Zarys stawiznowa časowych zwiskow

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Mysle k nowej popularnowědomostnej knize wo „narodnostnej“ politice młodeje NDR

Ze 662 stronami je nowa kniha z pjera historikarja dr. Pětša Šurmana w rjedźe Spisow Serbskeho instituta „Sorbische Interessen und staatliche Minderheitenpolitik in der DDR“ jako žórłowa edicija z lěta 1947 do 1961 wonkownje nahladna a kompaktna. Ludowje prajene tuž tójšto na wahu přinjese. Z historiskeho a politiskeho wida ma wona přewšo wulku wědomostnu wahu. Prěni króć su zjawnosći přistupne dokumenty z prěnich lět mjeńšinoweje „narodnostneje“ politiki. Zajimowany čitar móže so na spušćomne žórła złožować, chce-li wotmołwu na prašenje, kak bě fundament pozdźišeje mjeńšinoweje politiki NDR twarjeny.

Jan Skala a žadyn kónc

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Mysle ke knize Petera Kroha wo mjeńšinowej politice w Němskej a Europje

Při skale hudźić a hejsować

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Festiwal Nukstock zaso kiwa

Mjeztym 18. raz wuhotuje 28. a 29. awgusta Nukničanske towarstwo barakka lěta 1997 załoženy hudźbny festiwal pod hołym njebjom Nukstock. Na swjedźenišću při skale změja tuž tež lětsa přećeljo twjerdych, swojoraznych a njewšědnych zynkow móžnosć, w přijomnej, nimale swójbnej atmosferje a za fairny fenk dohromady dźewjeć skupin dožiwić. Hłowne kapały su Mörkhimmel, death’n’roll-band z Prahi, Trecker – wokomiknje hišće skerje tajny tip za lubowarjow tak mjenowaneho stoner-rocka z Nürnberga – a běłoruscy folk-punkerojo z mjenom Dzieciuki, kotřiž prěni raz na sławnym łužiskim jewišću zahraja. Region zastupuja alternatiwno-progresiwna rock pěstowaca skupina Leika z Budyšina a serbscy awantgardisća Cat’s eye nebula z Wotrowa. Program wudospołnjeja indie-rock-weteranojo Fuckwinter z Halle, psy­- chedeli­karjo The roaring 420‘s z Drježdźan a tohorunja ze sakskeje stolicy pochadźaca klasiska hardcore-band Huntsville stairsweepers. Chłóšćenka za fanow čorno-ćěmneho punkmetala budu hercy Lötfett, kotřiž festiwal pjatk wječor we wosmich zahaja.

Nowa twórba serbskeje wuměłče

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:
Tutu pjerokrjesbu je 47lětna serbska tworjaca wuměłča Marion Kwicojc lětsa na inspiraciju komornohudźbneho krucha „Karnewal zwěrjatow“ a serbskeho ptačeho kwasa rysowała. Jako honač předrasćeny móhł być knjez, kaž jeho tež na karnewalu Venediga wuhladaš. Rodźena w błótowskich Bórkowach a po wuspěšnej maturje na Delnjoserbskim­ gymnaziju w Choćebuzu studowaše Kwicojc na Lipšćanskej wysokej­ šuli za grafiku a knižne wuměłstwo. Studij je wona 1995 jako diplomowa molerka a grafikarka wuspěšnje zakónčiła. Swoju twórbu mjenuje „Karnewal zwěrjatow – poules et cops“ (kokoše a honače). Marion Kwicojc

W Sernjanach, Sulšecach, Koćinje, Smječkecach a druhdźe hołk a tołk knježiłoj – wšudźe z wopytom spokojom

Kóžde lěto znowa maja Sulšečanske žony dobre ideje za swój program. Tónraz bě jedna w serbskej drasće samo ze starym mopedom přijěła.

Sezona lětušich wjesnych swjedźenjow so pomału nachila. Na někotrych wsach pak maja wobydlerjo swój swjatk hišće před sobu – kaž tónle kónc tydźenja w Serbskich Pazlicach, tydźenjej pozdźišo w Brětni/Michałkach a w septembru w Debricach (Döbra) a Ralbicach.

Tež lětsa běchu přewažnje wjesne kluby hromadźe z druhimi towarstwami kaž wohnjowej woboru, młodźinu a dalšimi cyłkami z wulkej prócu a lubosću swjedźenje přihotowali. Wšudźe su z wopytom spokojom, byrnjež wjedro tu a tam najrjeńše njebyło.

Ze soninami sej raj wotkrywataj

pjatk, 12. awgusta 2016 spisane wot:

Beate Tarrach a Reinhard Simmgen chcetaj duch hudźby, spěwa a reje dale dawać

Na wulkich drjewjanych rězbowanych wrotach steji w čerwjenych pismikach: „Sperlingshof“. Tola jako na dwór stupju, njestrowja mje wrobliki, ale jako prěnjej wćipnej psaj Nelly a Pepito. Přiwšěm maja tež fifolaki swoje hnězdo, a to hnydom nad starymi kamjentnymi durjemi, w hlinjanym wobmjetku tykowaneho domskeho. Wottam su jenož mjelčo słyšeć­.

Wobydlerjej statoka Beate Tarrach a Reinhard Simmgen so mje prašataj, hač smětaj psaj z powjaza pušćić, zo móhłoj mje zeznać. Njetraje dołho, to sedźi Nelly a pozdźišo tež Pepito při mojimaj nohomaj. Zda so, zo poskatej runja mi na to, što wobydlerjej statoka powědataj.

Čas a časnik njehrajetej rólu

Zda so mi, kaž by čas tu stejo wostał, znajmjeńša pomałšo běžał. Přetož kóždu rostlinu a kóžde stworjenčko Leichtfuß (Reinhard­ Simmgen) a Liederliesel (Beate Tarrach) do powědkow zapřijimataj, hdyž wo swojim žiwjenju w Sowrjecach a wo skutkowanju tam a druhdźe rozprawjataj. Na wšitko rady słucham, tež hdyž je mi kaž w bajce, kaž mjez soninami.

Nastawk wo serbskich hońtwjerjach je bywšeho wučerja Pawoła Rotu pohnuł, wo serbskich zapřijećach hońtwjerjenja rozmyslować. Zhromadnje z nim wěnujemy so tejle zajimawej naležnosći: dźensa dalšim fachowym zapřijećam wokoło hońtwjerjenja.

Z hońtwjerskim kijom na łakańcu

Rěč je wupłód a njeparujomny srědk čłowjeskeho zhromadneho žiwjenja a dźěła, potajkim mjezsobneho dorozumjenja. W rozmołwje z hońtwjerjomaj sym nazhonił, zo su w nałožowanju a zro­zumjenju słowow łakańca, čakańca a tłóčeńca mjez hońtwjerjemi zdźěla wotchilenja. Přičinu widźu w tym, zo nimamy dźensa wjace tajki jakny serbsko­rěčny wjesny wobswět. Ze zdrustwo­wjenjom ratarstwa wot 1960tych lět je so tón spochi wosłabjał a přetworjał. Hońtwa pak je hłownje we wjesnych kónčinach žiwje přitomna.

Byrnjež honitna zwěrina (jagdbares Wild) tež wot ratarskeho hospodarjenja potrjechena była, na činitosć hońtwjerja to přemóžacy wulki wliw nima. Horjeka mjenowanym třom hońtwjerskim zapřijećam přidam hišće dalše wažne słowo: čuchanje.

Čakańca

Pjekarjo dyrbja zajimam časa a zežiwjenja wotpowědować

Strowe a wuwažene zežiwjenje hraje dźensa tak wulku rólu kaž lědma hdy. Zo bychu zajimam časa a zežiwjenja wotpowědowali, steja wosebje ći w srjedźišću napinanjow, kotřiž maja ludźi wšědnje z dobrymi a strowymi žiwidłami zastarać. Jedna skupina rjemjeslnikow je w našim času wobstajnemu wužadanju wustajena a dyrbi na trend časa abo přeća kupcow reagować – to su pjekarjo.

Hižo někotre lěta móža ći, kotřiž swój chlěb pola wjesneho abo tež měšćanskeho pjekarja kupuja, wobkedźbować, zo so poskitk chlěbow nimale tydźensce měnja a rozšěrja. Nimo tradicionalnych družin z pšeńčneje a žitneje muki ze zakisom jewja so dźeń a časćišo chlěby z přidatnymi zornjatkami rozdźělneho pochada, pječa z tym efektom, požiwanje hišće dale polěpšić. Kupcy su tak wužadani, poskitk pjekarjow raz wupruwować a sej wuwědomić, što na tym je, štož so tak w medijach abo tež w mnohich rozmołwach šěri.

Rentnar a što potom? – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanja přiwzać (2)

Někotři njemóža so tohole časa dočakać, tamni zaso nochcedźa scyła na njón myslić – na zastup do renty. Kajke maja wuměnkarjo žiwjenje abo starosće, chcemy ze seriju „rentnar a što potom?“ bliže wobswětlić.

Pod wuměnkom rozumi Jurij Měrćink z Bronja finale žiwjenja. A jako wuměnkar wón nětko tež swój čas wužiwa. Jeho dnjowy plan je pjelnjeny z najwšelakorišimi nadawkami a projektami, za kotrež ma skónčnje chwile.

 SERBSKE NOWINY – KÓNCTYDŹENSKA PŘIŁOHA
Pjatk, 5. awgusta 2016

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND