Trump žada sej pomoc NATO

póndźela, 16. měrca 2026 spisane wot:

Hormuska dróha za łódźe dale blokowana – nowe nalěty na Iran a Israel

Washington (dpa/SN). We wójnje přećiwo Iranej sej prezident USA Donald Trump wot zwjazkarjow NATO z chětro konfrontowacymi słowami žada, zo měli wolijowe transporty w Hormuskej dróze zaručić pomhać. Jeli partnerojo w tym nastupanju USA njepodpěruja, steji ­NATO před struchłym přichodom, rjekny Trump nowinarjam Financial Times. Jeli „žana reakcija njedóńdźe abo reakcija ­negatiwnje wuńdźe, budźe tole jara špatnje za přichod NATO“, nowinarjo Trumpa cituja.

Wójny USA a Israela přećiwo Iranej dla je wobchad łódźow w Hormuskej dróze, kotraž je jara wažna za mjezynarodny transport zemskeho wolija a běžiteho płuna, praktiske zlemjeny. Wall Street Journal rozprawja po informacijach zastojnikow USA, zo chcedźa wjacore kraje koaliciju załožić, kotraž chce łódźe přez chětro wusku mórski dróhu přewodźeć. Tole je knježerstwu we Washingtonje znate.

Připowědźeny scenarij

póndźela, 16. měrca 2026 spisane wot:
Zajimawy přinošk wo wójnje přećiwo Iranej móže sej kóždy w interneće wobhladać. W lěće 2012, před 14 lětami, je němski žurnalist a fachowc za Bliski wuchod Michael Lüders připowědźił, što so stanje, jeli USA a Israel woprawdźe Iran nadpadnu. Konflikt wokoło pozdatneho atomoweho programa Irana bě hižo tehdy aktualny. Lüders skrótka a jadriwje naliči: „Dokelž njemóže so Iran hoberskej wojerskej namocy ze swojim wójskom wobarać, by wón činił, štož zapadny swět najbóle boli: By Hormusku dróhu blokował. Dosaha, jenički wolijowy tanker wobškodźić, a žana łódź sej hižo přez wusku mórsku dróhu jěć njezwěri. Płaćizna wolija by hnydom ‚rozbuchnyła‘ a wjacorym krajam by prawje bórze infarkt hrozył.“ Wšo tole je so mjeztym stało. Wočiwidnje we Washingtonje žadyn internet nimaja abo zamołwitym w Běłym domje tole hišće nichtó rjekł njeje. Aroganca a swojowólnosć njenarunatej mudru politiku. Sćěhi toho nětko widźimy. Marko Wjeńka

To a tamne (16.03.26)

póndźela, 16. měrca 2026 spisane wot:

Z plěchom na Instagramje je so předsydka badensko-württembergskeje FDP Nicole Büttner předstajiła. „Sym so sadźiła, sym přěhrała a nětko sym swoje přilubjenje zwoprawdźiła“, rjekny Büttner w krótkim wideju. Pozadk toho je ­poražka FDP w njedawnych wólbach krajneho sejma w Badensko-Württembergskej. Tam bě strona na mjezy pjeć procentow zwrěšćiła a tak ze sejma zlećała. Do wólbow bě Büttner přilubiła, zo da sej w tymle padźe plěch třihać.

Na swětowym mišterstwje młodych pjekarjow w Taiwanje je sej němske mustwo třeće městno zdobyło. Olympiske rynki z chlěboweho ćěsta a z olympiskim wohenjom su jurorow přeswědčili. Němsku zastupowaštaj němska mišterka młodźiny Lilly Jahn z Frankfurta nad Wódru a Jonah Rosentreter z Essena.

Rozdźěl do wólbow snadny

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:

Mainz (dpa/SN). Něhdźe tydźeń do wólbow w Porynsko-Pfalcowskej wostanje wotstawk mjez knježacej SPD a opoziciskej CDU snadny. We woprašowanju ­„Politbarometer Extra“ sćelaka ZDF je načolny kandidat CDU Gordon Schnieder z 28 procentami hłosow wusko před stronu ministerskeho prezidenta Alexandera Schweitzera (SPD) ze 26 procentami. Třeće městno zabjerje tuchwilu AfD z 19 procentami hłosow.

Žadaja sej bjezpłatnu jědź

Podstupim (dpa/SN). W Braniborskej su ludowu iniciatiwu za bjezpłatnu jědź w šuli do žiwjenja zwołali. Politikar Gregor Gysi tute prócowanje jako prawiznik ­přewodźuje. Iniciatiwa žada sej bjezpłatnu a strowu jědź za šulerki a šulerjow 1. do 6. lětnika. Samsne žadanje bě krajny sejm 2024 formalnych zmylkow dla wotpokazał. Znajmjeńša 20 000 płaćiwych podpismow je trěbnych, zo by so wone do skutka stajić móhło. Jeli je nazběraja, dyrbi so krajny sejm z naležnosću zaběrać a wo njej rozsudźić.

Wupokazy dyrbja přiměrić

Nawodnica opozicije we Venezueli Maria Corina Machado je so wčera w Santiago de Chile ze swojimi w diasporje bydlacymi krajanami zešła. Nošerka Nobeloweho měroweho myta so z nimi wo dalšim wuwiću kraja rozmołwješe. Po tym zo bě US-prezident Donald Trump dotalneho šefa stata Nicolasa Madura wotwjesć dał, tči Venezuela w krizy. Foto: dpa/PA/Esteban Felix

Baganz nowy dźenik wopušćił

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Tři tydźenje po prěnim wuńdźenju dźenika Ostdeutsche Allgemeine Zeitung (OAZ) Dorian Baganz ­šefredakciju wopušći. Wón swoje zastojnstwo hnydom a na swójsku próstwu złoži, rěka w nowinskej zdźělence Wuchodoněmskeje medijoweje holding, ­kotraž OAZ wudawa. Baganz sam w zdźělence rjekny, zo je nowinu z wšelkich přičin wopušćił. Při tym hraja wosebje „rozdźělne předstawy wo wobsahowym wusměrjenju rólu, kaž tež prašenja wosobinskeho zhromadneho dźěła.“ Pozicija šefredaktora je dale wakantna. Baganz bě rodźeny Duisburgčan, čitarstwo pak žada sej šefredaktora z wuchodoněmskej biografiju. Za hodźacym so kandidatom nětko pytaja.

Šula za žiwjenje

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:
W dźensnišim wichorojtym času je wažne, zo čłowjek to pozitiwne z wočow njezhubi. Wopyt předstajenja „Princesna Dźamila“ Serbskeho dźěćaceho dźiwadła při NSLDź (hlej Dźěćiznak a wčerawše wudaće SN) je mi zawčerawšim dźeń porjeńšił. Dožiwjenje, kak dźěći na jewišću móhłrjec w bajkojtym pucherju wustupuja, je mje putało. Wobdźiwam sćerpnosć, z kotrejž su połdra lěta za to zwučowali. Dźensa dźě skerje rěka, zo so dźěći dołho na samsnu wěc abo činitosć koncentrować njezamóža. Dźiwadłu so dźakuju, zo je projekt ze serbskimi dźěćimi zwoprawdźiło. W zwisku z folklornym festiwalom słyšach před dlěšim časom někoho rjec: „Što směmy my a naše dźěći wšo dožiwić, štož druzy njedožiwja! Smy priwilegowani.“ Tole přitrjechi tež za spěchowanje dźěći w NSLDź, hdźež pro­fijojo z nimi dźěłaja. Njeje to za nje šula­ ­žiwjenja? Rjane serbske teksty su za to z hłowy nawuknyli. To mam za wuběrne rěčne kubłanje, kiž so cyle wěsće hłuboko w nich zašćěpi. Weronika Žurowa

Ruski wolij zaso předawaja

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:
Moskwa (dpa/SN). Po nachwilnym spušćenju US-sankcijow na ruski wolij běchu reakcije z Moskwy sebjewědome a spokojne. „USA faktisce to wočiwidne připóznawaja: Bjez ruskeho wolija njemóža glo­balne wiki za energiju stabilne wostać“, rjekny pósłanc Krjemla Kirill Dmitrijew na platformje Telegram. W nocy wot štwórtka na pjatk bě finančny minister USA Scott Bessent na platformje X zdźělił, zo smědźa kraje nachwilnje ruski wolij kupować, kiž su hižo na łódźe nakłado­wali. Spušćenje sankcijow ma hač do 11. apryla trać a poskitk wolija na swětowych wikach polěpšić. Dmitrijew rěči wo něhdźe 100 milionach barrelow wolija, kiž chcedźa nětko předać. Tole wotpowěduje swětowej potrjebje jednoho dnja.

Problemy ze zapłaćenjom měli

pjatk, 13. měrca 2026 spisane wot:
Lipsk/Drježdźany (dpa/SN). Problemy na polu IT běchu w sakskich zarjadach a zarjadnišćach ćeže při předźěłanju přepokazankow zawinowali. Jako přičinu je inwestigatiwna redakcija sćelaka MDR přestajenje software wuslědźiła. Sćěh tutoho přestajenja běchu měsacy trajace problemy při wobdźěłanju a přirjadowanju dochodow a wudawkow. Po informacijach MDR běchu wjacore zarjadnišća potrjechene. Centralny zarjad za chłostanske pjenjezy je přestał pominanske zdźělenki wupósłać a wjacore wysoke šule njemóža hižo semesterske popłatki swojich studowacych přirjadować. „Kmanosć płaćenja njebě wohrožena“, zdźěli krajny zarjad za dawki a financy na naprašowanje Němskeje powěsćoweje agentury (dpa). Přestajenje na nowy system bě wobšěrny a komplikowany, ze zarjada dale rěka. Mjeztym su nimale wšě problemy rozrisali. Na někotrych mjeńšich zastatkach team ekspertow ­hišće dźěła.

Lubin (SN/MG). Wokrjes Dubja-Błóta, kiž je jako jenički wokrjes spěchowanski čłon Domowiny, je wóndano swoju rozprawu wo Serbach w lětomaj 2024 a 2025 wozjewił. W nim naliči społnomócnjena za serbske naležnosće Sabrina Kuschy prócowanja a nałožene financielne srědki, kiž je wokrjes na dobro Serbow nałožował. Dohromady słuša 24 gmejnow wokrjesa do serbskeho sydlenskeho ruma. W rozprawje rěka: „Lěće 2024 a 2025 bě­štej we wokrjesu Dubja-Błóta faza dalšeho pozběhowanja za serbski lud.“

Wjacore projekty tole podkładuja. Tak běchu na přikład 159 busowych zasta­nišćow po cyłym sydlenskim rumje dwurěčnje popisać dali. Tež wosebite spěchowanje, kiž wokrjes na dobro Serbow zarjaduje, běchu w zašłymaj lětomaj mnohim projektam a iniciatiwam k dispoziciji stajili. Dohromady 77 projektow běchu z cyłkownym wolumenom ně­hdźe 80 000 eurow podpěrowali. Wokrjes Dubja-Błóta je dotal jenički w Braniborskej a Sakskej, kiž ma swójski instrument za spěchowanje projektow.

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo