W kóždej wsy su ludźo, kotřiž so bjez wulkich rěčow druhim wobydlerjam na dobro zasadźuja. W Rachlowje pola Kulowa je tajki angažowany čłowjek ­hižo wjele lět wjesny předstejićer.

Při Wjesnej dróze w Rachlowje ma bórze trafo-budka stać. „Chcemy ju na kóždej stronje pomolować dać. Prědku ma Cyganska studnička widźeć być, naboku wjelk abo baćon, na swislach ­hatna krajina. Wuměłc z Lipska motiwy namoluje. Jemu při dźěle přihladować budźe zawěsće zajimawe. Přidatnje je domizniske towarstwo 2024 ideju pućowanskeje hěty nastorčiło. Hěta ma być zetkanišćo pućowacych a wjesnjanow a ma zwja­zanosć z přirodu skrućeć“, podšmórnje Rachlowski wjesny předstejićer Manfred Młodźink. Wot lěta 1994 – z krótkej pře­stawku – wón tele zastojnstwo wukonja. We wsy z něhdźe 200 wobydlerjemi je wón takrjec personifikowane wjesne srje­dźišćo. W Kulowskej kónčinje je wón po słužbnych lětach jedyn z najstaršich wjesnych předstejićerjow.

W Čornym Chołmcu prócuja so wo wuwaženosć mjez pěstowanjom ludowych nałožkow a turistiskim posrědkowanjom kultury

Mnoho nałožkow ewangelskich a katolskich Serbow su wusko z najwjetšim swjedźenjom cyrkwinskeho lěta – jutrami – splećene. Tuž njezadźiwa, zo maja tež w Čornochołmčanskim kulturnym centrumje Krabatowy młyn tójšto poskitkow za wopytowarjow zbliska a zdaloka, w kotrychž w martrownym tydźenju serbske jutrowne nałožki předstaja. Čłonki Nałožkoweje skupiny Krabat z.t. w Čornym Chołmcu pak za ćichim, bjez turistow, ewangelski serbski nałožk jutrowneho spěwanja pěstuja.

Symbol płódnosće

Wulka Bobkec swójba z Worklec a Miłoćic ma jutry ruce połnej dźěła, štož je organizatoriske wužadanje

Stwórba Boža zaso wotuća a počina so zelenić. Ptački bywaja dale a wótřiše. Što by nalěćo w Serbow było bjez ­wulkeho swjedźenja jutrow. Přihoty za to su hustohdy wšo druhe hač měrne. Wjele swójbow stara so zhromadnje wo přihot nutřka w dobrej stwě, zo by wšitko za křižerjow ze susodneje wosady přihotowane było, a wonka, zo by so wšitko zyboliło a frinkoliło samo w konjencu. Tola kak to zmištruje swójba, kotraž ma wjac hač třoch křižerjow?

Štóž tele dny po serbskich wsach jědźe, słyši drje wšudźe ­harowanje w konjencach a na dróhach widźi transportery abo připowěšaki za konje. Najlěpše to znamjo, zo so naj­wjetši cyrkwinski swjatk bliži – jutry. Za někotrych muži su přihoty na jutry jara wažne, předewšěm za tych, kotřiž ­ w křižerskim procesionje wosebity nadawk wukonjeja. Jedyn z nich je Křesćan Mjechela z Pěskec, kotryž ze swojim přećelom Měrkom Smołu na čole Njebjelčanskeho křižerskeho procesiona jěcha a to hižo dobrych dwaceći lět. Wobaj woswjećištaj před třomi lětami slěborny jubilej.

Z křižerskeje rozprawy lěta 2004 drje njewuchadźa, zo měješe Njebjelčanski křižerski procesion noweho chorhojnika. Tola tehdy je 20lětny młodostny tónle nadawk wot swojeho wuja přewzał. Do dźensnišeho jón Křesćan Mjechela z Pěskec spušćomnje wukonja. Zastojnstwo chorhojnika je Mjechelic swójbje mjenujcy wěc wutroby, wšako běchu je hižo dźěd, nan a wuj Křesćana Mjechele hordźe wukonjałoj.