Z wudaća: wutora, 27 julija 2021

wutora, 27 julija 2021 14:00

Přilubja stabilnu rentu

Berlin (dpa/SN). Kanclerski kandidat SPD Olaf Scholz přilubja w padźe wólbneho dobyća stabilny rentowy niwow. SPD chce to samo garantować, štož CDU ­a CSU w swojim wólbnym programje porno tomu njenaspomnjatej. Olaf Scholz tematiku kołowokoło renty wuraznje wuzběhuje. Wot lěta 2030 změje Zwjazk za zawěsćenje rentoweho niwowa wjac wudawkow. SPD ma hižo konkretny plan, kak chcyła je wurunać. „Stabilna renta je móžna – wšo druhe je na zajimy wusměrjena ideologija“, Scholz měni.

Měli so korony dla bórze zetkać

Berlin (dpa/SN). Berlinski knježacy měšćanosta Michael Müller (SPD) wupraja so za zetkanje ministerskich prezidentow ze zwjazkowej kanclerku Angelu Merkel (CDU) w běhu přichodneju tydźenjow. Tuchwilny předsyda konferency ministerskich prezidentow starosći so přiběraceje ličby infekcijow z koronawirusom w zwisku z nawróćacymi so dowolnikami. „Dyrbimy spěšnje jednać“, Müller dźensa w Berlinje potwjerdźi. Tež braniborski premier Dietmar Woidke (SPD) sej tajke zetkanje z kanclerku žada.

Liča z hišće wjace eksportami

wozjewjene w: Politika

Hrajerjo ze susodneho kraja hižo mnohe lěta wuspěch sobu zaručeja

W 3. dźělu składnostnje 40lětneho wobstaća Chróšćanskeje SJ wěnujemy so našim čěskim sportowcam. Čěscy koparjo wokoło Pavela Runta, Miroslava Sentivana a Petra Králíčeka wostanu mjenujcy najprjedy dale zepěra prěnjeho mustwa. Ze swojimi nazhonjenjemi podadźa so hrajerjo w awgusće do sezony 2021/2022 w sakskej krajnej klasy. Kak je k zawjazkej z čěskimi hrajerjemi dóšło a kak dyrbi so krok hódnoćić, móže nam najlěpje jednaćel a zamołwity za Chróšćansku kopań­cu Tadej Cyž wujasnić. Jeho syn Feliks je so z nim k tematice rozmołwjał a nam sćěhowace wobšěrne fakty podał:

Interview z jednaćelom SJ Chrósćicy Tadejom Cyžom wo čěskich hrajerjach pola SJC

Kak je k tomu dóšło, zo w Chrósćicach hižo­ wjacore lěta hrajerjo ze susodneje Čěskeje za bulom honja?

wozjewjene w: Sport
wutora, 27 julija 2021 14:00

Powětrowe filtry za sakske šule?

Pomhaja powětrowe filtry na šulach škit před koronu powjetšić? Tójšto je so wo tym hižo diskutowało. Po nowšim poručenju wobswětoweho zwjazkoweho zarjada móža tajke nastroje znajmjeńša w špatnje přewětrjenych rumnosćach wunošne być. Wšohojenski srědk pak wone njejsu, měni minister.

Drježdźany (dpa/SN). Powětrowe filtry w rjadowniskich stwach njejsu po měnjenju sakskeho kultusoweho ministra Christiana Piwarza na kóždy pad trěbne. Z widom na nowe šulske lěto pak chce wón jich zasadźenje pruwować. „Wšohojenski srědk, kaž bychu to někotři rady chcyli, wone njejsu“, rjekny politikar CDU powěsćerni dpa a zaborzdźi tak přewulke wočakowanja. Nimo toho warnowaše před inwesticijemi milionow eurow, kotrež hodźeli so na hinašim městnje zmysłapołnišo zasadźić. „Smy přeco prajili, zo je jednore přewětrjenje rjadowniskich rumnosćow wo tójšto efektiwniše hač wužiwanje tajkich nastrojow.“

wozjewjene w: Politika
wutora, 27 julija 2021 14:00

Něhdy klubowy hosćenc był

Hosćency a korčmy su za towaršnostne žiwjenje wažne městna, wšako so tam ludźo rady zetkawaja. Často maja tež zajimawe stawizny. W swojej lětnjej seriji tajke gastronomiske předewzaća předstajamy, dźensa Budyski hosćenc „Wjelbik“. (5)

Zakładne murje domow na Budyskej Žitnej su zdźěla 600 lět a starše. Pomjenowanje hasy swědči wo tym, zo běchu tam w srjedźowěku ze žitom wikowali. Ze starych zapiskow dale wučitaš, zo bě na Žitnej hasy dwěmaj zamóžnymaj měšćanomaj dowolene piwo warić. Jedyn z njeju bydleše na městnje, hdźež steji dźensa woblubowany serbski hosćenc „Wjelbik“. Dom bu kónc Druheje swětoweje wójny runja mnohim dalšim twarjenjam zničeny.

wozjewjene w: Lokalka
wutora, 27 julija 2021 14:00

Hišće su wulke diferency

London (dpa/SN). Za ani sto dnjow zahaji so swětowa klimowa konferenca Zjednoćenych narodow w Glasgowje. Po słowach designowaneho prezidenta klimoweje konferency Aloka Sharmy pak je puć za dojednanje hišće chětro dołhi. Wot wčerawšeho schadźuja so zastupjerjo krajow w Londonje. „Mjeztym wušo hromadźe dźěłamy. Přiwšěm su měnjenja wažne prašenja nastupajo jara rozdźělne.“

W nowembrje ma so konferenca wotměć, po tym zo bu lońša koronapandemije dla přestorčena. Wjeršk je wažny měznik wo konkretnych dojednanjach w zwisku z Parisowym klimowym zrěčenjom wuradźować a je postajić.

W Londonje dźěše wčera předewšěm wo konkretne naprawy, kak chcyli 1,5stopnjowy klimowy cil tola hišće docpěć. Dalšemu sćoplenju zemje zadźěwać dźě je hłowny zaměr wšěch wobdźělenych. Němska ma zhromadnje z Kanadu nadawk, klimowe financowanje wuwićowych krajow po­lěpšić a plan za wotpowědnu pjenježnu pomoc 100 miliardow dolarow wob lěto zdźěłać.

wozjewjene w: Politika
wutora, 27 julija 2021 14:00

Nabožne dny woblubowane

Poskitki dźěćom w katolskich kaž tež ewangelskich wosadach

Chrósćicy/Lejno (hš/SN/JaW). W Radworju su dźensa lětuše nabožne prózdninske dny zahajili. Njewěsteje situacije koronapandemije dla njebě dołho jasne, hač je scyła přewjedu. Skónčnje pak su so zamołwići wosady tola k tomu předrěli, je nětko hač do pjatka přewjesć. Zahajili su dny dźensa rano ze zhromadnej snědanju, štož tež přichodne tři dny tak činja. Za pjatk je zhromadny wulět planowany, rěka k tomu z farskeho zarjada.

wozjewjene w: Kubłanje
wutora, 27 julija 2021 14:00

Tři ideje za přichod Łužicy

Prašenje resursow we wobłukach woda, energija, zežiwjenje jurorow njejimało

Berlin/Drježdźany (SN/at). Ideja slědźenskeho wulkocentruma „Łužiska fabrika přichoda“, dźens tydźenja w Hórnikecach předstajena, nima po posudku perspektiwneje komisije potencial za tudyši slědźenski wulkocentrum we wobłuku strukturneje změny po kóncu brunicoweje doby. Z 91 zapodatych idejow, na štwórćinje z nich bě wukraj wobdźěleny, bu za srjedźoněmski a za łužiski rewěr šěsć „najpřeswědčiwišich“ skicow wu­zwolenych. Wo tym su Zwjazk a při­słušnej krajej Sakska a Saksko-Anhaltska minjeny pjatk informowali.

W dotalnymaj brunicowymaj rewěromaj ma stajnje jedyn slědźenski wulkocentrum nastać. Tajkej z tež mjezynarodnym wuprudźenjom ma zwjazkowa ministerka za slědźenje Anja Karliczek (CDU) za „jadro w našej strategiji, wutworić nowe perspektiwy za wot strukturneje změny potrjechenej regionaj we wuchodnej Němskej“, kaž powěsćernja dpa informuje.

wozjewjene w: Politika
wutora, 27 julija 2021 14:00

Liči z ekstremami

San Francisco/Washington (dpa/SN). Na zapadźe USA je wjele pokazkow, zo maja lětsa znowa z jara dołhim, suchim a wosebje horcym lěćom ličić. „Loni bě hižo zlě, ale starosću so, zo budźe tónkróć hišće hórje“, měni profesor Uniwersity Južneje Kaliforniskeje Bill Deverell. W swojim wědomostnym projekće „The West of Fire“ je wón přičiny lěsnych wohenjow na zapadźe USA a bój přećiwo nim přepytował. Jako apokalyptiske wopisuje wón ekstremnu horcotu minjene tydźenje w Kaliforniskej kaž tež w Kanadźe, hdźež mějachu temperatury wjac hač 45 stopnjow celsija. W kanadiskej komunje ­Lytton naměrichu rekord 49,6 stopnjow. Krótko po tym je tam woheń wšitko zničił. Horcota a wohenje su k stam smjertnych woporow wjedli. Spěšnje zarjadowachu klimatizowe srjedźišća, hdźež su so wobydlerjo před wulkej horcotu škitać móhli.

Kaž Deverell wuswětla, su so lěsne wohenje w Kaliforniskej lětsa njewšědnje zahe započeli. Hižo loni je zwjazkowy stat USA historisku sezonu wohenjow dožiwił. Wjace hač 30 ludźi je zemrěło, 10 000 twarjenjow bu zničenych. Wědomostnik je sej wěsty, zo je klimowa kriza za ekstremy zamołwita.

wozjewjene w: Politika
wutora, 27 julija 2021 14:00

Wuspěšny debit w „Görliwoodźe“

Prěnja lětnja filmowa akademija, wuhotowana z podpěru serbsko-němskeje syće Łužycafilm wot filmoweje kooperatiwy Ost a předewzaća Konturprojekt Filmproduktion, je zakónčena. Něhdźe dwaceći filmowcow je so w tym wobłuku na dźěłarničkach wobdźěliło a tam nastate paski minjenu sobotu zjawnje předstajiło.

Zhorjelc (CSTN/SN). Ćežišća akademije, kotruž su w minjenymaj tydźenjomaj w Zhorjelskej bywšej chłódźerni wotměli, běchu mjez druhim filmowa teorija kaž tež dźěłarničce „Serbska kultura a filmowa scena“ a „‚Görliwood‘ a łužiska filmo­wa scena“. Nimo toho wěnowachu so serbscy, němscy a pólscy wobdźělnicy koncipowanju a zwoprawdźenju paskow w dohromady pjeć žanrach, štož běchu dokumentariski krótkofilm, eksperimentalny film, informaciski film, hrajny krótkofilm a hudźbne widejo.

wozjewjene w: Kultura
Folklorna unija Słowakskeje wuwoła wčerawšu póndźelu jako dźeń narodneho žarowanja za cyłu swójbu interpretow a přiwisnikow folklorneho tworjenja rozžohnowanja z Jurajom Kubánku dla. Jeho žiwjenje a skutkowanje su w jimacej žarowanskej swjatočnosći w Słowakskim narodnym dźiwadle w Bratislavje hódnoćili. Zasłužbny wuměłc a choreograf bě 19. julija 92lětny zemrěł. Poslednju česć wopokazachu jemu ze serbskeje strony Kornel Kolembus (nalěwo), zastupjerjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor, komponist Jan Cyž a Tobias Rucha (naprawo) z SLA, kiž je so do kondolencneje knihi zapisał. Maćij Bulank

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

nowostki LND