Pacientej z rukomaj dobre začuće darić

štwórtk, 29. měrca 2018 spisane wot:

Z osteopatiju a přirodnym hojenjom mnohim we Worklecach pomhaja

Anja Schunke je jako fyzioterapeutka a osteopatka Serbow zeznała.Katja Kuringowa zamóže pacientam do wočow, ale tež do duše hladać.

Na něhdyšim Worklečanskim ryćerkuble, w bywšej chorowni a słužbje maltezow, je zaměstnjena wosebita praksa třoch žónskich. Kóžda za sebje ma swojich pacientow a kóžda za sebje ludźi, młódšich a staršich, dźěći, žony a muži na swoje wašnje hoji. Nic z tabletami ­a krjepkami, ale přewažnje z rukomaj. Tež na te wašnje so po rěčnej hodźinje mnohim wjele lěpje dźe hač do toho. Z kotreje přičiny drje maš nastajnosći hłowy- a brjušebolenje, abo njemóžeš prawje nastupić, čehodla će stawy bola, abo ći tež dušinje lochko wokoło wutroby njeje? Su z wobchadneho abo druheho njezboža organy potrjechne? Hdy, kajke? Tajke abo podobne symptomy drje je kóždy z nas hižo měł a tohodla snano domjaceho lěkarja wo pomoc prosył.

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, swědča wo podawkach a ludźoch.

Alfons Handrik wotkrywa nam swět,

na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.

Hdyž jutrońčku křižerjo Ralbičanskeho a Kulowskeho procesiona přez Sulšecy jěchaja a radostnu powěsć wo zrowastanjenju Chrystusa zanošuja, widźa woni tam dospołnje hinaši wobraz hač na pohladnicy z lěta 1930. Ta wšak je němy swědk wo chuduškich poměrach tehdyšich tamnišich wobydlerjow podłu Čorneho Halštrowa.

Pohladnica njedopomina jenož na to, zo běchu Sulšečenjo w srjedźowěku wot morowych epidemijow ćežko domapytani abo zo stachu so tykowane domy, často ze słomu abo rohodźu kryte, wopor zahubnych wohenjow. Hišće dokładnje před sto lětami wotpali so tam šěsć statokow a 1934 štyri dalše. Z dawnych časow buchu Sulšecy wosebje nalěto powodźene. Tohodla běchu dźěłowi kameradojo w 1930tych lětach běh rěki změnili. Promjo naprawo, hdźež steji dźensa kulturny dom, bu zasypane. Na městnje tykowaneho domčka zboka mosta wuhladamy dźensa rjany masiwny statok Mičec swójby.

Siegbert Himpel w swojim studiju a za měšenskim pultom tež tajke a hinaše serbske štučki nahrawa

Mikrofon producent cyle łahodnje instaluje. Wšako njeje ­tajki runje tuni a njesměł na zemju padnyć.Prjedy hač móže Siegbert Himpel scyła nahrawać, dyrbi słuchatka přihotować a na kóžde wucho prawje nastajić.Tute knefle měšenskeho pulta smě jenož producent „wjerćeć“.

Někotryžkuli ze staršeje generacije zawěsće hišće NDRsku hudźbnu skupinu G.E.S. z Choćebuza znaje. Wšako bě trijo – mužej z gitaru a markantnym kłobukom a šikwana spěwarka – tež we wusyłanju „Kotoł pisaneho“ wustupiło. Prawi­dłownje běchu woni w „Bong“ widźeć a wudobychu sej 1980 we wubědźowanju „Goldener Rathausmann“ w Drježdźanach 2. myto. Po politiskim přewróće 1992 so skupina wšelakich přičin dla rozpušći, nic pak w zwadźe.

Dźensa před 70 lětami je Sakski krajny sejm w Drježdźanach prěni serbski zakoń schwalił

Sakski krajny sejm je 23. měrca 1948 Zakoń wo zachowanju prawow serbskeje ludnosće wobzamknył. To bě před 70 lětami. Za čas NDR kaž tež po towaršnostnym přewróće 1989/1990 su so Serbja a Němcy wospjet z tymle historiskim podawkom zaběrali. Před 20 lětami na přikład wotmě Serbski institut k tomu kolokwij w Budyšinje. Přinoški historikarjow, ludowědnikow a juristow wozjewichu w informaciskich łopjenach třěšneho zwjazka Łužiskich Serbow (Domowina-info, měrc 1998). Dźensa mamy nowe zakonske rjadowanja za Serbow w Braniborskej a Sakskej. Čehodla tuž na tajki podawk spominać?

Wo wobsahu a prěnich wuskutkach zakonja

Dźěćatstwo w narańšej ewangelskej kónčinje mjez Bukecami a Lubijom kónc 19. lětstotka wopisuje 1962 zemrěty Richard Zahrodnik. Originalny němskorěčny tekst ­ze swójbneho archiwa staj jeho prasotrowc Friedhard Krawc a Arnd Zoba-Bukečanski zeserbšćiłoj.

Nan je nas dźěći jara lubował. Husto sym słyšał, kak wón rjekny „dźěćatka su jandźelki“. Njejsmy pak přeco jandźelki byli. Hdyž raz posłušne byli njejsmy, dyrbjachmy tak dołho na konopeju sedźeć, doniž njeje přichodny ćah přijěł. Železnica wjedźeše nimo našeje chěže. To běše přewšo skutkowne chłostanje. Jónu sedźach na konopeju, jako wikowar k nam přińdźe a so wopraša, hač sym chory. Nan pak jemu rjekny, zo mam arest, a to so jara hańbowach. Wobaj so „krutej“ pokuće ­smějkotaštaj. Kak rady byštaj wonaj tajku wotpokućiłoj.

Luboznje so nan tež wo nas staraše, hdyž smy do łoža šli. W zymje bě naša spanska komorka jara zymna. Mać wohrěwaše dźěćace łoža z hlinjanej wohrěwanskej blešu. Běchmy-li so spicy wotwodźěli, nas nan starosćiwje zawodźě, prjedy hač so sam do łoža lehny.

„Dyrbiš domoj, nětk sy tam trěbny“

pjatk, 23. měrca 2018 spisane wot:

Runja stotkam młodych Serbow z cyłeje Hornjeje Łužicy sym tež ja po Druhej swětowej wójnje do Čech „za dźěłom“ šoł. Dźěch do Warnoćic, dokelž mój młódši bratr Ludwig tam wot decembra 1945 na šulu chodźeše. Zo sym w nawuknjenym powołanju w molerstwje pokročował, bě hoły připad. Kantor Jurij Šołta chcyše mje nablaku zaso do Radworja pósłać, dokelž njemějach trěbne wopismo Domowiny. Na zhromadźiznje serbsce zwoblěkana žona srěnjeje staroby – mi so zda, zo je w serbskim internaće kuchariła – wšak mi přišukny, zo „pola Kunerta“ ludźi pytaja. Tak namakach w znatej nohajcarni „Elite“ dźěło a zasłužbu.

W 16. lětstotku je japanski mišter čaja Rikyū na prašenje šulerja wotmołwił, zo njeje puć čaja ničo druhe hač to: Najprjedy zwariš wodu, potom přihotuješ čaj a jón piješ. A jako prawy mišter njeby sej wón najebać bliskich jutrow wěste jejko do hněžka połožić dał, mjenujcy čajowe. Wězo ma swoje lěpšiny – sahnješ z nim jónu do drobnych čajowych łopjenow a maš hnydom prawu měru za jednu šalku, do kotrejež jejko stajiš, horcu wodu k tomu a hižo maš bjez wušparanjow hotowy čaj.

Zetkanje z dr. Viktorom Zakarjom w Choćebuskim Rěčnym centrumje WITAJ

Jeho mjeno mnozy w Serbach mjeztym znaja. 34lětny Makedonjan dr. Viktor Zakar je so spěšnje do aktiwneho kulturneho žiwjenja we Łužicy zarjadował. W njedawno w LND wušłej antologiji „Mlóče“ stej tež wozjewjenej dwě jeho zajimawej krótkopowědančce w hornjoserbšćinje – „Poslednja jědź“ a „Pohlady“. To stej jara lyriskej a filozofiskej literarnej twórbje. Při čitanju će překwapja, kak wulkotnje zamóže so wón w serbšćinje poetisce zwuraznić a čitarja putać.

Zetkam so z nim na jeho dźěłowym městnje w delnjoserbskej wotnožce Rěčneho centruma WITAJ w Choćebuzu. 1. januara 2016 su jeho za zastupowaceho nawodu powołali. Do toho bě dwě lěće šefredaktor serbskeho kulturneho časopisa Rozhlad. Tuž nimo hornjoserbšćiny tež běžnje delnjoserbsce rěči.

Nowa kniha historikarja Erharda Hartstocka

Druhdy hižo dźělčk po wobjimje a wobsahu nahladneje knihi za cyłkowne wudaće rěči. Hdyž naliča serbski historikar Erhard Hartstock w swojej nowostce „Plagen in der Oberlausitz“ wšě dračiny, krjudowanja, bětlowanja w přehladnej tabulce wot lěta 1112 hač do lěta 1869/1870, je to tajke wuswědčenje dokładnosći a zaměrnosći slědźenja w stawiznach.

Erhard Hartstock, rodźeny 1939, je minjene lěta z dwěmaj na fakty jara boha­tymaj knihomaj – wo hornjołužiskim ratarstwje a wo hornjołužiskim hospodarstwje – kedźbnosć zbudźił. A to nic ­jeno mjez bratrami- a sotrami-histori­karjemi, ale w samsnej měrje tež w za­jimowanej a dotal tola jenož fragmen­tarisce wo temje informowanej zjawnosći. Wobě knize je dr. Frank Stübner (1954–2017), serbski nakładnik a mějićel nakładnistwa Lusatia, knižnym wikam přepodał. Najnowša Hartstockowa kniha bu w Oberlausitzer Verlag do ćišća data.

Róžeńčanski kružk pisacych zhladuje na 55. róčnicu załoženja

W februaru je Róžeńčanski kružk pi­sacych 55. róčnicu załoženja woswjećił. Jeho wjelelětny wuměłski nawoda, basnik-spisowaćel Beno Budar, dopřihotuje tuchwilu zběrku basnjow a powědkow ludowych basnikow a spisowaćelow, kotraž ma w lěću w Ludowym nakładni­stwje Domowina wuńć. ­Alfons Wićaz je so z wudawaćelom rozmołwjał.

Što je Was pohnuło zběrku wudać?

B. Budar: Titul mjeztym štwórteje knižki Róžeńčanskeho kružka pisacych budźe rěkać „Zornjatka na puću“. To je titul, wuwzaty z jedneje basnje Marje Krawcec. Začuwach lóšt ze stron čłonow kružka, zo chcyli rady ze swojeho dotalneho tworjenja wuběr do tajkeje zběrki zestajeć. Nimo toho swjeći naš kružk 55lětne wobstaće.

Kotru wažnosć widźiće we wudawanju zběrki za serbske čitarstwo?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND