Wuznamnu Serbowku wopominać

štwórtk, 28. oktobera 2021 spisane wot:

Čerwjeny křiž planuje 2024 wopominanske lěto składnostnje 200. narodnin Serbowki Marje Simonoweje. Cordula Ratajczakowa je so z předsydku stawi­zniskeje sekcije a pomnikoweho wuběrka Maćicy Serbskeje Trudlu Malinkowej rozmołwjała, na kotruž je so Čerwje­ny křiž wobroćił.

Štó bě Marja Simonowa?

T. Malinkowa: Wona narodźi so 26. aw­gusta 1824 jako Marja Janašec w Dobruši pola Budyšina a zemrě 1877 w Drjež­dźanach. Ze swojim skutkowanjom jako hladarka chorych we wójnach, awtorka zakładnych spisow wo hladanju chorych a załožerka hladarnje „Deutsche Heilstätten“ w Drježdźanach-Loschwitzu je wona sobu zakłady połožiła za spomóžne skutkowanje dźensnišeho Čerwjeneho křiža. W Drježdźanach je dróha po njej pomjenowana a wot 2014 spožčeja Hladanske myto Marje Simonoweje.

Bě wona Wam znata do toho, zo je so Čerwje­ny křiž na Was wobroćił?

Jako njedawno Jadwize a Fabianej Kaulfürstec Spěchowanske Myto Ćišinskeho spožčichu, bu na samsnym dnju jeju portal přistupne. Cordula Ratajczakowa je so z dr. Fabianom Kaulfürstom rozmołwjała.

Před lětomaj sće projekt z podpěru Sakskeho fondsa „Čiń sobu!“ zahajiłoj, nětko je něhdźe 500 hornjo- a delnjoserbskich pěsnjow z publikacije Smolerja a Haupta z lětow 1841 a 1843 online – w dźens­nišim prawopisu, ze słyšomnej melodiju a z informacijemi, hdźe je so spěw zapisał a štó je ju zběraćelej zanjesł. Što přejeće sej za přichod?

Eksperimentelny punk a spěwiska

wutora, 26. oktobera 2021 spisane wot:

Huslacy spěwytwórc Paul „Geiger­zähler“ Nagel wuda nowu tačel „Der Zeitstrahl ist zerbrochen“. Premjerny koncert budźe 20. nowembra w Berlinje. Po tym chce nowostku tež we Łužicy prezentować. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.

Knježe Geigerzählero, što budźemy na Wašej nowej tačeli słyšeć?

Geigerzähler: Zynkonošak wopřijima po mojim měnjenju dosć pisanu měšeńcu, sahaca wot punka přez spěwiska hač ke chětro eksperimentelnym zynkam. Tematisce wěnuju so předewšěm procesej transformacije a prašenju, kak to je, hdyž takrjec nahle z jedneje towaršnosće do hinašeje padnješ. Nochcu „ostalgiju“ šěrić, prašenje pak, hač so „na zapadźe“ wšitko błyšći, směm stajić. A kak da tu „na wuchodźe“ wupada, što so tu stawa?

To klinči, jakož bychu teksty biografi­skeho razu byłe. Dotal sće stajnje tež po­litiske temy wobjednawał, a to z jasnym stejišćom. Su skerje wosobinske wjerše snano wuslědk tuchwilneje pandemije?

Ludźi z wočow njezhubić

pjatk, 22. oktobera 2021 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Před nimale štyrjomi tydźenjemi je Němska woliła. Mjeztym je so něštožkuli stało. Za mnje nihdy njepředstajomna koalicija SPD, Zelenych a FDP je po wšěm zdaću móžna, tež hdyž do wólbow hišće chětro wulke rozdźěle mjez nimi byli. To su so donětka chětro zezhibowali, zo móhli raz hromadźe koaliciju wutworić a nad Zwjazkom knježić. Strona CDU z poražku dale wojuje. Předsyda Armin Laschet chce drje zamołwitosć přewzać, wotstupił pak hišće njeje. Znajmjeńša indirektnje drje je připowědźił, zo so wróćo sćehnje. Do toho wšak chce hišće změnu w CDU moderěrować, kaž rěkaše. Zamóže pak něchtó, kiž je historisce hubjene wuslědki strony sobu zawinił, za tajku změnu kmany być. A štó móhł CDU nawjedować? Mjena, wo kotrychž je stajnje zaso rěč, ničo noweho njewotbłyšćuja. Jens Spahn, Friedrich Merz, Norbert Röttgen ... Ja přeju sej nowe čerstwe mjezwočo, nic ze zapada, ale z wuchoda. A wosoba měła wo starosćach tudyšich ludźi wědźeć.

Pomnik Brězanej

póndźela, 18. oktobera 2021 spisane wot:

Budyšin (SN/JaW). Město Budyšin měło wo tym rozmyslować, postajić Jurjej Brězanej pomnik. To namjetuje předsyda Domowiny Dawid Statnik w aktualnej zjawnej debaće nastupajo znowanatwar Bismarckoweho pomnika na Čornoboze. Swój namjet je Statnik w lisće Budyskemu wyšemu měšćanosće Alexanderej Ahrensej (SPD) sposrědkował, potwjerdźejo jón tak, zo je Jurij Brězan „najwu­znamniši serbski spisowaćel nowšeho časa a je w sprjewinym měsće bydlił“, kaž ze zarjada Domowiny rěka.

Centralnosćlěpje wužiwać

pjatk, 15. oktobera 2021 spisane wot:
Axel Arlt

Předsydstwo Domowinskeje župy „Handrij Zejler“ wočakuje, zo wšitke serbske institucije z hłownym sydłom w Budy­šinje přichodnje tež wotnožku we Wojerecach wudźeržuja. Tele přeće čerstwje wuzwoleneho gremija zdawa so tróšku raznje zwuraznjene być.

Předsydstwo centralnje ležaceje župy njepoćahuje wuprajenja nastupajo regionalizaciju jenož na skutkowanje Domowiny. Zo je město Wojerecy zwólniwe móžne prócowanja snano tež za institucionelny wobłuk podpěrać, bě ze słowow wyšeho měšćanosty Torstena Rubana-Zeha na swjatočnosći k 100. róčnicy wu­tworjenja Domowinskich župow w juliju hižo wusłyšeć.

Wobě stronje stej do swojeho dialoga změnu strukturow po kóncu zmilinjenja brunicy zapřijałoj. Budźe-li w tym zwisku trjeba, zo Serbja nowe cyłki wu­tworja, maja so wone něhdźe zaměstnić. Wo tym zahe dosć rěčeć je konstruktiwne. Město Wojerecy je rumnostne kapacity pruwowało. Pozitiwny wuslědk su čłonojo župneho předsydstwa na swojim njedawnym posedźenju zhonili a na to swoje přeće sformulowali.

Z polěpšenjow jasnje profituja

štwórtk, 14. oktobera 2021 spisane wot:

Nowotwar pěstowarnje „Krabat“ w Čornym Chołmcu, kotraž je w nošerstwje Dźěłaćerskeho dobroćelstwa (AWO) postupuje. Dźěła chcedźa hač do decembra zakónčić. Tuchwilu derje w planje leža, dźěći maja klětu w januarje přećahnyć, rjekny Wojerowski měšćanosta za komunalne posłužby, šule, kulturu a socialne Mirko Pink w rozmołwje z Andreasom Kirschku za Serbske Nowiny.

Kotre dźěła sće wotzamknyli?

M. Pink: Zakónčili smy předewšěm zemske twarske dźěła a betonowe a murjerske dźěła za hruby twar. Nimale ho­towe su třěchikryjerske dźěła. Tež nutřkowny wutwar derje postupuje.

Kelko cyłkowny projekt płaći?

M. Pink: Cyłkownje něhdźe dwaj milionaj eurow to stej. Dźesać procentow twarskeje sumy přewozmje AWO jako twarski knjez a nošer kubłanišća. Zbytne nimale 1,9 milionow eurow su po 75 procentach spěchowanske srědki z programa za wjesne wuwiwanje, a 25 procentow přida město Wojerecy. Wšako smy próstwu wo spěchowanje zapodali. Přidatnje přewostaji AWO 5 000 eurow za wuhotowanje wonkowneho areala.

Dochadźa k wyšim kóštam?

W žiwjenju ma wšo swój čas

pjatk, 08. oktobera 2021 spisane wot:
Marian Wjeńka

Zo čas druhdy kaž wosnje leći, přede­wšěm čłowjek w pokročenej starobje dźeń a bóle začuwa. Móhłrjec runje hakle smy z praskotakami nowe lěto witali, jutry­ zaso křižerjow strowili a na dowolu byli, da žno smy zaso wosrjedź nazymy, a za tři měsacy słuša lěto 2021 hižo do stawiznow. To sej runje tele dny ćim bóle wuwědomjam, widźo poskitk we wulkich kupnicach. Tam su hižo nětko połnje na hody wusměrjeni, hačrunjež nas hišće złota nazyma wobdawa.

Ja znajmjeńša běch njedawno trochu wustróžany, jako so na mnje w Kamjenskej kupnicy z polcow šokolodźane rumpodichi a adwentne kalendry smějachu. W bliskim wikowanišću za twaršćizny stejachu najwšelakoriše adwentne py­ramidy, samo kumštne hodowne što­miki tam poskićachu. A pola pjekarja mojeje dowěry ležeše zawěrno hižo prěni­ wosušk na předawanskim blidźe, jako sej tam po poł čerstweho chlěba dóńdźech.

Maćicar, pominar a zachowar

pjatk, 08. oktobera 2021 spisane wot:

Wón je pominar a zachowar, w swojim mnohotnym skutkowanju zasadam Maćicy Serbskeje wusko zwjazany. Njesebičnje je na wšelakich polach narodneho dźěła aktiwny a rozmołwje stajnje wote­wrjeny. Komunikacija je jeho „kuzłarski“ grat, złožowacy so sobu na jeho tolerantnosć. A tohodla je wón, Jurij Łušćanski, w serbskich kaž tež w němskich kruhach znaty a rady widźany rozmołwny partner.

Žiwjenske wotrězki čłowjeka rysuja. Burski staršiski dom w Njebjelčicach, lěta jako kapałnik w Drježdźanach, štož sej dźěd raznje přeješe, nawuknjenje po­wo­łanja pismikistajerja, studij spěwanja w Drježdźanach, bjez toho zo bě Serbski ludowy ansambl swojeho čłona tam delegował abo lěta w Berlinje, hdźež je Łušćanski hač do politiskeho přewróta pola Telewizije NDR dźěłał – wo tym móže wón wjele powědać, doniž so 1991 do Łužicy njenawróći. Křesćan Baumgärtel bě jeho do Domowinskeho zarjada jako zamołwiteho za zjawnostne dźěło wabił.

Serbskosć w měsće wožiwić

štwórtk, 07. oktobera 2021 spisane wot:

Heinrich Schleppers je zastupowacy rěčnik dźěłoweho kruha za serbske na­lež­nosće Budyšina. Měšćanski radźićel frakcije CDU, z kotrymž je so Carmen Schumann rozmołwjała, ma wosebity poměr k serbskosći.

Što je Was pohnuło so w tymle dźěłowym kruhu angažować?

nawěšk

nowostki LND