Z wudaća: pjatk, 19 nowembera 2021

pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Płastowka (19.11.21)

1 nic rano, 2 přisłušnicy našeho ludu, 3 stare rjemjeslniske powołanje, 4 dobra charakterna kajkosć, 5 nic słódka, 6 umher serbsce, 7 nic knjez, 8 jězor w Aziji, 9 nic blisko

wozjewjene w: Serwis
Bjez termina přećiwo koronawirusej so šćěpić dać bě wčera móžno w Budyskim Centeru na Žitnych wikach. Hnydom wot ­spočatka bě rynk dołhi, ludźo dyrbjachu hač do dweju hodźin čakać, zo by jich mobilny šćěpjenski team Němskeho čerwjeneho křiža zastarał. Přichodny šćěpjenski termin poskićeja tam jutře wot 10 do 17 hodź. Foto: Carmen Schumann

wozjewjene w: Socialne
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Krótkopowěsće (19.11.21)

Natyknjenja njepopušćeja

Budyšin. Docpěteho schodźenka přećeženja w sakskich chorownjach dla płaći wot dźensnišeho w mnohich wobłukach rjadowanje 2G. Incidenca po RKI wučinja w Budyskim wokrjesu 804. Tam su wčera za minjenej dnjej wo 1 923 natyknjenjach z koronawirusom informowali. We wokrjesu Zhorjelc běchu w samsnym času 442 infekcijow a dwaj smjertnej padaj. Incidenca po RKI je tam dźensa 334,9.

Dobyćerjej wurisanja Kocor 2.0

Budyšin. W kompozitoriskim wurisanju Kocor 2.0 Towaršnosće za spěchowanje Serbskeho ludoweho ansambla je jury dobyćerjow pomjenowała. Prěnje myto spožča Kulowčanej Lukasej Čórlichej za twórbu „Njesmjertnosć“ za orchester a sopran-solo, třeće myto Dennyjej Hozmanej z čěskich Liběšic za twórbu „Nadźija, lubosć, wěra“, spisanu za solo-spěw z klawěrnym přewodom. Druhe myto ­jury njespožča.

Wo čěskich Němcach

wozjewjene w: Krótkopowěsće
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Nowu filmowu dobu zahajić

Cordula Ratajczakowa

Njeby-li žanr w Serbach hižo na – wot­wisnje wot definicije – znajmjeńša dwaceći lět trajacu tradiciju zhladował, by „hudźbne widejo“ dobry kandidat za hornjoserbske słowo lěta 2021 było. „Spočatk doby serbskeho hudźbneho wideja?“, prašeše so kolega Bosćan Nawka hižo loni w awgusće, jako bě skupina Astronawt prěni widejoklip na Youtube-kanalu „Serbska hudźba – Sorbian music“ wozjewiła. Mjeztym namakaš tam dohromady dwanaće přinoškow, dwaj z nich dožiwi­štej na lětušim Choćebuskim filmowym festiwalu (CFF) swoju premjeru, dalšej serbskej widejowej premjerje cyle hinašeho razu stej na CFF k tomu přišłoj. A lisćina nowych klipow přeco hišće dospołna njeje. Hač hiphop, pop, punk, techno, folkpunk a folkpop, hač mainstream abo subkultura – wšelakorosć młodeje serbskeje hudźby wotbłyšćuje so tež we widejach. Za kóždy słód a narok je tam něšto pódla, a to je derje tak. A zo so nimo wuměłskeje runiny politiska diskusija wo serbskim feminizmje, seksizmje a šowinizmje – ­je-li w tym zwisku adjektiw docyła legitimny – wuwiwa, je pódlanski efekt, kotryž wosobinsce witam.

wozjewjene w: Rozmyslowane
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Rozhłós (19.11.21)

njedźelu hornjoserbsce

11:00 Łužica tutón tydźeń z powěsćemi a pokiwami, mjez druhim z rozprawu wo 147. schadźowance

11:20 Situacija we łužiskich chorownjach korony dla

12:00 Nabožne wusyłanje

(Beno Jakubaš)

po tym zbožopřeća

delnjoserbsce

12:30  Aktualny magacin, mjez druhim z přinoškom wo zawostajenstwje Měta Pernaka

13:00 Tematiske wusyłanje k smjertnej njedźeli

13:40 Nabožne wusyłanje

(Manfred Hermaš )

po tym zbožopřeća

wozjewjene w: Rozhłós
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Wo knihach a kniharni (19.11.21)

Loni je do jstwy mojeho synka nowy kniž­ny­ rjad zaćahnył. Nańdźech jón w inter­neće, jako za darami pytach. Su to knihi­ młodeje awtorki z jendźelskeho Dor­seta Rachel Bright. Prěnja kniha, na kotruž storčich, rěka „Law w tebi“ (2016). Na wobalce wuhladaće wulku lawjacu hłowu, na kotrejž sedźi stulena myška. Knihu mój syn lubuje, wězo wulkeho lawa dla. Law pak njeje hłowna wosoba jednanja, skerje wjerći so wšo wokoło małeje myški. W rjanych lochkich rymach wopisuje awtorka jeje dóńt. Tamne zwěrjata dźungla ju přewidźa, dokelž je tak mólička. Tep­taja jej samo na wopušku, zo dyrbi sej ju zawobalić. Na wulkich ilustracijach začuwaš, kak samotna, zastróžana a zadwě­lowana myška je.

wozjewjene w: Wo knihach a kniharni
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

To a tamne (19.11.21)

Policija je jědnaćelětneho šofera awta zadźeržała. Wupožčiwši sej awto swojeju staršeju wuleća sej pachoł z přećelom. Na jara wuskej dróze wón dalše jězdźidło ze swěcowymi znamješkami nabok ­stłóči a je naposledk přesćahny. Toho wodźer so chětro dźiwaše a zawoła policiju. Tak wšak młodeho šofera hnydom zadźerža. Konsekwency pak wulět za njeho žane njezměje, dokelž njeje hišće chło­stajomny.

Je so wón 1919 abo 1973 narodźił? Z tajkim prašenjom zaběra so nětko krajne socialne sudnistwo Delnja Sakska-Bremen w Celle. Muž z wokrjesa Stade bě so njedawno wo rentu požadał, dokelž je po swójskim wuprajenju hižo 102 lěće stary. Sudnistwu předpołoži wón samospisane wobkrućenje, zo je so 1919 w Hannoveru narodźił. W datach rentoweje zawěsćernje pak steji, zo bě to 1973 w Stade.

wozjewjene w: To a tamne
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Policija (19.11.21)

Elektroawto fuk

Wojerecy. Po wšěm zdaću njeměrja so paduši jenož na wosobowe awta z bencinowym abo dieselowym motorom, ale přiběrajcy tež na elektroawta. Njelubu překwapjenku mjenujcy dožiwi wobsedźer tajkeho BMWja, jako chcyše na pokutnym dnju we Wojerecach ze swojim i3s wotjěć. Elektroawto w hódnoće ně­hdźe 45 000 eurow běchu njeznaći w nocy do toho pokradnyli. Policija nětko mjezynarodny za awtom slědźi.

wozjewjene w: Policija
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Wo róli mjeńšin w zwjazkowej politice

Za přichodne wusyłanje telewizijneho magacina Łužyca je so moderator Christian Matthée do Berlina podał. W němskej stolicy­ wobhoni so wón wo tym, kotru rólu­ narodne mjeńšiny w zwjazkowej po­litice hraja. Pytajo za wotmołwami je so z tójšto wosobinami zjawneho žiwjenja rozmołwjał. Mjez druhim porěča z bywšej nawodnicu mjeńšinoweho sekretariata štyrjoch awtochtonych narodnych mjeńšin Němskeje Judit Šołćinej a jeje naslěd­nikom w zastojnstwje Göstu Nissenom. Nimo toho rozmołwješe so z nowej čłonku zwjazkoweho sejma Maju Wallstein (SPD, direktnje woleneje kandidatki wo-krjesa Choćebuz-Sprjewja-Nysa. Tež z jeničkim narodnej mjeńšinje přisłušacym sobustawom tele dny konstituowaceho so aktualneho parlamenta Stefanom Seidlerom (Južnoschleswigski wolerski zwjazk/SSW) je so Matthée zetkał.

Telewizija RBB wusyła Łužycu jutře, sobotu­, w 13.35 hodź. Wospjetowanje na samsnym sćelaku slěduje srjedu, 24. nowembra w 1.45 hodź. W mediatece RBB spřistupnja magacin wot zajutřišeho cyłe lěto, a to kóždy čas.

wozjewjene w: Telewizija
pjatk, 19 nowembera 2021 13:00

Wjacori ćěkancy mjeztym mortwi

Waršawa (JBR/SN). Tysacy ćěkancow wšědnje spytaja běłorusko-pólsku mjezu překročić, štož je za strowotu a žiwjenje přeco wulce riskantne. W oktobru bě so tam 19lětny Syričan Ahmed el-Hasan w rěce Bug zatepił. Kaž jeho towarš powěda, bě jeho běłoruska namjezna straža nuzowała do rěki zalězć a do Pólskeje płuwać. Ahmed pak płuwać njemóžeše. Muslimska skupina pólskich Tatarow je so wo jeho pohrjeb po muslimskim ritusu we wjesce Bohoniki na wuchodźe kraja postarała. Imam Aleksander Bazarewicz, w swojich poslednich słowach rjekny: „Ahmed el-Hasan je heli do lěpšeho žiwjenja wućeknył.“ Mać a bratřa zemrěteho su pohrjeb w internetnej syći sćěhowali.

Znajmjeńša jědnaće ćěkancow je wot spočatka běłorusko-pólskeje namjezneje krizy w mjenowanym pasmje zahinyło. Mjeztym dwanaty smjertny wopor je jednolětne dźěćko. Staršej ćěšenka, kotrejuž je srjedu w nocy team nuzoweje pomocy namakał, rozprawještaj, zo běštaj z dźěsćom dlěje hač połdra měsaca po lěsach błudźiłoj. Syričanaj běštaj zranjenaj a dospołnje wučerpanaj. Ćěło ćěšenka staj w lěsu wostajiłoj.

wozjewjene w: Słowjanski wukraj

nawěšk