Wo wuměłstwje so zakuzłać dać

pjatk, 11. oktobera 2019 spisane wot:

Wuměłča Sarah Rechberger bě z pro­jektomaj „Rysowanje po hwězdach“ a „Zwjazanosć wutrobow“ na projekće „LandArt podłu Jawory“ wobdźělena. Z Awstričanku, kiž bě wuměłstwo/transmedialne wuměłstwo we Wienje a w Berlinskim instituće za rumowe eksperimenty studowała a kotraž wot lěta 2010 swoje twórby mjezynarodnje wustaja, je so Heike Irion rozmołwjała.

Kajke bě dźěło w Njebjelčicach za Was?

Wjele zboža a krutu strowotu přejachu dźensa w Jaseńcy Ludwigej Zahrodnikej nimo přiwuznych a wulkeje ličby wjesnjanow tež bywši jeho kolegojo lektorata za šulske knihi LND a mnozy jeho přećeljo k 80. narodninam.

Narodźił je so jubilar 10. oktobra 1939 a zastupi nazymu 1945 w Chrósćicach do šule. Po 8. lětniku dźěše na nowu Serbsku wyšu šulu w Pančicach. Złožiwši srjedźnu zrałosć studowaše dalšej dwě lěće na Serbskim wučerskim wustawje w Małym Wjelkowje. Po złoženju statneho eksamena nastupi w septembru 1957 swoje dźěło w redakciji serbskich wučbnicow, štož bě tehdy spočatnje hišće wotnožka nakładnistwa Volk und Wissen. Njesprócniwje a pilnje dźěłaše spočatnje jako redakciski asistent za předmjetaj stawizny a geografija. Runočasnje absolwowaše štyrilětny listostudij na Budyskim Serbskim pedagogiskim instituće. Docpěwši tak kwalifikaciju wučerja za wyši schodźenk zmištrowa wot 1966 dalše štyri lěta dalokostudij na Pedagogiskej wysokej šuli w Drježdźanach w předmjeće stawizny.

Přećelska porada jej wažna

srjeda, 09. oktobera 2019 spisane wot:

Wot 1. oktobra 2019 skutkuje Mila Zacha­riasowa tři dny wob tydźeń jako fa­chowa poradźowarka za žłobiki, pěsto­warnje a horty ze serbskorěčnym poskitkom w Delnjej Łužicy. Milenka Rječcyna je so z kubłarku rozmołwjała.

Što je Was wabiło nadawk přewzać?

M. Zachariasowa: Wo tym wobłuku dźěła bě hižo rěč w lěće 2013, a to ze Serbskim šulskim towarstwom, Rěčnym centrumom WITAJ w Choćebuzu kaž tež z braniborskim ministerstwom za młodźinu, kubłanje a sport. Pohnuło k tomu bě prašenje, kak ludźi na bazy podpěrać. W lěće 2015 so Serbskemu šulskemu towarstwu poradźi mje jónu wob tydźeń z dźěła jako kubłarka wuswo­bodźić. Tak móžach do druhich skupin w dalšich dźěćacych dnjowych přebywanišćach hić, zo bych tam projekty a didaktiske dźěło podpěrała.

Što běše zakład wo tym rozmyslować, facho­we poradźowanje zawjesć?

Jubilej muzeja porjadnje swjećić

wutora, 08. oktobera 2019 spisane wot:

Muzej Budyšin swjeći lětsa 150. róčnicu załoženja. Kónc tydźenja docpěje swjatk swój wjeršk. Bosćan Nawka je so z nawodu institucije dr. Jürgenom Vollbrechtom rozmołwjał.

Knježe Vollbrechto, što móžeće nam wo swjedźenskich zarjadowanjach přeradźić?

J. Vollbrecht: Na žurli wulkeho domu Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła chcemy jubilej sobotu wječor porjadnje woswjećić. Dotal je so hižo ně­hdźe 300 ludźi přizjewiło. Čestny rěčnik budźe direktor Drježdźanskeho Němskeho hygienoweho muzeja dr. Klaus Vogel.­ Nimo toho staj mjez druhim ministerski prezident Sakskeje Michael Kretschmer a Budyski wyši měšćanosta Alexander Ahrens připowědźenaj. Dohromady po­rěči wosom wosobinow. Trio Milón­ chce swjedźeń hudźbnje wobrubić.

Samsny dźeń chceće tež přichodnu wo­sebitu wustajeńcu wotewrěć ...

Hłuboke łamki wostali

pjatk, 04. oktobera 2019 spisane wot:
Marko Wjeńka

W zwisku z 30. róčnicu měrniweje rewolucije w bywšej Němskej demokratiskej republice a pozdźišim znowazjednoćenjom Němskeje politikarjo tele dny ze superlatiwami njelutuja: „jedyn z naj­zbožownišich wokomikow stawi­znow Němskeje“, „njesłyšany historiski po­dawk“ abo „hotowy dźiw“. Woni činja to wosebje tohodla, dokelž njebě zwoprědka – při prěnich demonstracijach spočatk oktobra 1989 – scyła hišće wotwidźomne, kak wšitko wuńdźe. Što by so stało, bychu-li mócnarjo w NDR čuwy zhubili a na demonstrantow třěleć dali? Něšto měsacow do toho bě China swětej pokazała, kak z opozicionelnymi wobchadźa, kotřiž w Pekingu demonstrowachu.

Tež po powalenju murje w nowembru 1989 pak njebě jasne, kak so wěc dale wuwije. Što by so stało, bychu-li wolerjow NDR při prěnich swobodnych wólbach Ludoweje komory w měrcu 1990 zastupnikam wobydlerskeho hibanja swój hłós dali, kotřiž chcychu w kraju demo­kratiski socializm natwarić. Dźensa wěmy, zo njeby to žane wuhlady měło. NDR bě pjenježnje bankrotna a hospodarsce dospołnje wučerpana, a ludźo chcychu spěšnje němsku hriwnu měć, hewak bychu „k njej šli!“.

Napjatosćje wulka

pjatk, 27. septembera 2019 spisane wot:

Nowy oratorij „Hrodźišćo“ Měrćina Weclicha dožiwi jutře, sobotu, w Chróšćanskej „Jednoće“ prapremjeru. Nimo orchestra Serbskeho ludoweho ansambla, kapały Malty Rogackeho tež 1. serbska kulturna brigada sobu skutkuje. Čłonka předsydstwa a hłowna organizatorka brigady Sylwija Rječcyna je přihoty přewodźała. Cordula Ratajczakowa je so z njej rozmołwjała.

Něhdźe sto ludźi na oratoriju sobu skutkuje – kak to zhromadnje funguje?

S. Rječcyna: Mamy wulku podpěru SLA, hłownej cyłodnjowskej probje wotměwamy tónle tydźeń tu na žurli. Smy jako brigadnicy tež pokazani na kolegij Serbskeho gymnazija, kotryž projekt sobu podpěra. Mamy 61 šulerjow-spěwarjow; sydom poprawnych chóristow rejuje a jědnaće bywšich čłonow, kotřiž su lětsa maturowali, chór přidatnje zesylnja. Mjez wšitkimi sobuskutkowacymi knježi dobra zhromadnosć, tak tež mjez lajkami a profesionelnymi, štož njeje runje samozrozumliwe. Friedemannej Böhme jako hudźbnemu nawodźe je so jara derje poradźiło zhromadny cyłk wutworić.

W februarje sće probować započeli.

Za ewangelske serbstwo dale aktiwny

pjatk, 27. septembera 2019 spisane wot:

Znaty ewangelski Serb Handrij Wirth z Njeswačidła swjeći dźensa sydomdźesaćiny. Hačkuli je diplomowy inženjer za elektrotechniku hižo něšto lět rentnar, je tola hišće jara aktiwny. W Budyskej praksy swojeje mandźelskeje, fachoweje lě- karki za neurologiju a psychiatriju dr. Sigrid Wirthoweje, wupomha jako technikar při měrjenju prudow mozow. Při tym wón ze serbskimi pacientami samozrozumliwje serbuje. W Njeswačanskej cyrkwi hižo mnohe lěta na pišćelach hraje kaž tež na Serbskich ewangelskich cyrkwinskich dnjach. Zhromadnje z 90lětnym Měrćinom Panachom z Łomska tam filmuje kaž tež na kóždolětnej wuprawje Serbskeho busa, kotruž wón a jeho młódši bratr Měrćin hižo wjele lět organizujetaj.

Regionalna wosebitosć

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:

Njedźelu wotměja na Rownjanskim Njepilic statoku jubilejny 20. dworowy swjedźeń. Ze załoženjom towarstwa Njepilic dwór započachu tež dworowe swjedźenje zarjadować. Wone žněja mjez hosćimi přiběracy zajim. Čehodla tomu tak je, wo tym a dalšim je so Jost Schmidtchen z předsydu towarstwa Njepilic dwór Manfredom Nikelom rozmołwjał­.

Što začuwaće, mysliće-li 20 lět wróćo?

M. Nikel: Sym hordy na to, zo je so nam poradźiło tak dołho serbske nałožki a serbsku kulturu z pěstowanjom slepjanšćiny, pěsnje a narodnu drastu pokazować. Zhromadnje z mnohimi wjesnymi skupinami z wokoliny a z jenak myslacymi z Delnjeje Łužicy. Hanzo Njepila bě połbur a jeho statok před 20 lětami saněrowanja potrěbny. Přiwšěm smy tam tehdy prěni dworowy swjedźeń wotměli, pod ćežkimi wuměnjenjemi drje, ale smy swjećili.

Kak su so dworowe swjedźenje do dźensnišeho wuwili?

Dźěći sylnišo zapřijeć

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:

Serbske šulske towarstwo přewjedźe zajutřišim, sobotu, w Budyskim Serbskim domje swoju hłownu zhromadźiznu. Milenka Rječcyna je so z předsydku SŠT Ludmilu Budarjowej rozmołwjała.

Kotre ćežišćo změje lětuša rozprawa SŠT?

L. Budarjowa: Bilancujemy dźěławosć našeho předsydstwa w předchadźacym lěće. Koncentrujemy so na aktualnu situaciju w pěstowarnjach a šulach a přednjesemy tež to, štož nas trapi, kaž stej to falowacy dorost na polu kubłarjow/kubłarkow a wučerjow/wučerkow kaž tohorunja transport šulerjow.

Kotre wuskutki ma womłodźenje předsydstwa na dźěławosć towarstwa?

L. Budarjowa: Mamy wjetšu paletu temow wobdźěłać. Nazhonjenja młódšich čłonow předsydstwa nam tyja.

Z kotreje přičiny předstajiće směrodajny program SŠT? Što je jeho žro?

Serbšćinu słyšeć, čitać a rěčeć

wutora, 24. septembera 2019 spisane wot:

Dr. Katja Brankačkec je sobudźěłaćerka na Słowjanskim instituće Akademije wědomosćow Čěskeje w Praze. Nětko je wona nadawk přewzała, kurs serbšćiny na Karlowej uniwersiće podawać. Axel Arlt je z njej wo tym rěčał.

Kak je k tomu dóšło?

K. Brankačkec: Zajim za to wšak bě hižo dlěši čas. Minjene lěta bě Towarstwo přećelow Serbow kursy organizowało. W nalěću je mje nowy direktor Srjedźoeuropskeho instituta na Filozofiskej fakulće Jiří Janouška narěčał, hač njebych chwile měła tajki kurs přewzać. Sym rady při­zwoliła.

Kotre kmanosće sej kursisća přiswojeja?

K. Brankačkec: W prěnim rjedźe ma wo to hić zajimcam zmóžnić, zo serbšćinu nałožuja, zo potajkim zrozumjace słuchanje, rěčenje a pisanje trenuja. Štóž chce, móže potom tež kredity za studij dóstać, jeli zakónčacy test wobsteji. Je to woprawdźe rěčny kurs, budźemy serbšćinu słyšeć, čitać a rěčeć.

Jedna so wo fakultatiwny poskitk, abo je tale wučba wobstatk studija?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND