Unikatny serbsko-ruski koncert

pjatk, 14. awgusta 2015 spisane wot:

Hdyž sy Němcam to powědał, su njewěriwje hladali. Runjewon absurdna předstawa tež je, zo je so dobyćer – štwórć lěta po tym zo je nacistiskej Němskej šiju ­zadźernył –, z poraženym w zjawnosći bok poboku zjewił.

Hiroshima a Nagasaki

štwórtk, 06. awgusta 2015 spisane wot:
Dźensa před 70 lětami rozbuchny we 8.15 hodź. prěnja atomowa bomba, kotruž bě USA na japanske přistawne město Hiroshima wotćisnyło. W běhu štyrjoch lět běchu wědomostnicy USA pod nawodom prof. Roberta­ Oppermanna bombu z hoberskej zaničowanskej mocu wuwili. Ameriski prezident Truman přikaza atomowu bombu spočatk awgusta nad Japanskej zasadźić, zo by „kraj ke kapitula­ciji nuzował a tak dźesaćitysacam ame­riskich wojakow žiwjenje wuchował“. Takle­ je Truman pozdźišo swój rozsud zakitował. Štyri tony ćežka bomba bě ze 64 kilogramami urana pjelnjena a mori jeničce w běhu dweju dnjow 70 000 z dohromady 350 000 wobydlerjow Hiro­shimy. 9. awgusta ćisnychu Američenjo dalšu bombu z plutonijom na přistawne město Nagasaki, a wona je něhdźe 75 000 ludźom žiwjenje rubiła. Jadrowe pruhi běchu­ najstrašniše sćěhi bom­bow a zawinowachu w běhu lět dohromady 260 000 woporow. Zasadźenje atomoweju bombow bě ze stron USA demonstracija wo­jerskeje mocy, ale zdobom złóstnistwo přećiwo čłowjestwu. Manfred Laduš

Memorandum serbskeho ludu

wutora, 04. awgusta 2015 spisane wot:

Před 25 lětami wobroćichu so serbske towaršnostne cyłki z Memorandumom serbskeho naroda k ludowym prawam w Zakładnym zakonju na zjawnosć. „Serbski lud wobroća so na němsku zjawnosć, předewšěm na politikarjow na wuchodźe a zapadźe Němskeje z próstwu, zo bychu so w Zakładnym zakonju jednotneje Němskeje žiwjenske zajimy narodnych mjeńšin a ludowych skupin w přiměrjenym wašnju wobkedźbowali. Serbski lud je jako awtochtony słowjanski narod­ 1 400 lět w němskej statnosći žiwy. Jeho žiwjenske zajimy, ale tež te dalšich ludowych skupin Němskeje, měli so w procesu zjednoćenja wobeju němskeju statow runje tak wobkedźbować kaž te němskeho naroda.“ Takle rěkaše w preambli wozje­wjenja z 2. awgusta 1990, kotrež běchu­ Serbska narodna zhromadźizna, Domowina, Towarstwo­ Cyrila a Metoda, Serbska ewangelsko-lutherska superintendentura, Del­njoserb­ska narodna zhro­ma­dźi­zna, serbska młodźina, Zwjazk serbskich wuměłcow a serbscy katolscy duchowni podpisali.

Zrěčenje wo přichodźe Němskeje a jeje bywšich europskich zwjazkarjach schwalichu třo statni šefojo dobyćerskich wulkomocow 2. awgusta 1945 na Podstupimskej konferency, kotraž wotmě so wot 17. julija do 2. awgusta. W mjenje Sowjetskeho zwjazka (ZSSR), USA a Wulkeje Britaniskeje podpisachu Josef Stalin, prezident Harry S. Truman a premier Clement Attlee. Na spočatku historisce wuznamneho wuradźowanja zastupowaše Wulku Britanisku hišće premier Churchill (konserwatiwni). Na jeho městno stupi po dobyću wólbow do Delnjeje komory Labour Party (socialdemokratiska Strona dźěła) nowy knježerstwowy šef Attlee. 7. awgusta je Francoska zrěčenju dźělnje přistupiła. W tajnym dojednanju slubi ZSSR, zo spočatk awgusta do wójny přećiwo Japanskej zastupi.

Před 70 lětami je zemrěł Walter von Boetticher, lěkar a stawiznar. Wón njeje jenož wažna wosobina za hornjołužiski a serbski stawiznopis, wo kotrejž je hódno wjace wědźeć. Z prawom měli tež wuzběhnyć jeho serbski pochad a zarjadować Boettichera do wuznamnych prócowarjow wo naše kulturne stawizny.

Zgorzelecske zrěčenje

póndźela, 06. julija 2015 spisane wot:

Hranicu Wódry-Nysy stej Němska demokratiska republika a Pólska republika pjeć lět po kóncu Druheje swětoweje wójny připóznałoj. Ministerskaj prezidentaj wobeju krajow Otto Grotewohl a Józef Cyrankiewicz staj zrěčenje wo tym 6. julija 1950 w Zgorzelecskim Domje kultury podpisałoj. „Je w zajimje dalewuwića a pohłubšenja dobrych susodskich stykow, měra a přećelstwa mjez němskim a pólskim ludom, mjez statomaj wobstejacu, njedótkliwu hranicu měra a přećelstwa nad Wódru a Łužiskej Nysu markěrować“, w dokumenće mjez druhim rěka.

Runje po dóńće milionow Němcow, kotřiž dyrbjachu po wójnje swoju domiznu wuchodnje Wódry a Nysy wopušćić, bě Zgorzelecske zrěčenje njeparujomny, rozsudny krok k nowemu wobchadźenju mjez ludomaj a wostanje historiska zasłužba Němcow w NDR. Porno tomu je so zwjazkowa republika hakle 20 lět pozdźišo w zwisku z Waršawskim zrěčenjom narokow za bywšimi wuchodnymi kónčinami wzdała. Hranične zrěčenje zjednoćeneje Němskeje z Pólskej republiku nawjaza na wone ze 6. julija 1950. at

20 lět Chróšćanska „Jednota“

pjatk, 05. junija 2015 spisane wot:

Swjatkowna sobota 3. junija 1995 nje­běše jeničce za Chróšćanow wulki po­dawk. Po 14 měsacach pilneho twarjenja je te­hdyši wjesnjanosta Pětr Šołta wjacezaměrowu halu „Jednota“ zjawnemu wužiwanju přepodał. Na swjedźenskim zahajenju wobdźěli so wjace hač 500 hosći, mjez nimi tehdyši zapósłanc Europskeho parlamenta a nětčiši sakski ministerski prezident Stanisław Tilich, čłon zwjazkoweho sejma Ulrich Klinkert a Drježdźanski sakski knježerstwowy prezident dr. Helmut Weidelener (wšitcy třo CDU) kaž tež tehdyši předsyda Do­mowiny Jakub Brankačk a direktor Załožby za serbski lud Marko Suchy. Postrow sakskeho ministerskeho prezidenta, prof. dr. Kurta Biedenkopfa (CDU), přednjese Helmut Weidelener. Farar, monsignore Měrćin Salowski, nowotwar žohnowaše.

Łužica na Prusku a Saksku dźělena

srjeda, 03. junija 2015 spisane wot:

Po poražce francoskeho kejžora Napoleona I. we wójnje Ruskeje, Pruskeje, Rakuskeje, Jendźelskeje a Šwedskeje 1812 do 1815 přećiwo njemu zwołachu Wienski kongres. Pod nawodom rakuskeho wjercha von Metternicha wuradźowachu zastupnicy wjace hač 200 europskich statow wot 1. nowembra 1814 do 19. junija 1815 we Wienje wo noworjadowanju politi­skich a administraciskich poměrow w Europje.

Madźarska a Bratislava swobodnej

pjatk, 10. apryla 2015 spisane wot:

Spočatk apryla 1945 poćerpje hitlerske wójsko dalše ćežke poražki. Po nimale třoch měsacach boja zdoby 3. běłoruska fronta 8. apryla dospołnje zničenu stolicu Narańšeje Pruskeje Kralowc (Königsberg). Komandant general Otto Lasch kapitulowaše ze zbytkom wojakow a bu na to wot Hitlera w njepřitomnosći k smjerći zasudźeny. Hižo do toho bě Sowjetska armeja Gdańsk, twjerdźiznu Kostrzyn (Küstrin) nad Wódru a město Głogów nad samsnej rěku wobsadźiła. 4. apryla wuswobodźištej sowjetska a bołharska armeja cyłu Madźarsku, samsny dźeń 3. ukrainska fronta słowaksku stolicu Bratislavu. Fašistiski prezident Słowakskeje, měšnik Josef Tiso, bu zajaty a 1947 wot najwyšeho sudnistwa Čěskosłowakskeje republiki (ČSR) jako krajny přeradnik k smjerći zasudźeny. Prezident ČSR dr. Edvard Beneš nawróći so 4. apryla 1945 z eksila w Londonje do wuchodosłowakskeje metropole Košice, kotruž běštej Sowjetska armeja a 1. čěskosłowakski korps pod generalom Ludvíkom Svobodu wuswobodźiłoj.

Bismarck přećiwnik zapadnych Słowjanow

srjeda, 01. apryla 2015 spisane wot:

Dźens před 200 lětami narodźi so w staromarkowskim Schönhausenje Otto von Bismarck, kiž sta so z najwuznamnišim němskim statnikom 19. lětstotka. Po studiju prawa bě wón wot lěta 1847 zapósłanc w pruskim sejmje.

W rozestajenjach krala Wylema I. z liberalnym byrgarstwom pomjenowa monarch Bismarcka 23. septembra 1862 za ministerskeho prezidenta Pruskeje, štož wosta wón hač do lěta 1890. Zaměr wjetšiny němskeho byrgarstwa – wutworić jednotny narodny kraj bjez Rakuskeje – sčini sej Bismarck za hłowny cil swojeje politiki. Z němsko-danskej wójnu 1864 a z wójnu 1866 přećiwo Rakuskej zjednoći wón němske kraje pod knjejstwom Pruskeje a doby z nimi w lětomaj 1870 a1871 wójnu přećiwo Francoskej, kotruž bě sam naškarał. 18. januara 1871 wu­woła we Versaillesu němske kejžerstwo z pruskim kralom Wylemom I. jako němskim kejžorom. Bismarck bu wšehomócny reichski kancler. 1871 zahaji wón wótry „kulturny bój“ přećiwo stronje Zentrum a katolskej cyrkwi a zawjedźe ciwilne stawnistwa.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND