Za prawa Serbow demonstrowali

pjatk, 24. julija 2020 spisane wot:

Po skónčenju Druheje swětoweje wójny běchu we wjacorych čěskich městach manifestacije pod hesłom „za swobodu Łužicy a sprawne hranicy“. Najwjetše tajke zarjadowanje bě w Praze wutoru, 24. julija 1945. W rozhłosu a nowinach z lětakami namołwjachu wobdźělić so na manifestaciji „wšeho Praskeho ludu“. Zarjadowarjo běchu Towarstwo přećelow Serbow, Słowjanski wuběrk w Čěskosłowakskej a Łužiskoserbski narodny wuběrk. Serbski wuběrk běchu hakle 9. meje załožili a přemjenowachu jón pozdźišo na Łužiskoserbsku narodnu radu. Jeje předsyda bě farar Jan Cyž.

Depeša 1870 wójnu zawiniła II. dźěl

wutora, 21. julija 2020 spisane wot:

W Pruskej knježeše dynastija Hohen­zollerow, wobstejaca z dweju linijow – wjetša knježeše pod kralom Wylemom I. Mjeńša šwabska linija Hohenzollern-Sigmaringen sydaše w Badenskej na wulkim hrodźe, bě katolska a měješe prawo na španisku krónu. Wona bě wokoło lěta 1870 wakantna, a přisłušnicy španiskeho parlamenta Cortes chcychu z rodu Hohenzollern, princa Leopolda ze Sigmaringena, za noweho krala Španiskeje měć. Francoska čuješe so w tym padźe z juha a wuchoda wot Pruskeje wohrožena.

Depeša 1870 wójnu zawiniła

póndźela, 20. julija 2020 spisane wot:

19. julija před 150 lětami wozjewi francoski kejžor Napoleon Bonaparte III. pruskemu kralestwu wójnu. Z toho wuwi so Němsko-Francoska wójna 1870/1871, kotraž je so jara rozsudnje na stawizny Němskeje a z tym tež Serbow wuskutkowała. Sta serbskich wojakow padny. Jako rezultat krawneho wojowanja nasta přez dobyće němskeje strony 18. januara 1871 proklamowany Němski reich pod kejžorom Wylemom I.

Tajke wojerske rozestajenje bě wot wobeju stron hižo lěta dołho přihotowane, dokelž so hospodarske a politiske poměry mjez woběmaj krajomaj přiwótřachu. Z Pruskej nasta w Europje nowa wulkomóc, kotraž chcyše na 30 krajow rozdźělenu Němsku a hospodarstwo zjednoćić.

17. julija 1945 započa so w Podstupimje zetkanje „wulkich třoch“, kotrež traješe hač do 2. awgusta na hrodźe „Cecilienhof“. Hižo dwaj dnjej do kapitulacije fašistiskeje Němskeje 8. meje 1945 bě jendźelski premier Winston Churchill wu­radźowanje knježerstwowych šefow wulkomocow antihitlerskeje koalicije Wulke- je Britaniskeje, USA a Sowjetskeho zwjazka (ZSSR) namjetował. Churchill sej žadaše, zo měli so bórze schadźować, USA a Jendźelska pak chcychu swoje dalše wojerske jednanje na bój přećiwo Japanskej a w Pacifiku koncentrować, a šef jendźelskeho knježerstwa chcyše so do toho z reprezentantom USA w Londonje zetkać. Dotalny prezident USA Franklin ­Delano Roosevelt, kiž bě so na konferencomaj 1943 w Teheranje a w februaru 1945 w Jalće wobdźělił, je 12. apryla 1945 nahle zemrěł. Politikar Demokratiskeje strony USA bě wot 1933 prezident a bě hišće w samsnym lěće poćahi ze ZSSR zaso nawjazał. Za čas wójny dźěłaše wusko ze ZSSR hromadźe a je so za jeho podpěru sprawnišo hač Churchill zasadźał. Nowy prezident USA bě nětko Harry S. Truman, kiž bě so hakle spočatk lěta 1945 z wiceprezidentom stał. Parlament USA 15.

Zjězd Serbow z Wilhelmom Pieckom

pjatk, 10. julija 2020 spisane wot:

Wot 8. do 10. julija 1950 bě Budyšin ­hosćićel třidnjowskeho Zjězda Serbow, na kotrymž so něhdźe 150 000 ludźi wobdźěli. Ličba wšak dopokazuje, zo njeběchu jeno Serbja přichwatali, ale zo běchu wjetšina hosći Němcy z Łužicy. Na němskim plakaće, kotryž za wopyt zjězda wabješe, steješe tuž w němskej rěči: „Kulturne zetkanje Serbow w znamjenju Nacionalneje fronty“. Plakat ry­sował bě Měrćin Nowak-Njechorński. Na nim widźeć běchu młoda Serbowka we Wojerowskej drasće z młodym pioněrom, starši Serb z typiskej čapku z přityknjenymi kwětkami a pachoł z mejskej žerdźu. Zjězd Serbow organizowała je narodna organizacija Domowina zhromadnje z Nacionalnej frontu.

Zjězd w Slepom

wutora, 30. junija 2020 spisane wot:
Dźensa před 20 lětami zahaji so tři­dnjowski Zjězd Serbow z wječorkom dudakow w Slepom. Z pěsnjemi holanskeje kónčiny je Slepjanski folklorny ansambl wopytowarjow zahorił. Solisća skupiny Sprjewjan, spěwarka Marhata Korjeńkowa a dudakaj Tomasz Nawka a Steffen ­Kostorž kaž tež čěscy, pólscy a sewjerofriziscy hosćo zbudźichu wjeselo z hudźbu a spěwami. Pjeć hodźin trajachu sobotu wuběrne programy ludowuměłskich ćělesow župow Kamjenc, Budyšin, Wojerecy a Delnja Łužica. Chór Pančičanskeje Šule Ćišinskeho strowješe hosćićelow tež ze spěwomaj w slepjanšćinje. Pokazka Slepjanskeho kwasa-swaŕby ze wšěmi tradicionalnymi wašnjemi bě wosebita atrakcija a wukónc župnych programow. Wjeselo za młodźinu skićeše so sobotu při bliskim Brězowskim jězorje. Wjerškaj zjězda běštej njedźelu, 2. smažnika, jenička prapremjera spěwneho wěnca „Doma rědnje jo“ Detlefa Kobjele, kotryž zjednoćene delnjoserbske chóry zanjesechu, a swjedźenski ćah z 51 pisanymi wobrazami wo žiwjenju a nałožkach Serbow z wulkim podźělom dźěći a młodostnych mjez sobuskutkowacymi. Manfred Laduš

Zazběh wulkeho folklorneho rjadu

pjatk, 26. junija 2020 spisane wot:

Kónc smažnika 1995 bu nowy rjad kulturnych wjerškow w dwurěčnej Łužicy zahajeny – 1. mjezynarodny folklorny ­festiwal „Łužica ’95“. 8 000 wulce spokojenych hosći dožiwi na štyrjoch dnjach w Chrósćicach pisane programy dwanaće folklornych ćělesow předewšěm słowjanskich narodnych mjeńšin ze šěsć krajow. 400 spěwarjow, rejwarjow a hudźbnikow bě krasne estrady a programy w metropoli katolskich Serbow na statokach poskićiło. Kulturny swjatk wuklinči 25. junija po połnocy z finalom ludowuměłskich skupin a z rejwanskej estradu Serbskeho ludoweho ansambla „Podłu Sprjewje“, štož 4 000 přihladowarjow na Fulkec hórce wulkotnje zahori. Z trójnej „Sławu“ dźakowaše so publikum sobuskutkowacym.

Wučer a hač do lěta 1937 předsyda Domowiny Pawoł Nedo je so kónc meje 1945 do łužiskeje domizny wróćił. Spočatk junija přewza wón w Budyšinje zaso čestnohamtske zastojnstwo předsydy třěšneho zwjazka Serbow. Nacije běchu jeho z Łužicy wuhnali a w nowembru 1939 w Uckermarce zajeli.

Pozdźišo bydleše Nedo w Groß Rietzu w braniborskej Marce, hdźež bě domjacy wučer a dohladowar na knježim dworje braniborskeje zemjanskeje swójby. W Groß Rietzu fararješe tehdy tež Jurij Malink, kotrehož běchu nacije z Łaza wuhnali. W nowembru 1944 jeho fašisća znowa wulkopřerady dla zajachu.

27. apryla 1945 su sowjetscy wojacy 4. gardoweje tankoweje armeje Podstupim a tam zajatych, mjez nimi Pawoła Neda, wuswobodźili. „27. apryl su wot toho časa moje druhe narodniny“, Pawoł Nedo pozdźišo praji. Wón poda so najprjedy domoj k žonje Marce a synej w Groß Rietzu a wottam kónc meje 1945 z kolesom do Łužicy.

10. junija 1945 bě najwyši šef Sowjetskeje wojerskeje administracije w Němskej a najwyši rozkazowar Sowjetskeje armeje w tym kraju, maršal Gregorij Konstantinowič Žukow, přikaz čisło 2 wudał, demokratiju noworjadować kaž tež antifašistiske strony a organizacije dowolić. Tak bu wot Sowjetskeje krajneje administracije Sakskeje 17. meje 1945 dowolene skutkowanje Domowiny na wyšej runinje wobkrućene. Domowina běše tak prěnja antifašistisko-demokratiska organizacija po cyłej Němskej, kotraž smědźeše politisce a kulturnje skutkować!

Dźeń po wudaću přikaza čo. 2, 11. junija 1945, wozjewi centralny komitej Komunistiskeje strony Němskeje (KPD) swoju namołwu „Dźěławemu ludej w městach a na wsach“ jako program zazběha jeje znowaskutkowanja. A 15. junija 1945 přizjewi SPD ze swojim Manifestom na dźěławy lud Němskeje, zo politiske dźěło tohorunja wot nacistow zakazaneje dźěłaćerskeje strony znowa zahaji. Wobě stronje stej so bórze w Sowjetskim wobsadniskim pasmje na principije zhromadneho skutkowanja dojednałoj.

Chróšćanska „Jednota“ 25 lět

pjatk, 05. junija 2020 spisane wot:

Sobotu, 3. junija 1995, dožiwichu wobydlerjo Chróšćanskeje gmejny a dalši zajimcy swjatočne přepodaće wjacezaměroweje hale „Jednota“ přez tehdyšeho wjesnjanostu Pětra Šołtu. Na swjedźenskim akće wobdźělichu so jako čestni hosćo zapósłanc Europskeho parlamenta Stanisław Tilich, čłon Němskeho zwjazkoweho sejma, Kulowčan Ulrich Klinkert, Drježdźanski knježerstwowy prezident dr. Helmut Weidelener kaž tež direktor Załožby za serbski lud Marko Suchy (wšitcy štyrjo CDU), předsyda Domowiny Jakub Brankačk a předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmila Budarjowa. Te­hdyši sakski ministerski prezident prof. dr. Kurt Biedenkopf (CDU) bě pisomny postrow posrědkował.

W metropoli katolskeho Serbstwa bě w běhu 60 tydźenjow moderna kulturna, sportowa a zetkawanska wjacezaměrowa hala nastała. Wona měješe zdobom jako zabawnišćo, za reje a za zaměry Serbskeje zakładneje a srjedźneje šule „Jurij Chěžka“ kaž tež za čłonow Sportoweje jednotki Chrósćicy słužić. Srjedźišćo hale je wulka žurla z jewišćom a z něhdźe 550 stólcami za publikum.

nawěšk

nowostki LND