Štomy a mjena

srjeda, 26. oktobera 2016 spisane wot:

Štomy su nětko wosebita pycha přirody – w nazymskim počasu, hdyž so wone w najrjeńšich barbach prezentuja. To njech je nam nastork, so jim z rěčneho aspekta trochu wěnować, to rěka jich serbskim pomjenowanjam a tomu, kak so wone w našich wjesnych a ležownostnych mjenach wotbłyšćuja.

Na brězu dopomina tójšto łužiskich wsow ze swojim mjenom. Kaž štom samón, potajkim Brěza, rěka wjeska pola Hodźija (Birkau). Tu tči w němskim mjenje štomowy wotpowědnik serbskeje brězy – Birke. Zwjetša wšak su so serbske mjena wsow přewzali z wěstymi zwukowymi a słowotwórbnymi změnami tež do němčiny, tak zo němske mjena jich serbski pochad jasnje pokazuja. Tak je to na přikład pola Brězynki, kotruž mamy dwójce w Hornjej Łužicy: pola Malešec – němsce je to Briesing – a pola Huski (Gaußig); tale wjes rěka němsce Brösang. Njedaloko Hućiny leži Brězyna, kotrejež němski wotpowědnik je Brösa. Njech su tu­ hišće mjenowane Brězecy pola Wósporka­, kotrež němsce rěkaja Brießnitz.

Wjace pjenjez za wjace wučerjow

srjeda, 26. oktobera 2016 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Čorno-čerwjena koalicija je so po dołhich rozestajenjach na paket naprawow přećiwo njedostatkej wučerjow w Sakskej dojednała. Najwjetši zaměr je, potrjebu wučerjow za sakske šule lěpje zawěsćić a atraktiwitu powołanja wučerja zwyšić. Dohromady chce knježerstwo za to 213 milionow eurow w přichodnymaj lětomaj nałožić. Wobzamknjene změny maja wot 1. januara 2017 płaćić. Tak chcedźa mjez druhim 722 přidatnych městnow zarjadować a nowym wučerjam přichodnje wjace mzdy płaćić. Tež starši wučerjo móhli přiražku dóstać a mjenje hodźin wuwučować. Nimo toho maja so ličba regularnych hodźin wučerjow na zakładnych šulach wo hodźinu pomjeńšić, konta za dźěłowy čas zarjadować a tři měsacy trajacy přihot za přidružnikow zawjesć.

Šulu cyle praktisce dožiwić

srjeda, 26. oktobera 2016 spisane wot:

Z nowymi idejemi chcedźa nawodnistwo Budyskeho Serbskeho gymnazija, tamniši wučerjo a šulerjo lětsa wo přichodnych gymnaziastow wabić. Dźeń wotewrjenych duri pod hesłom „Šulu dožiwić“ přewjedu w Serbskim šulskim a zetkawanskim centrumje 15. nowembra wot 16 do 19 hodź.

Nošerjo su wužadani

póndźela, 24. oktobera 2016 spisane wot:
Sobotny fachowy dźeń 2plus w Chróšćanskej „Jednoće“ bě wuspěšny. Škoda, zo njeběchu starši a zastupjerjo komunow přeprošenje chutnje dosć brali a njejsu so wobdźělili. Derje, zo su mnozy wučerjo zdobom tež starši. Někotři wědźachu tuž w dwójnej róli derje wustupować. Što pak bě z wjesnjanostami, nošerjemi serbskich a dwurěčnych šulow? Dwaj běštaj so zamołwiłoj. A dalši? Runje za nich by wažne było wo digitalizaciji wučby a tuchwilu wuwiwacych so wuwučowanskich a wu­knjenskich srědkach w serbskej rěči so wobhonić. Zwjazkowe ministerstwo za kubłanje a wědomosć sej žada, wuknjenje z pomocu digitalnych srědkow zesylnić, a připowědźa za to financnu podpěru. Załožba za serbski lud a Rěčny centrum WITAJ­ z dalšimi partnerami na tajkich poskitkach­ dźěłaja a budu wo tym dale informować. Tole měli šulscy nošerjo wužiwać.­ Milenka Rječcyna

Fachowy dźeń 2plus ma so z tradiciju stać

póndźela, 24. oktobera 2016 spisane wot:

Wjace hač 200 zajimcow bě sobotu do Chrósćic na 1. fachowy dźeń 2plus pod hesłom „Za perspektiwami pytać“ přišło. Přednoškaj kaž tež sydom dźěłarničkow skićachu informacije a nastorki.

Nowa CD wušła

pjatk, 21. oktobera 2016 spisane wot:
Budyšin (SN). „Serbsce lochko 2“ je wot dźensnišeho na předań. Wudał je dwójnu CD, kotraž płaći dwanaće eurow, Rěčny centrum WITAJ. Wona wobsahuje rěčne wobroty za zajimcow a wuknjacych, kiž maja hižo předznajomosće hornjoserbskeje rěče. Přikładowe sady za rozmołwy we wsědnym dnju je zestajała Jadwiga Gerberichowa. Připołoženy je tež tekstowy zešiwk, wobsahowacy rozjasnjenja kaž tež wšitke wobroty – němsce a serbsce – k sobučitanju. Rěčnicy su Štefan Paška,­ Marian Wjeńka a Bianka Wjeńcyna. CD předleži tež za delnjoserbšćinu.

Digitalizowanje w šuli tež serbsce

srjeda, 19. oktobera 2016 spisane wot:

Budyšin/Chrósćicy (SN/MiR). Něhdźe 200 zajimcow je so za prěnju fachowu konferencu 2plus pod hesłom „Perspektiwy pytać“ přizjewiło. Ta wotměje so tule sobotu w Chróšćanskej Jednoće. Dalekubłanske zarjadowanje měri so wosebje na wučerjow kaž tež kubłarjow. Informacije móžeja woni po tym jako wšědny dźěłowy grat wužiwać.

Dalše wuradźowanja

póndźela, 17. oktobera 2016 spisane wot:
Drježdźany (SN/MiR). Sakske knježerstwo chce wuradźowanja wo zastaranju z wučerjemi dale wjesć. Tole zdźěli dźensa připołdnju statna kenclija. Knježerstwo bě so wčera wječor na wosebite wuradźowanje­ zešło a je intesiwnje wo efektiwnych a wopřijacych naprawach wuradźowało, kotrež potrjebu na sakskich šulach zawěsćeja a atraktiwitu wučerskeho powołanja dale zwyša. Wuradźowanja njejsu hišće wotzamknjene, ale maja so w knježerstwje kaž tež z koaliciskimi frakcijemi a dźěłowej skupinu krótkodobnje dale wjesć. Porno připowědźenju Sakskeho ministerstwa za kultus do posedźenja, so informacije wo dotalnych wuradźowanjach njepodadźa. Diskutuje so pak mjez druhim, wučerjam spožčić status zastojnika.

Žnjowy dźakny swjedźeń swjećili

srjeda, 12. oktobera 2016 spisane wot:
120 dźěći Kulowskeho katolskeho dźěćaceho domu su póndźelu w Kulowskej wosadnej cyrkwi žnjowy dźakny swjedźeń swjećili. Sabine Richter zahorjenych holcow a hólcow při němskich kaž tež někotrych serbskich štučkach na gitarje přewodźeše. K tomu pjerachojo lóštnje sobu placachu a z nohami teptachu. Kapłan Michael Noack jim zmysł swjedźenja rozkładowaše. Mjez druhim, zo ludźo „Boži dar“ přeco hišće preč mjetaja, dyžli druzy w chudych krajach swěta hłód tradaja a na to samo zemrěja. Tole dźěći jara jimaše. Foto: Heinz Hirschfeld

Z Donbasa k Serbam

srjeda, 12. oktobera 2016 spisane wot:

Husto jewi so jeje mjeno jako fotoawtorka w SN, dźe-li wo nowostki serbskich studentow w Lipsku a tamnišeho Instituta za sorabistiku. Štó pak je Liza Stefanova, kotraž skutkuje tam z poprawnym mjenom Ielyzaveta Stefanova jako wě­domostna sobudźěłaćerka a přirunuje w doktorskim dźěle Łužicu jako brunicowy rewěr z Donbasom a Waliziskej?

Wotrostła je dźensa 26lětna w měsće Łuhansku w ukrainskej wuhlowej a industrijowej kónčinje Donbasa na ruskej mjezy – dźensa wójnski region, hdźež 2014 konflikt mjez woběmaj krajomaj eskalěrowaše. „Nětko wšitcy powědaja, zo so tam jenož rusce rěči. To pak njetrjechi. Moja maćeršćina je rušćina, smy pak wšitcy w šuli ukrainsce čitali, so roz­mołwjeli a tež rady rockowu hudźbu w ukra­inskej rěči poskali. Moji sobušulerjo, přećeljo a pozdźišo tež komolitonojo njeběchu jenož Ukrainjenjo abo Rusojo, ale tež Gruzinjenjo, Armenjenjo abo Turkojo“, powěda młoda žona.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND