Wothóčkowane! Zabyte?

pjatk, 18. februara 2022 spisane wot:
Milenka Rječcyna

Tak znajmjeńša začuwam situaciju nastupajo Lipšćanske knižne wiki. Sym so wot nich stajnje ze začućom nawróćiła, kaž bych na pućowanju po najrjeńšich, přewšo putacych kónčinach swěta była, a to přeco z přewodom wuměłsce wuhotowaneje knihi, pjelnjeneje ze słowami z mnohich rěčow.

Mjeztym so wiki hižo třeći raz njewotměja. Loni a předloni sym to wočako­wała. Ale lětsa? Bě wotwidźeć, zo budu wolóženja, a za wiki maja hygienowy koncept. Přiwšěm je te abo tamne wulke nakładnistwo swoje wobdźělenje wotprajiło. Prašam so, hač njehodźa so z mjeńšimi a małymi wustajerjemi, kotrež tam stajnje po stach su, hospodarske wužadanja zmištrować. Nima da management koncept za mjeńše wiki, bjez tych „wulkich“? Po wustajenišćach so wšědnje tysacy zajimcow rozhladuja. Wulka wosebitosć Lipšćanskich knižnych wikow pak je ta, zo wotměwaja so čitanja po cyłym měsće, w kofejownjach, muzejach, dźiwa­dłach, šulach a na dalšich městnach.

Knižka skići nowy přehlad

štwórtk, 17. februara 2022 spisane wot:

Pod titulom „Wendish Keepers“ (Serbscy staraćeljo) wozjewi Trudla Malinkowa loni knižku, w kotrejž wopisuje serbske towarstwa w zamórskich ­krajach. Cordula Ratajczakowa je so z awtorku rozmołwjała.

Čehodla sće jendźelskorěčnu knižku wudała?

T. Malinkowa: Moja prěnjotna ideja bě, interviewy w Serbach wozjewić, zo bychu ludźo pola nas zhonili, kak so potomnicy serbskich wupućowarjow dźensa wo jich herbstwo staraja. Běch w dobrej situaciji, zo wšěch předsydow a wšě předsydki towarstwow wosobinsce znaju a zo běchu wšitcy hnydom zwólniwi k sobudźěłu. Předewzaće je so zwoprawdźiło, interviewy běchu wot nowembra 2020 do februara 2021 jako serija w Rozhledźe wotćišćane. Dokelž wšak rozmołwy originalnje w jendźelšćinje předležachu, zrodźich mysličku, je tež zamórskim zajimcam spřistupnić. To sta so loni z wudaćom 93stronskeje knižki pola The Wendish Press w Texasu.

Kajka je situacija towarstwow dźensa?

Respekt město podwólnosće

pjatk, 11. februara 2022 spisane wot:
Bosćan Nawka

Kak sakrosanktne wuměłstwo woprawdźe je, wo tym diskutuje so drje hižo z časa jako čłowjek rěčeć započa. Přičiny ­tajkich debatow běchu a su rozdźělne. Estetiske začuwanje je so w běhu dobow runje tak změniło kaž estetiske zwuraznjenje. Doprědkarska awantgarda je stajnje za nowymi formami pytała a hudźbje, literaturje, tworjacemu kaž tež předstajacemu wuměłstwu njeparujomne impulsy dała, a to nic jenož nastupajo kreatiwne procesy, ale tež rjemjeslniske techniki a graty. Na druhim boku njebě a njeje žana akcija bjez reakcije – hladajo na wuměłstwo móžemy na přikład znowawusměrjenje na zańdźenosć přeco potom wobkedźbować, běše-li dalewuwiće wosebje rewolucionarne. Dalši faktor běchu a su měnjace so politiske, hospodarske a nabožne – skrótka towaršnostne – wobstejnosće. Tak je chwilku trało, prjedy hač dušni křesćenjo zadźiwani zwě­sćichu, kelko nahuškow sławne fresko Michelangela w Sixtinskej kapale w sebi chowa, na čož figury pócćiwje „zdrasćichu“, delikatne dźělčki jedneje z najwu­znamnišich twórbow scyła přemolujo.

„Złota srjeda“ za olympionikow

štwórtk, 10. februara 2022 spisane wot:
Po „złotej srjedźe“ wobsadźi němske mustwo nachwilnje prěnje městno medaljoweho špihela lětušich Olympiskich zymskich hrow w Pekingu. Mjez druhim dobyštaj Tobias Wendl a Tobias Arlt z nowym čarowym rekordom wubědźowanje w dwojosedłakowym spěšnosankowanju. Je to jeju hižo třeća złota olympiska medalja – wukon, kajkiž je w stawiznach discipliny dotal jónkrótny. Snadnje po nimaj wudobyštaj sej z wotstawkom dohromady mjenje hač sekundy Toni Eggert a Sascha Benecken (wotlěwa) slěbro. Wobě dwójce swjećeštej wulki wuspěch we wobłuku mytowanskeje ceremonije zhromadnje. Foto: pa/Robert Michael

Chcedźa wšitke talenty docpěć

wutora, 08. februara 2022 spisane wot:

Mjeztym dwanaty króć přeprošuje Serbski ludowy ansambl młode hudźbne talenty na wubědźowanje „Młoda serbska hudźba“. Cordula Ratajczakowa je so ze Stefanom Cušku z ansambla rozmołwjała.

Na koho je wubědźowanje wusměrjene?

S. Cuška: Dźěći a młodostni w starobje 6 do 25 lět su přeprošeni, so na wubědźowanju wobdźělić. Wosebje wuspěšni wobdźělnicy so na zakónčacy koncert mytowanych do Budyšina přeproša. Z toho móže so tež zhromadny wustup ze Serbskim ludowym ansamblom wudać.

Sće tradicionelnym kategorijam, kaž stej to spěwanje (solo, skupina, chór) a instrument (solo, skupina, orchester), nowej přidali, mjenujcy band a reja (solo, skupina). Čehodla?

S. Cuška: Chcemy z wubědźowanjom woprawdźe wšěch młodych wuměłcow na hudźbnym polu docpěć a tohodla běše trěbne přidatne kategorije zapřijeć. Smy wćipni na wothłós, wosebje w kategorijomaj orchester a reja.

Štó posudźuje přinoški?

Prócowanja derje postupuja

póndźela, 07. februara 2022 spisane wot:

Strukturna změna je za skutkowanje župy „Jakub Lorenc-Zalěski“ runje tak tema kaž zhromadne dźěło ze župu „Handrij Zejler“. Ze županku Dianu ­Maticowej je so Axel Arlt rozmołwjał.

Kak posudźujeće za župu „Jakub Lorenc-Zalěski“ połoženje nastupajo strukturnu změnu kónca zmilinjenja brunicy dla?

D. Maticowa: Župa leži wo­srjedź wudobywanišća brunicy a je wosebje potrjechena. Bohužel njejsu zamołwići za strukturnu změnu zajimy našeje župy wobkedźbowali. W tutym nastupanju přeju sej wuše zhromadne dźěło. Gmejna Slepo pak spěchuje intensiwnu wuměnu ze župu a prócuje so wo to, naše nastorki a namjety wobkedźbować, zwoprawdźeć a wšitko transparentnje wotměwać. Žadamy sej pak wjetšu prezencu třěšneho zwjazka.

Župje „Jakub Lorenc-Zalěski“ a „Handrij Zejler“ tworitej srjedźnołužisku wósku. Zwuraznja so to w zhromadnym dźěle?

D. Maticowa: Zaměrne zhromadne dźěło našeju župow zwisuje zdobom z tym, zo je projektowa managerka Domowiny Marka Suchec za wobě zamołwita.

Olympiske hrya wopačne městno

pjatk, 04. februara 2022 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Countdown je wotběžał. Dźensa započinaja so olympiske hry „z hórkim přisłodom“. Nihdy do toho njebě do wurjadnych sportowych wubědźowanjow telko kritiki rozsuda Mjezynarodneho olympiskeho komiteja (IOC) dla, kiž je krajej hry zmóžnił, hdźež čłowjeske prawa z nohomaj teptaja. Štóž je sej póndźelu dokumentaciju telewizijneho sćelaka ARD z Felixom Neureutherom wobhladał, tón wě, što měnju. Mjeńšiny, kaž na přikład Uigurow, tam w lěhwach wobstražuja a jich suro­wje krjuduja. Bywši sportowc zetka so mjez druhim tež ze swědkami, kotřiž emocionalnje wo njeskutkach rozprawjachu. Prawo na swobodu měnjenja w Chinje njeeksistuje. Zo tam z ludźimi hrózbnje wobchadźeja, njeje žane potajnstwo. Ćim dwělomniši je rozsud IOC. Kritiku a prašenja Neureuthera eksekutiwny direktor IOC Christophe Dubi wobeńdźe, skedźbnjejo na to, zo njeje sport politiski. Ale runje to je hladajo na zymski sport w Chinje runjewon absurdne wuprajenje.

Što nas zawjeduje?

štwórtk, 03. februara 2022 spisane wot:

Kruch awtorki Esther Undisz „Šěrcec Hanka“ po motiwach Jurja Kochoweje nowele dožiwi 12. februara swoju prapremjeru w Budyskim Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle. Cordula Ratajczakowa je so z režiserku, kotraž z Choćebuza pochadźa, rozmołwjała.

Kak jara maće so po předłoze Kocha?

E. Undisz: Dźakowano jemu dźensa docyła na Hanku Šěrcec dopominamy. Přiwšěm bě mi po lekturje jasne, zo mje dźensa něšto hinaše zajimuje. Što móžemy hišće wuslědźić wo najskerje wot nacijow zamordowanej katolskej Serbowce židowskeho pochada? Tak nasta plan, jeje stawiznu – kaž by so stać móhła – rekonstruować. Njejsym stawiznarka, sym pak so na historiske slědy podała, tež na zakładźe rešeršow stawiznarjow, kaž staj to Alexander Pólk, kiž je jako student seminarske dźěło wo žiwjenju Hanki Šěrcec spisał, a prof. dr. Hermann Simon, kiž w němskorěčnej noweli dosłowo podawa. Wužiwamy w kruchu tež fota Hanki Šěrcec, kotrež je nam Jěwa-Marija Elic přewostajiła. Jeje nan bě Šěrcec statok přewzał, a wón spisa tež swoje dopomnjenki na młodu holcu.

Što dźensa wěmy?

Nikoho domoj njepósćelu

štwórtk, 03. februara 2022 spisane wot:

W chorownjach a hladarnjach staraja so sobudźěłaćerjo wo dobro swojich pacientow a chowancow. Kak pak maja w tym wobłuku skutkowacy kaž tež ­nošerjo a nawodźa zarjadnišćow ­z ­winowatosću šćěpjenja wobchadźeć? Milenka Rječcyna je so z nawodu Smječkečanskeho Domu swj. Jana, ­kotryž je w nošerstwje Křesćansko­socialneho skutka, Markom Klimanom rozmołwjała.

Kajki je staw w Domje swj. Jana šćěpjenje sobudźěłaćerjow nastupajo?

M. Kliman: Mamy pola nas w domje šćěpjensku kwotu, kotraž je trochu wyša hač powšitkownje w towaršnosći. Ně­hdźe 70 procentow sobudźěłaćerjow je mjeztym šćěpjenych.

Boja so tući wo swoje dźěłowe městno po 15. měrcu 2022?

M. Kliman: Wěmy, zo su so někotři sobudźěłaćerjo mjeztym na dźěłowym zarjedźe přizjewili. To wšak ma přistajeny, ručež wě, zo móhł dźěło zhubić abo zo dźěłowe zrěčenje wuběži, činić. Naš nadawk jako nošer w tym zwisku je, zo mamy Budyskemu strowotniskemu zarjadej 15. měrca zdźělić, štó z našich sobudźěłaćerjow je šćěpjeny a štó nic. Dalši nadawk nimamy.

A kak jako nawoda domu zhromadnje z nošerjom z tym wobchadźeće?

Rozsud kóždeho jednotliwca

srjeda, 02. februara 2022 spisane wot:

Maćica Serbska přeproša na zjawnu disku­siju wo serbskej hymnje. Cordula Ratajczakowa je so z předsydku dr. Anju Pohončowej rozmołwjała.

Čehodla přewjedźeće diskusiju wo hymnje?

A. Pohončowa: Kritiki nastupajo tekst serbskeje hymny su so w zašłych lětach wospjet zwuraznili, woprawdźita diskusija pak njeje so dotal wotměła. Myslu sej, zo přeprošuje dźensniši towaršnostny diskurs­, w kotrymž sej někotři wjace widźomnosće žonow w zjawnosći žadaja, k tomu, aktualnosć teksta serbskeje hymny jónu do fokusa wzać a so z tutym prašenjom intensiwnišo zaběrać. Po našim měnjenju njeby so měła tajka diskusija w zawrjenych komorach wjesć, ale měła wšitkim zajimowanym móžnosć dać so na njej wobdźělić. Tohodla smy so za formu zjawneje diskusije rozsudźili. Něchtó dyrbjał tajku diskusiju nawjedować a přewodźeć, čehodla nic Maćica? Wothladajo wot toho, zo běštaj Zejler a Kocor čłonaj Maćicy Serbskeje, myslu sej, zo ma naše čestnohamtsce skutkowace towarstwo dosć kompetency za tutón nadawk.

Sće hižo nowu wersiju hymny namjeto­wali. Štó je tutu ideju zrodźił?

nawěšk

nowostki LND