Wobšudnistwa přiběraja
Přestudować rozprawu Zhorjelskeje policajskeje direkcije a wotwažować, što hodźało so z njeje wozjewić a što nic, słuša hižo wjele lět k mojemu wšědnemu nowinarskemu dźěłu. Po začuću běchu wšitke delikty hižo zastupjene: ćeknjenja z wobchadnych njezbožow, zadobywanja do wobchodow, bijeńcy w bydlenjach, drogi a wjele, wjele dalšeho. Měnjach, zo mje hižo ničo šokować njemóžeše.
Mjeztym pak jewja so w rozprawach njeskutki, kotrež mje kóždy raz znowa rozhorjeja, mjenujcy wobšudnistwa najwšelakorišeho razu při telefonje. Mi so zda, zo dźeń a bóle přiběraja. Mjeztym zo běchu to spočatnje hišće cyle wulke wuwzaća, dyrbi policija wo tajkich padach nětko nimale tydźensce rozprawjeć. Hakle njedawno je žona w Běłej Wodźe wjace hač 20 000 eurow zhubiła, dokelž je cuzym při telefonje dowěriła a pječa lukratiwnu inwesticiju za sebje wužić chcyła. Pjenjezy su fuk.
Nětko hižo za klětu přizjewić
Tuchwilu maja starši swoje dźěćo, kotrež klětu do šule zastupi, za zakładnu šulu přizjewić. Referentka za zjawnostne dźěło pola krajneho zarjada za šulu a kubłanje Christiane Zichel wotmołwi po dorěčenju z LaSuB w Budyšinje na prašenja Milenki Rječcyneje.
Hdy startuje na serbskich zakładnych šulach Budyšin, Chrósćicy, Pančicy-Kukow, Worklecy, Radwor a Ralbicy přizjewjenje šulskich nowačkow za šulske lěto 2027/2028?
Šulscy nawodźa skedźbnjeja kóžde lěto w meji w zjawnej informaciji na městnosć a čas za přizjewjenje šulskich nowačkow za přichadźace šulske lěto a nošer šule na wotpowědny šulski wobwod. Zakładna šula je bydlenju dźěsća zasadnje bliska. To potrjechi tež šulske wobwody, w kotrychž su wjacore zakładne šule zaměstnjene. Starši abo staraćeljo maja swoje dźěćo w dobje wot 1. awgusta hač do 15. septembra přizjewić. To je do šulskeho porjada za zakładne šule po cyłej Sakskej zapisane.
Što dyrbja starši při tym wobkedźbować, hladajo na serbske rěčne wuměnjenja swojich dźěći, kotrež chcedźa jako šulscy nowačcy na tutych šulach wuknyć?
Šula w Slepom kaž magnet
Zjawny skandal wokoło projekta eksterneho poskićowarja běše zašłe šulske lěto za Wyšu šula Slepo wulke přidatne wužadanje. Je to mjeztym wothóčkowane a kak so šula na šulske lěto 2026/2027 hotuje? Wo tym je so z jeje direktorom Janom Hrjehorjom naš redaktor Lukáš Novosad rozmołwjał.
Je „porno-njezbožo“ skónčnje nimo?
To je so změrowało, wo tym podawku so hižo njerěči. Dźensa připołdnju bě kultusowy minister Conrad Clemens pola nas w šuli. Wón je so wšěm hišće raz za to podźakował, zo smy měrnje, dokładnje a wěcownje ze skandalom wobchadźeli.
Je šula z podawka něšto dobreho měła?
Wuslědki špatnych podawkow su zwjetša dobre. Šulerjo, sobudźěłaćerjo, starši a dalši su na realnym přikładźe spóznali, kak spěšnje so wopačne informacije wot prawicarskopopulistiskeje strony šěrja. Na wšelakorych runinach bě to wučba, kotruž we wučbnych planach njenamakaš. Šulerjo, wučerki a wučerjo, naš personal, nošer šule, zamołwići šulskeho hamta a druzy – wšitcy su jako cyłk jara derje hromadźe dźěłali a dźerželi.
Młodostni a jězbne šule we wuskosćach
Dźensa před 133 lětami wotměchu so prěnje pruwowanja jězdźenja z awtom. Pariska policija, kotraž je přewjedowaše, chcyše zwěsćić, kak znajmjeńša 21lětny pruwowanc z awtom jědźe a što wo nim wšitko wě. A wón dyrbješe samo małe reparatury na awće zmištrować.
Štóž chce dźensa jězbnu dowolnosć měć, ma najprjedy teoriju nawuknyć a so po tym pruwować dać. Po tym ma mnoho hodźin po kraju jězdźić a awto wodźić zwučować. A za wšo to ma dale a wjac pjenjez nałožować.
Płaćizna za jězbne wukubłanje je imensna a na kóncu so prašeš: Čehodla to? Po mojim měnjenju je chětro přehnate, sej wot młodeje generacije, kotraž njeje hišće bohata, telko pjenjez za jězbnu dowolnosć žadać. Tuchwilu płaćiš za zarjadniske procedere a teoretisku wučbu na jězbnej šuli zakładnu płaćiznu we wysokosći něhdźe 400 eurow. Wuknjenske materialije płaća přidatnje něhdźe 75 eurow, inkluziwnje knihi a wuknjenskeje app.
Serbski derby a tójšto wjace
Kołowokoło Chróšćanskeho sportnišća budźe jutře wulki hołk a tołk. Wo tym je so Stefan Šmit z předsydu Sportoweje jednotki Chrósćicy Tadejom Cyžom rozmołwjał.
Knježe Cyžo, ze serbskim derbyjom mjez Chróšćanami a Ralbičanami nowu koparsku sezonu zahajić – za koparjow samych, ale wězo tež za přiwisnikow serbskeje kopańcy drje ničo rjeńšeho njedawa. Kak je k tomu dóšło?
Smy so pola Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka naprašowali, hač móhli jako towarstwo (WFV) zahajensku hru noweje sezony wokrjesneje wyšeje ligi pola nas w Chrósćicach wuhotować. Zwjazk bě tomu wotewrjeny a je serbski derby Sportoweje jednotki Chrósćicy přećiwo Sokołej Ralbicy/Hórki namjetował. Tomu smy wězo jara rady přihłosowali a nětko so hobersce na tutu wosebitu hru a na zahajenje sezony wjeselimy.
Horjany přećiwo Delanam – to njebudźe zawěsće jenož z widom na temperaturu horcy bój na trawniku. Kajku hru wočakujeće?
Serbsku tradiciju wozrodźić
Martin Klinger přihotuje we Vilémovje pola Šluknova lětuše putnikowanje, na kotrež po přestawce zaso Serbow wabi. Wo serbskich stawiznach akcije je so Lukáš Novosad z nim rozmołwjał.
Hdy je putnikowanje „Łužiske“ rěkało?
Po Druhej swětowej wójnje w lěće 1946, jako bě ze słowjanskim nacionalizmom zwjazane, z euforiju dobyća nad nacijemi a z wuhnaćom Němcow. Potajkim njebě to serbske mjeno, byrnjež Serbja lětstotki dołho do Vilémova putnikowali. Bě to přiležnosć, ćeknyć z ewangelskeje Sakskeje a swobodnje dychać. Z toho wuchadźa tradicija putnikować do Krupki, Rumburka, Hejnic abo Vilémova, potajkim do bliskich, něhdy němskich, ale katolskich kónčin.
Kak su serbske wopyty wupadali?
Serbja su přeco hižo wječor 14. žnjenca přichadźeli. Rano su so w Chrósćicach zetkali, hdźež su žohnowanje přijimali a so na to na puć nastajili. We Vilémovje su přenocowali, rano su serbske kemše měli, su sej křižowy puć wobhladali a hišće dopołdnja su domoj chwatali, zo bychu wječor wróćo byli. Hermank njeje jich ženje zajimował, jich cil bě swjatočnosć Marije donjebjeswzaća.
Nowy trenar SJ 1981 Chrósćicy: Waldemar Adamowicz
Waldemar Adamowicz je 1. julija zastojnstwo trenarja prěnjeho mustwa SJ Chrósćicy, kotrež hraje we wokrjesnej wyšej lize, přewzał. Naša sportowa redakcija je so z 52lětnym mjez druhim wo jeho sportowej karjerje jako hrajer a trenar, kaž tež wo cilach z Chróšćanami za sezonu 26/27 rozmołwjała.
Knježe Adamowiczo, sće za aktualnu sezonu trenarske zastojnstwo w Chrósćicach přewzał. Kak je kontakt konkretnje nastał?
W zašłym lěću mějach operaciju při kolenu a z tym mějach wjace chwile za přihladowanje. Tak běch tež w Chrósćicach po puću. Z Tadejom Cyžom z Chrósćic pěstuju hižo lěta dołho dobry poměr a kontakt njeje ženje wusnył. Chcych po wěstej přestawce zaso mustwo trenować a tohodla sym kontakt k Tadejej nawjazał. Chróšćenjo chcychu so w trenarskim teamje za tón čas tež tróšku znowa wusměrić a tak dźěše wšitko cyle spěšnje. Smy so derje rozmołwjeli a so skoku dojednali. Nětko wjeselu so na zhromadne dźěło.
Móžeće našim čitarjam a čitarkam swój dotalny koparski puć jako hrajer, kaž tež trenar skrótka předstajić?
Kancler je so nas nimale bojał
Wo čěskim angažemenće na dobro Serbow za čas Chróšćan zběžka je so składnostnje jeho 25. róčnicy Lukáš Novosad ze sorabistom Radekom Čermákom rozmołwjał.
Zběžk bě Waša prěnja serbska akcija?
Hižo do toho sym knihu přihotował, hdźež smy so z přeměnjenjom serbskeje towaršnosće zaběrali. Ta bě sej prěni raz wuwědomiła, zo dyrbi za swoje wěcy wojować. To bě mjez druhim z knježacej politiku Georga Milbradta zwjazane, pola Serbow zjawne srědki lutować chcyć. Zastupjerjo čěskeho knježerstwa su prajili, zo su po němskim měnjenju Serbja z pjenjezami zapimpleni. To bě woprawdźe dokładnje tak prajene.
Što su Češa wokoło zběžka činili?
Peticija Milana Hrabala „Warnoćanska solidarnosć“ je 15 000 podpismow nazběrała. A bě iniciatiwa zapósłancow na lěwicy. Jaromír Kohlíček je pjenjezy za ponowjenje Chróšćanskeje šule darił, Robert Kopecký je prajił, zo je serbskeho pochada, a bě nimale wšudźom přitomny, a Miloslav Ransdorf je ministerskeho prezidenta Zemana přeswědčił, zo ma knježerstwo Serbam pjenjezy poskićić.
To je 10 000 hriwnow było.
Wuraz česćownosće wulkemu přećelej Serbow
Budyšin (SN/bn). „Dótkanja“ rěka nowa, w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła zběrka poezije Milana Hrabala, kotruž awtor wčera w połnje wobsadźenej Smolerjec kniharni premjernje předstaji. Antologija je prěnja serbska publikacija čěskeho basnika a wopřijima něhdźe połsta lyriskich přinoškow kaž tež krótkopowědančko „Hanka“. Wjetšinu twórbow běchu Měrana Cušcyna, Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich, Jurij Łušćanski, Timo Meškank, Alfred Měškank, Božena Pawlikec a Dorothea Šołćina zeserbšćili, šěsć basnjow je awtor sam w jemu přewšo bliskej „njemaćeršćinje“ spisał. Z nich recitowaše Hrabal mjez druhim twórbje „Basnik so rozžohnuje“ a „Łužica na předwječoru“, wěnowanej wusahowacymaj serbskimaj poetomaj Kitej Lorencej a Benej Budarjej. Přestajiwši dalši přikład „Runje nětko Mikławšk“ přeradźi wón publikumej, zo bě jemu „zetkanje rěčow na tamnišich narownych kamjenjach“ runje tak z inspiraciju kaž na přikład dožiwjenja we wobłuku Mjezynarodnych swjedźenjow serbskeje poezije.
Chróšćan zběžk – a nadawk dźensa
„Zběžk je po cyłej Europje słyšeć był. A sym přeswědčeny, zo je nam tole pomhało“, praji něhdyši Chróšćanski farar Clemens Hrjehor w lěće 2021 w rozmołwje z Markom Kowarjom składnostnje 20. róčnicy Chróšćan zběžka. Wozjewjenje swojeho teksta na jubilejnej manifestaciji Domowiny a angažowanych Serbow, spominacej na měsac trajacy protest přećiwo zawrjenju srjedźneje šule, Hrjehor wjace dožiwił njeje; krótko do toho bě zemrěł.
Tehdyši 5. lětnik – šulerjo a starši – a jich podpěraćeljo zbliska a zdaloka su stawizny pisali. Wojowanje wšak skónči so z poražku: W Chrósćicach je dźensa jenož hišće zakładna, nic pak srjedźna resp. wyša šula. Jako so Google-KI za podawkami 9. awgusta lěta 2001 prašach, naliči mi tři: atentat sebjemordarja na pizzeriju w Jerusalemje, rozsud US-prezidenta, zo budźe stat přeslědźenje embryjonalnych rodobańkow spěchować a (Google wě, zo bydlu w gmejnje Njeswačidło) „zběžk w Serbach přećiwo zawrjenju šule w Chrósćicach“.
