću. Jedna z třoch akterkow je Solange. Wona je linguistka a rěči bamum-shupamom. Je to rěč, kotruž dźensa hišće někotre dźesatki tysac ludźi wosebje w Kamerunje wobknježi. Dale zeznach Asu, awtorku, kotraž retoromanšćinu rěči. Serbšćinu předstaji Felicija, moja dźowka.
Na swj. Jana přiroda ludźi wobkuzłuje
„Po swjatkach kiwa nam róžow Jan“ abo „Swjaty Jan je róžow nan“ – kajkej to wobrazliwej serbskej přisłowje. Měsac junij wabi do přirody. Přihladujemy wišnjam při zrawjenju, wupruwujemy wodu w lěsnym haće a šćipamy kwětki do wěnca.
Dźesatk wjac tajkich přisłowow namakamy w zběrce „Přisłowa Serbow“ Jana Radyserba-Wjele, jeničce hdyž za słowom „Jan“ pytamy. Junij, abo kaž Serbja tež praja smažnik, je měsac zwjetša přijomnje ćopłych dnjow a nocow, w kotrychž swjatojanska muška ze swojimi so błyšćatymi křidleškami „nócnych hawronow“ wobkuzłuje. A njeklinči hnydom tež spěw „Z dychom swjatoh Jana“ z pjera Korle Awgusta Kocora a Handrija Zejlerja we wušomaj, w kotrymž wonaj krasnosć róže a prócu druhich kwětkow wopisujetaj, so róži přiměrić. Na te wašnje zeznajemy z hordosću so šěrjacu makojcu, z hłójčku šěrokej so pukacu naliku, pyšne somotki a połnu malwu. Na kóncu pak při tym wostanje: Aj, ty róža najrjeńša, ...
Nazhonjenja jej powołanski puć pokazali
Młoda Serbowka Lea Hajnec w Awstriskej potrěbnym a ludźom w ćežkich žiwjenskich poměrach pomhała
Loni w awgusće rozsudźi so Hórčanka Lea Hajnec poł lěta do wukraja hić, ludźom na kromje towaršnosće pomhać a so aktiwnje za sobučłowjekow w ćežkim žiwjenskim połoženju zasadźować. Puć wjedźeše ju přez křesćansku organizaciju na mjezynarodnu dobrowólnu słužbu do Awstriskeje. Křesćanska organizacija sćele młodych ludźi do socialnych projektow – wot Tansanije přez Peru hač do Nepala a Španiskeje. „Za mnje padny wólba na Awstrisku, na Villach“, wona rozprawja. Tamniše městno „Westbahnhoffnung“ je mnohim ludźom wjele wjace hač jenož centralne zarjadnišćo za pomoc.
„Jeno zhromadnje móžemy depresije přewinyć“
Wojowar za wobydlerske prawa a teologa Frank Richter pokazuje z knihu „Oazy na wuchodźe“ pozbudźace přikłady
Knižny pokiw: Frank Richter: „Oazy na wuchodźe. Wotkryća w nowych krajach“, Nakładnistwo swj. Bena Lipsk 2026, 144 stronske wudaće, płaći 16,95 eurow, ISBN-čisło: 978-3-7462-6787-6.Trjeba wuchodna Němska cyle nowy wid nadźije, wid zazběha a dowěry? Z tym zaběra so Frank Richter w swojej knize „Oazy na wuchodźe. Wotkryća w nowych krajach“, kotraž je lětsa w Nakładnistwje swj. Bena Lipsk wušła. Dźensa 66lětny teologa a wojowar za wobydlerske prawa Frank Richter z Mišna bě w lětach 2009 hač do 2016 nawoda Sakskeje krajneje centrale za politiske kubłanje, w lětomaj 2016 a 2017 jednaćel załožby cyrkwje Našeje knjenje w Drježdźanach a wot 2019 do 2024 zapósłanc SPD w Sakskim krajnym sejmje. Wo motiwaciji a wobsahach knihi kaž tež wo jeho posudku aktualneho politiskeho połoženja na wuchodźe Němskeje je Andreas Kirschke z nim rěčał.
Knježe Richtero, što je Was pohnuło knihu spisać?
