Z wudaća: pjatk, 30 apryla 2021

pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Změna bjeze wšeho móžna

Marko Wjeńka

Jako zwjazkowa kanclerka Angela Merkel loni nazymu připowědźi, zo k wólbam zwjazkoweho sejma 2021 wjace njenastupi, bě jasne, zo ma CDU wotnětka wulki problem na blidźe. A runje tak jasne­ bórze bě, zo nichtó z kandidatow za jeje naslědnistwo na čole CDU – Friedrich Merz, Armin Laschet, Norbert Röttgen a spočatnje Jens Spahn – tak prawje njepřeswědča a njezahorja.

W januaru móžeše so Armin Laschet jako nowy předsyda CDU přećiwo Friedrichej Merzej přesadźić, štož na bazy strony w mnohich kónčinach Němskeje, tež we Łužicy, žane žołmy euforije nje­zbudźi. W tójšto wokrjesnych zwjazkach cyle zjawnje zdźělichu, zo bychu sej ­Merza za předsydu strony přeli. Podobnje přesłapjeni běchu, jako je Laschet nětko tež hišće bój přećiwo Markusej ­Söderej jako kanclerski kandidat dobył. Mnozy rezignowachu a připowědźichu, zo z CDU wustupja. Friedrich Merz dyrbješe jich runjewon prosyć: „Prošu wostańće w CDU! Přińdu tež zaso lěpše časy.“­ Generalny sekretar křesćanskich demokratow Paul Ziemiak chce kóždemu, kiž chcył stronu wopušćić, nětko rozmołwu poskićić ...

wozjewjene w: Rozmyslowane
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Protyka (30.04.21)

Sobotu 1.5. 11:00 Zahajenje předpředanje za lětnje dźiwadło před hłownym domom Budyskeho NSLDź

Njedźelu 2.5. 11:00 Serbski ludowy ansambl předstaji interaktiwnu hudźbnu bajku „Překlepana liška“ online pod – Zarjadowanje bu chorosće dla wotprajene!

  17:00 Mejski nyšpor TCM w Róžeńčanskej putniskej cyrkwi

Štwórtk 6.5. 17:00 Wodźenje po wustajeńcy „Wobraze krajiny. Bilder einer Landschaft. Podobe pokrajine. Wobrazy krajiny“ w Choćebuskej Galeriji Braniborska

Pjatk 7.5. 17:30 Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

  19:00 Dźakna Boža mša wohnjowych wobornikow zarjad­niskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe w Róžeńčanskej putniskej cyrkwi

Sobotu 8.5. 10:00 Online-wuradźowanje Serbskeho sejma

  9:00 Spominanje na 76. róčnicu wuswobodźenja přez so­wjetske wójska na wjacorych městnach w Kamjencu

  9:30 Hłowna zhromadźizna Serbskeho wosadneho zwjazka w Hodźiju

Njedźelu 9.5. 17:00 Mejski nyšpor z kulturnym wobrubjenjom w Róžeń­čanskej putniskej cyrkwi

Srjedu 12.5. 19:00 Filmowy a diskusijny wječor pod hesłom „Trstenjak­ na płachće“. Dokumentarny film „Tripty­chon“ w Budyskim Serbskim muzeju

wozjewjene w: Protyka
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Pokiwy (30.04.21)

Premjera dokumentacije

Wojerecy. „Dźěćatstwo w na dźěći najbo­hatšim měsće NDR“ rěka štwórty dźěl rjadu dokumentariskich filmow, ko­tryž­ je we wobłuku zhromadneho pro­jek­ta Wojerowskeje Kulturneje fabriki a Sakskeje młodźinskeje załožby „Spurensuche“ nastał. Dźensa, pjatk, ma publikum we 18 hodź. prěni raz składnosć, sej zawje­dowacy kapitl paska režiserki Angele Šusteroweje na internetnej stronje wobhladać.

Njewšědne dźiwadło online

Budyšin. „Kak lodowu horu zapalich a tak nawuknych so nadźijeć“ je titul dźiwa­dłoweje hry, kotraž dožiwi jutře, sobotu swoju digitalnu premjeru. Kruch, spisany wot Zhorjelčanki Henriette Ritz, złožuje so na zběrku basnjow Niny Ers. Wose­bitosć inscenacije je, zo nazwučowa ju dohromady wosom młodostnych, kiž by­dla rozbrojeni po cyłej Němskej kaž tež Belgi­skej, z pomocu widejokonferencow. Tež premjeru chcedźa na te wašnje zwoprawdźić. Livestream započnje so w 19 hodź. pod . Předstajenju přizamknje so rozmołwa z akterami, tohorunja online.

Na 1. meju

wozjewjene w: Pokiwy
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Rozhłós (30.04.21)

sobotu hornjoserbsce

11:00 Hudźba a krótkopowěsće

11:20 Powěsće za dźěći

11:30 Domizniske zajimawostki: Kobłarnja we Wudworju

12:00 Historiske kamuški (4)

12:30 Sportowe pokiwy

njedźelu hornjoserbsce

11:00 Łužica tutón tydźeń

11:20 Status serbšćiny jako cuza rěč

11:45 Baćony tu zaso su

12:00 Nabožne wusyłanje

(Měrćin Deleńk)

po tym zbožopřeća

delnjoserbsce

12:30  Aktualny magacin, mjez druhim z přinoškomaj k 70. róčnicy załoženja Instituta za serbski ludospyt a wo oratoriju Korle Awgusta Kocora „So zwoni měr“

13:00 Tema: Dźěło a rytmus

13:40 Nabožne wusyłanje

(Hartmut Leipner)

po tym zbožopřeća

wozjewjene w: Rozhłós
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

To a tamne (30.04.21)

Z kolesom spěšnišo hač awta po puću bě młody muž w Mnichowje – a to hišće pod wliwom drogow. Policistomaj w měšćanskim dźělu Schwabing bě napadnyło, zo je muž wjele spěšniši hač awta. Tak 21lětneho zadźeržeštaj, na čož staj zwěsćiłoj, zo bě jeho elektrokoleso tak manipulowane, zo docpěwa wone hač do 100 km/h. Za to by muž jězbnu dowolnosć a zawěsćenje trjebał. Woboje pak njeměješe, za to drogi w urinje.

Swójski porst přihozdźikował je sej ćěsla­ w badensko-württembergskim Obern­dorfje. 36lětny twarješe tam drjewjany dom a wužiwaše za to pneumatiski hozdźikowak. Při tym třěli sej hózdź do porsta a jón tak k drjewu přibi. Wohnjo­wa wobora dyrbješe muža z njepřihódneho połoženja wuswobodźić. Dowjezechu jeho do chorownje, wón pak smědźeše samsny dźeń zaso domoj.

wozjewjene w: To a tamne
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Policija (30.04.21)

Wobšudnikej pjenjezy přepokazała

Budyšin. Wobydlerku na Budyskej Mar­ti­na Hoopowej su ­nje­znaći tele dny wob­šu­dźili. 54lětna Budyšanka bě SMSku dósta­ła, zo ma mužej, kiž so jako jeje syn wudawaše, ­na konto w Španiskej cyłkownje 3 500 eurow přepokazać. Wo­na­ jemu tuž próstwu spjelni. Krótko po tym­ pak zwěsći, zo njebě to jeje syn, kiž sej pjenjezy ža­daše, ale wobšudnik, a přizjewi to poli­ciji. Kriminalna policija pad nětko přepytuje.

wozjewjene w: Policija
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Wjacore dróhi zawrjene

Budyšin. Twarskich dźěłow dla su w Budyskim wokrjesu wjacore dróhi zaraćene. Tak je puć z Kulowa do Hózka a z Rach­lowa do Hózka hač do 7. meje zawrjeny, kaž wokrjes informuje. Wot póndźele budźetej dróze mjez Smjerdźacej a Debricami kaž tež mjez Šunowom a Tradowom přepołoženja płunowoda dla zaraćenej.

NSLDź zahaji předpředań

Budyšin. Němsko-Serbske ludowe dźiwadło zahaji jutře, 1. meje, w 11 hodź. předpředań za lětuše lětnje dźiwadło „Sherlock Holmes – Paski Beatlesow“. Kartki pak móža sej zajimcy jenož tele­fonisce abo z mejlku skazać.

wozjewjene w: Z městow a wsow
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Naj(nje)wobstajniši zwjazk

Zwjazk serbskich studowacych (ZSS) je drje mjez wšitkimi towarstwami, kotrež su dźensa pod třěchu Domowiny aktiwne, drje najnjewšědniše zjednoćenstwo. Po wutworjenju najprjedy jako njezapisane towarstwo w aprylu 1991 přisłušachu jemu studentske skupiny „Bjarnat Krawc“ z Drježdźan a „Pawoł Nedo“ z Berlina kaž tež Sorabija Lipsk. Přez na kóncu naspomnjenu organizaciju směł so ZSS někak tež najstarša serbska, kontinuitu wo­po­kazowaca institucija mjenować.

Wotpowědnje strukturam tohorunja runje hakle (nowo)załoženych, skerje in­for­melnje organizowanych čłonskich cyłkow bě – a zdźěla je – chětro měnjate sobu­stawstwo wot najwšelakorišich faktorow wotwisne. Wustawki z lěta 2015 hodźa so wšako tak rozumić, zo słuša mjenje abo bóle kóždy přichodny serbski akademikar w jednym z mjenowanych městow takrjec awtomatisce k tomu. Při­wšěm wu­two­rje­še ZSS poněčim poměrnje krutu struk­turu, wosebje w Drježdźanach a Lipsku.

wozjewjene w: Róčnica
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

„Rewolucija“ so nimokuliła

Pólska knježaca strona PiS krizu z pomocu opoziciskeje Lěwicy přewinyła

Waršawa. Bjezmała by w Pólskej minjene dny k politiskemu zemjerženju dóšło. Tam hrožeše chutny strach, zo knježerstwo zwrěšći a opozicija móc přewozmje. To pak so na kóncu stało njeje.

Přičina knježerstwoweje krizy bě zwa­da­ wo rozdźělenju srědkow Europskeje unije za nowonatwar čłonskich krajow po přewinjenju koronakrizy. Pólska móže­ z cyłkownje 56 miliardami eurow z Brüssela ličić, 24 miliardow eurow z toho je přiražka, 32 miliardow je kredit. Wuměnjenje za wupłaćenje pjenjez stej nadrobny plan kóždeho kraja, za čo chce srědki zasadźeć, kaž tež wotpowědne wobzamknjenje parlamentow.

wozjewjene w: Słowjanski wukraj
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Nowe koalicije

Praha (ČŽ/K/SN). Bychu-li nětko w Čěskej wólby sejma byli, by je młoda koalicija Piraća/STAN jasnje ze 27,9 procentami dobyła, přibywši porno měrcej dwaj dypkaj­. To wuchadźa z aprylskeho zwěsćowanja wotpohladow wolerjow přez agenturu STEM. Strona ANO premiera Andreja Babiša dyrbjała so z druhim městnom spokojić – by dźě jeno 24 procentow hłosow docpěła, hdyž bě njedawno hišće z dobrymi 30 dypkami we woprašowanjach dominowała. Tež druha nowa koalicija, z konserwatiwnych stronow ODS, TOP 09 a KDU-ČSL wobstejaca, by nahladnych 16 procentow nazběrała a z nimi so z třećej najsylnišej mocu stała.­ ­Do sejma přišli bychu hišće SPD z 12,8 procentami, ČSSD ze sydom procentami a KSČM z 5,2 procentomaj.

Po tym zo su komunisća spočatk apryla zrěčenje wo tolerowanju Babišoweho mjeńšinoweho knježerstwa ANO/ČSSD wupowědźili, hlada opozicija za móžnosćemi, je powalić a tak k dočasnym wólbam sejma dóńć. Jeno zo njeje sej wona wo puću k tomu přezjedna. Piraća chcyli zaměr z rozpušćenjom delnjeje komory přez prezidenta docpěć, ODS porno tomu na tym wobstawa, zo premier Babiš w sejmje prašenje dowěry staji.

wozjewjene w: Słowjanski wukraj

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND