Spěšny rozsud nuznje trěbny

pjatk, 21. februara 2020 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Hladajo na hospodarske wuwiće we Łu­žicy su wužadanja dźeń a wjetše. Tak bě minjene lěto rěč wo strukturnej změnje, dokelž ma so zmilinjenje brunicy zakónčić. Łužiska energija a milinarnje (LEAG) je jedyn z wažnych dźěłodawarjow w regionje a płaći mjez přistajenymi jako zamoł­wite předewzaće, hdźež zdobom dobru a wěstu mzdu dóstawaja. Tež Zhorjel­ske a Budyske stejnišćo koncerna Bombardier stej spušćomnej partneraj a matej mjez ludźimi dobre mjeno. Železniska sparta je w regionje z tradiciju. Zas a zaso pak překwapja kanadiski koncern ze špatnymi powěsćemi. Tak dźěše hakle njedawno wo to, sta dźěłowych městnow šmórnyć. Wulkeho ćišća sakskeho knježerstwa, dźěłarnistwa IG metal a sobudźěłaćerjow su to we wulkej měrje cofnyli. Wšitko wupadaše za tym, zo matej łužiskej stejnišći tola přichod. Wšako su hakle w decembru Budyski testowy center wotewrěli.

Crashkurs za fraktura-pismo

štwórtk, 20. februara 2020 spisane wot:

Składnostnje lětušeho Dnja archiwa 7. měrca chcetej tež Serbski kulturny archiw­ a Serbska centralna biblioteka popołdnju swoje durje zajimcam wote­wrěć. Cordula Ratajczakowa je so ze sobudźěłaćerjom archiwa a Serbskeho instituta Měrćinom Brycku rozmołwjała.

Lětuše hesło Dnja archiwa rěka „Wot depeše k tweetej“. Kak sće jón zwoprawdźili?

M. Brycka: Zwjazk němskich archiwarkow a archiwarow je lětsa komuni­kaciju jako ćežišćo wuwołał. Wězo je kóždemu archiwej přewostajene, tež něšto druhe poskićeć. Smój so z dr. Annett Brězanowej rozsudźiłoj zestajeć programowy poskitk, kotryž so z tutej tematiku zabě­ra. Přeprošujemy tuž na klasiske wodźe­nje po archiwje a bibliotece kaž tež na tři dalše poskitki.

Što je prěni poskitk?

Přećiwo hidźe wustupować

pjatk, 14. februara 2020 spisane wot:
Janek Wowčer

Wčera su w Drježdźanach na struchły podawk w stawiznach města spominali. Dokładnje wčera před 75 lětami su jendźelscy a ameriscy bombowcy z wjaco­rymi nalětami saksku stolicu bjezmała z karty wudrapali. Znajmjeńša woprawdźe wjac wjele k tomu pobrachowało njeje. Płomjenja wšak běchu hač do Łužicy widźeć, na čož so hišće dźensa tež mnozy Serbja dopominaja. Tysacy ludźi – mjez nimi Serbja – tehdy žiwjenje přisa­dźichu. Kelko jich dokładnje bě, wo tym so přeco hišće – abo lěpje prajene mjeztym znowa – hadruja.

Hdyž je kur běły, so wšitcy wjesela

pjatk, 14. februara 2020 spisane wot:

Serbskopazličanske karnewalowe towar­stwo dožiwja tele dny wjeršk jubilej­neje 50. sezony. Marian Wjeńka je so z prezidentom towarstwa Danielom Wätzigom rozmołwjał.

Knježe Wätzigo, před wosom lětami sće zastojnstwo prezidenta Serbskopazličanskeho karnewaloweho towarstwa wot swojeho nana přewzał. Bě to samozrozumliwy krok?

D. Wätzig: Poprawom haj. Sym mjeztym 49 lět čłon towarstwa a nimale wot wšeho spočatka sym kóžde lěto póstniske narěče dźeržał. Njejsym trjebał dołho rozmyslować, hač prezidentstwo přewo­zmu. Narěče pak dźensa hižo njedźeržu.

Sće wy potajkim sobu najdlěje z čłonom towarstwa?

D. Wätzig: Ně, moja sotra Sabina Hübenthalowa je hišće dlěje sobustaw. Wona bě z mandźelskim prěni princowski por, a wobaj staj hišće dźensa z čłonom.

Kak so dźensa čujeće, hdyž dožiwi towarstwo swoju 50. sezonu?

D. Wätzig: My so wšitcy jara wjese­limy, zo tónle jubilej dožiwimy, to dźě njeje samozrozumliwe. Stajnje zaso so ludźo dźiwaja, zo zamóžemy na wsy rjane­ programy zestajeć. Na to směmy hordźi być. To najrjeńše pak je, zo jako towarstwo jara hromadźe dźeržimy.

„Móžemy z kóždym rěčeć“

póndźela, 10. februara 2020 spisane wot:

W třoch sakskich stronach skutkuje

serbski cyłk. Z rěčnikom dźěłoweho kruha Zwjazka 90/Zelenych w Sakskej Robertom Krawcom je Axel Arlt wo skutkowanju w lěće 2019 rěčał.

Waš cyłk bě so hakle loni wutworił, z kotrymi temami sće so tam zaběrali?

R. Krawc: Hłowne zaměry wězo su serbsku rěč a kulturu zachować a dalewuwić, prawa za samo- a sobupostajowanje našeho ludu skrućić. Wuchadźejo z toho smy spytali formulować, što měło so zakładnje změnić abo tež wobchować. Rozjimachmy na přikład móžne puće za wutworjenje demokratisce woleneho ludoweho zastupnistwa abo aktualne wuwiće nastupajo zacho­wanje Miło­raza a kónc wotbagrowanja serbskich wsow. Loni činjachmy to wězo wosebje pod aspektom wólbow krajneho sejma.

Kak posudźujeće podpěru krajneho zwjazka Zwjazka 90/Zelenych Sakskeje za serbske naležnosće?

Jendźelski humor wabi

pjatk, 07. februara 2020 spisane wot:

Jutře, sobotu, dožiwi lětuša hłowna serbska inscenacija NSLDź „Dołhož fenki běža“ swoju premjeru. Z režiserom Matthiasom Nagatisom je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što Was na tutej komediji wabi?

M. Nagatis: Michael Cooney je wustojny awtor. Poprawom wabi mje měšeńca mjez bulwarnej komediju a commediju dell’arte, hdźež hraja pod dźiwadłowym hesłom „Tekst kaž woda, jenož nic na meble storčić“. W tymle žanrje stej tempo a dokładnosć wažnej. To je kaž w časnikowym mechanizmje. Je dźesać ludźi w hrě, a hdyž so jedne kolesko prawje sobu njewjerći, wšitko zwrěšći. Commedia dell’arte nježada sej žane wulke koncepcionelne režijowe ideje, ale dyrbiš ju čisće­ z łopjena hrać, štož je ćežko dosć.

Što Was motiwuje serbsce inscenować?

Bjezradnosć po Erfurće wulka

štwórtk, 06. februara 2020 spisane wot:
Marko Wjeńka

Politiske zemjerženje, skandal, łamk nasy­­pa, – lisćina zadźiwanja za to, štož je so wčera w Erfurće stało, je dołha. Prěni króć w stawiznach su w Durinskim krajnym sejmje noweho ministerskeho prezidenta Thomasa Kemmericha (FDP) z pomocu hłosow prawicarsko-populistiskeje AfD do zastojnstwa wuzwolili. Štož bě skerje jako taktiski manewer myslene, zo bychu dotalneho ministerskeho prezidenta Bodo Ramelowa (Lěwica) wutriksowali, je so nimokuliło. Nětko maja tam ministerskeho prezidenta, kiž bě so loni z pjeć procentami hłosow runje tak do krajneho sejma dóstał. Wón nima faktisce tež žanych politiskich partnerow, kotřiž móhli z nim knježerstwo wutworić.

Politiske strony cyle rozdźělnje reaguja, a we wukraju su tónle dotal njesły­šany po­dawk tohorunja na wědomje bral­i. Spontanje su so tysacy ludźi we wjacorych městach Němskeje zhromadźili, zo bychu přećiwo nowemu ministerskemu prezidentej Durinskeje protestowali, wumjetujo jemu, zo je so wot „fašistow“ do zastojnstwa wolić dał.

Chce bórze do Chiny

wutora, 04. februara 2020 spisane wot:

Nadawk w Ludowej republice Chinje zabě­ra tuchwilu z Frankfurta nad Moha­nom pochadźaceho a dźensa w Lipsku bydlaceho Carola Ratajczaka. Milenka Rječcyna je so z něhdyšim matu­rantom Budyskeho Serbskeho gymnazija, dźensnišim režiserom a 3D-ge­neralistom rozmołwjała.

Čehodla chceće so na jězbu do dalokeje Chiny podać?

C. Ratajczak: Předewzaće Axis Ani­mation w šotiskim Glasgowje, hdźež sym přistajeny, produkuje tuchwilu za najwjetše internetne předewzaće Tencent Holdings Ltd. w Chinje. Dźěłamy na storyboardach a animacijach za animacisku seriju. To rěka, zo zhotowjamy script hač do prěnjeho animěrowaneho produkta, štož je klasiska preprodukcija.

Kotry nadawk maće w Chinje spjelnić?

C. Ratajczak: Mam tam nawjazać wosobinske zwiski a aktualny staw dorěčeć. Zeznaće dźěłowych partnerow sej Chinjenjo jara waža a zetkanja su jim hódne za natwar dowěry. Wočakowanja na nas su jara wulke. Dotalni partnerojo su w chinskim předewzaću jara připóznaći. Cyła jězba ma štyri dny trać. Z toho drje budu jenož połdra dnja w kraju, dalši čas na lětanišću resp. w lětadle.

Předewzaće tež zwrěšćić móhło

pjatk, 31. januara 2020 spisane wot:
Axel Arlt

Budyšin ma zaso dwórnišćowe twarjenje, kotrež wuznamej tajkeho w měsće tež wotpowěduje. Ludźo njejsu so jenož dźens tydźenja, na dnju wotewrjenja, přewšo wćipni na wšěch poschodach rozhladowali. Runje tak bě minjene dny stajnje zajim jednotliwcow wulki, kiž chcychu ze swójskimaj wočomaj widźeć, što je so z prózdnje stejaceho wohroženeho twarjenja stało. Wuběrnje su wšitke wobdźělene přemysła, planowarjo a nadawkidawarjo-inwestorojo dźěłali.

Fungowace dwórnišćo je wobstatk zaručenja dočasneho zastaranja (Daseinsvorsorge), złožowaca so na princip socialnostatnosće, rjadowanym w zakładnym zakonju. Potajkim su statne runiny za porjadne dwórnišćo přisłušne. Zo je statne předewzaće Němska železnica runja­ dalšim tele Budyske twarjenje za­njechać dało, wjercholeše w zawrjenju dwórnišćoweje hale, po tym zo su jednotliwe kruchi wjercha dale padali. Wulkomyslny poskitk městu Budyšinej, wohroženy objekt za symboliski euro kupić móc, ničo druhe njebě hač wućek žele­znicy ze zamołwitosće. Što pak měło komuna z tak wulkim kompleksom činić?

Jutře wječor změje Serbski ludowy ansambl­ w Budyskim NSLDź swój lětuši sinfoniski koncert. Zestajiłoj staj jón dramaturg SLA Sebastian Elikowski-Winkler hromadźe z intendantku Judith­ Kubicec. Z dramaturgom je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što je zakładna ideja koncerta?

S. Elikowski-Winkler: Dwaj kruchaj Ludwiga van Beethovena tworitej w ju­bilejnym lěće mištra składnostnje jeho 250. narodnin ramik našeho sinfoni­skeho koncerta, mjenujcy jeho uwertira „Egmont“ a jeho 2. sinfonija. Je wažne, zo so ansambl tež z klasisko-romantiskim repertoirom rozestaja. Beethoven njeje jenož wusahowaca wuměłstwowa wo­so­bina. Wón bě so tohorunja za samopo­stajowanje zasadźał, štož je w serbskim nastupanju hódne přispomnić.

Móžemy so tež na premjery wjeselić?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND