Z wudaća: pjatk, 30 apryla 2021

pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Twarski stop při cyrkwi

Chrósćicy (SN/JaW). Twarske dźěła při Chróšćanskej wosadnej cyrkwi dyrbja wot­počować. To wobkrući wosadny farar Měrćin Deleńk medijam. Wobswětoškitny zarjad Budyskeho wokrjesa je wosadźe zakazał, dźěła dale přewjesć. Tak njemóža tam kaž planowane róšty stajeć a wokna Božeho domu wuměnić, z čimž chcychu tón tydźeń započeć. Kaž rjekny farar Deleńk­ Serbskemu rozhłosej, njepředleža zarjadej prawdźepodobnje protokole twarskich naprawow, byrnjež je zamołwići dale słali. Kak dołho twarski stop płaći, njeje jasne. Na naprašowanje SN zdźěli krajnoradny zarjad, zo chce so wokrjes přichodny tydźeń k naležnosći wuprajić.

wozjewjene w: Lokalka
Štož nam přiroda tele dny na krasnych wobrazach wobradźa, wšak wšitkich z wjeselom njenapjelnja. Niskich temperaturow minje­nych dnjow dla starosća so plahowarjo sadu wo žně, tak tež swójba Illisch w Derbnom (Döbern). Dokelž steja wišniny w połnym kćěwje, popryskachu je z wodu. Starodawna metoda je najwunošniši škit před zmjerzkom. Při popryskanju štomow woda kćenja wobdawa a wuskutkuje při zmjerznjenju tak mjenowanu kristalizacisku ćopłotu a je tak škita. Foto: Joachim Rjela

wozjewjene w: Hospodarstwo
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Dróha po Rostoku pomjenowana

Do stareje šule w małej wsy Drječinje (Dretschen), kotruž běchu 1840 twarić započeli, zaćahny štyri lěta pozdźišo 27lětny tehdy jenički wučer Michał Rostok. Na wšě štyrceći lět wuwučowaše wón tam „bjez wuwzaća serbske dźěći“, doniž so do Huski na wuměnk njepoda, hdźež bydleše w jara skromnych po­mě­rach. Ćim wažniše běchu jemu přirodowědne slědźenja w blišej domiznje wo­ko­ło Pichowa. Swoje studije wěnowaše rostlinam a překasancam a dalšim wobłukam přirody. Tak nadeńdźe dotal njeznate rostliny, kotrež je pomjenował a wopisował. Swoje dźěła je serbsce a něm­sce w nastawkach a knihach publikował a dopisowaše sej z wučenymi w tu- a wukraju. W słownikach wužiwaše nimo łaćonšćiny tež čěšćinu, pólšćinu a rušćinu.

Před 200 lětami so wuznam­ny přirodowědnik a sławny Maćicar Michał Rostok narodźi. Z 33 lětami nawjedowaše hižo přirodowědnu sekciju Maćicy Serbskeje.

1914 natwarichu při hłownej dróze w Drječinje wjetšu nowu šulu, kotruž pak 1971 zawrěchu, a dźěći chodźachu dale w Husce do šu­le. Staru kaž tež nowu šulu wužiwaja dźensa jako jako bydlenja.

wozjewjene w: Předźenak

Pućujo po swěće nańdźeš tu a tam ­zajimawe a rjane blečki. Runje nětkole, hdyž njemóžemy pandemije dla wulce pućować, žedźa so mnozy za dalinu. ­Jurij Nuk předstaja nam tule wulětny cil na Čornej horje w pólskich ­Kyrkonošach

Ewangelska cyrkej Wang je drohoćinka, kotraž steji w pólskim Karpaczu (Krummhübel) na wysokosći 885 metrow při Čornej horje, na poł puća na Sněžku. Drjewjany Boži dom ma jara zajimawe stawizny. Jeho prěnjotne stejnišćo běše prowinca Valders w južnej Norwegskej. Tam běchu jón kónc 12./spočatk 13. lětstotka w małym sydlišću Vang při Vansu natwarili. W 19. lětstotku běše cyrkwič­ka přemała. Dokelž za drohu restawra­ciju pjenjezy pobrachowachu, chcychu ju předać. W Drježdźanach by­dlacy norwegski moler Christian Dahl přeswědči pruskeho krala Friedricha Wylema IV., tule jeničce z drjewa wobstejacu cyrkwičku kupić.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Z Lotku a Sophiju sej wjeru paslić

Fota: Sophia BudarjecZa dźensniše chodojty­palenje, tónkróć pandemije dla w mjeńšim stilu, trjeba Lotka spěšnje hišće mału wjeru, zo by zymu wućěrić a nalěćo witać móhła. Wy móžeće jej pomhać. Wšitko, štož trjebaće, zawěsće doma maće. Trjebaš: kij staru pajeru serwjetu abo stary płat banćik za zwjazanje pisaki za mjezwočo krok 1 Połož papjeru wokoło kija. krok 2 Połož płat abo serwjetu w papjery a z pomocu banćika wšitko kruće zwjazaj. krok 3 Rubiško zady při hłowje kruće zwjazaj. krok 4 Narysuj mjezwočo na wjeru. Za chošćo wjacore kiješki hromadźe zwjazaj. ☺ Wjele wjesela přejetej Lotka a Sophia

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Čehodla sym hordy, zo serbsce rěču?

Wuměłske kubłanje za kuchinskim blidom w času koronyNowakec swójba w Błótach 2020 Fota: Stanisław NowakStanisław ze swojim mytom
Dźensniši starši so wo to staraja, zo jich dźěći cuze rěče wuknu. Wjetšina wšak jendźelšćinu wuknje, dokelž je to naj­bóle wužiwana rěč a móžeš so z njej po cyłym swěće dorozumić. Wulku popularnosć ma tuchwilu chinšćina, hladajo na hospodarske zwiski z tu­tym krajom. Časćišo dźěći tež zaso rušćinu wuknu, byrnjež naši ludźo w Pólskej trawmu po komunistiskim času měli, jako běše ruska rěč w šuli wino­wa­tostna. W našej swójbje běše prěnja rěč, ko­truž sym nawuknył, hornjoserbšćina. Wo to staraše so naša mać, kotraž je rodźena Serbowka kaž jeje mać a wjetšina jeje swójby. Moje prěnje serbske słowa běchu: mama, papa a jěsć. Mama je mje serbšćinu wučiła, dokelž je ju za přichodnu generaciju wobchować chcyła. Serbske dźěći pak dźensa bóle němsce rěča hač serbsce, tohodla so rěč pozhubja. Přiwšěm móža wone rěč w pěstowarni a šuli wuknyć a nało­žo­wać. Ja njemějach tajku móžnosć, dokelž bydlu we Waršawje.
wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Zapósłane (30.04.21)

Regina Šołćina z Konjec pisa:

„Serbja, što to dyrbi?“, rěka w žortnym skeču. Haj, to so prašam, myslo na hłowna a wólbnu zhromadźiznu župy „Michał Hórnik“ Kamjenc minjeny pjatk w Chróšćanskej „Jednoće“.

Za ewentualnu legitimaciju natyk­njenja z koronu za strowotniski zarjad dla bu kóždy čłon namołwjeny, wonu „cedlku“ w němskej rěči wupjelnić. Čehodla so potom w zjawnosći wjele lubjacy slogan „Sorbisch? Na klar.“ propaguje? Nažel widźu w tajkim zjawje přisłowo: „Wodu prěd’wać a wino pić.“

wozjewjene w: Zapósłane
Němski narodny kader motorowych wuměłstwowych pilotow je tele dny na Wjelčanskim (Welzow) lětanišću za němske mišterstwa­ kónc junija w Gerje a za europske mišterstwa kónc awgusta w Čěskej trenował. Piloća mějachu při tym předpisy hygie­ny dodźeržeć. Někotři zajimcy wužichu składnosć a njejsu sej jenož trening, ale tež mašiny wuměłstwowych lětarjow wobhla­dali, štož bě dowolene, dołhož su postajenja hygieny dodźerželi. Foto: Frank Steckling

wozjewjene w: Serwis
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Linija (30.04.21)

Jeli wot wupokazaneho spočatka liniju dale sćěhujeće, wučitaće narodny spěw.

wozjewjene w: Serwis
pjatk, 30 apryla 2021 14:00

Krótkopowěsće (30.04.21)

Posłužby zarjada wobmjezowane

Budyšin. Budyski krajnoradny zarjad na to skedźbnja, zo su wšelake jeho posłužby wobmjezowane, dokelž dyrbjachu personal do strowotniskeho zarjada delegować, zo by tam wupomhał. We wo­krjesu zwěsćichu wčera 185 natyknjenjow z koronawirusom a dwaj smjert­nej padaj. Po RKI wučinja incidenca tu dźensa 265,2. Wokrjes Zhorjelc wozjewi wčera 109 dalšich infekcijow, tři wosoby su w zwisku z koronu zemrěli. Po RKI je incidenca tam dźensa 214,9.

Antologija ze serbskim awtorom

Berlin. Dalša antologija politiskeje ly­riki je w Berlinskim Nakładnistwje při parku pod titlom „Schlafende Hunde VII“ wušła. Mjez nimale 50 awtorkami a awtorami z cyłeje Němskeje je w zběrce, wudatej wot Thomasa Bachmanna z Lipska, Benedikt Dyrlich z třomi nowymi basnjemi w němskej rěči zastupjeny.

Jama Turów smě dale dźěłać

wozjewjene w: Krótkopowěsće

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND