Z wudaća: pjatk, 08 oktobera 2021

pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

W Awstriskej alternatiwy trěbne

Wien (dpa/SN). Po wumjetowanjach korupcije dla přećiwo awstriskemu kanclerej Sebastianej Kurzej a jeho konserwatiwnej stronje ÖVP pytaja tamne strony puće, krizu knježerstwa přewinyć. Dotal drje njejsu Zeleni koaliciju z ÖVP wupowědźili, dźensa pak chcedźa zastupjerjo z tamnymi stronami parlamenta wuradźować, zo móhli stabilitu zaručić, kaž wicekancler Werner Kogler zdźěli. Předwčerawšim bu znate, zo běchu sej Kurz a jeho přiwisnicy po wšěm zdaću manipulowane naprašowanja a pozitiwne medijowe rozprawy „kupili“. 35lětny Kurz wšu winu prěje.

SPD jara optimistiska

Berlin (dpa/SN). Generalny sekretar SPD Lars Klingbeil je po wčerawšim prěnim rozmołwnym kole ze Zelenymi a FDP pozitiwneje nalady. „Z dźensnišim dnjom sym sej chětro wěsty: To móže fungować. Nětko dźe wo to přichodny tydźeń wjele docpěć, zo bychmy sej zakład za nadawki přichoda tworili.“ Hižo póndźelu je dalše zeńdźenje předwidźane. Zeleni a FDP pak maja přiwšěm tež hišće jamaisku koaliciju za opciju.

Šule wotewrjene wostajić

wozjewjene w: Politika
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Pućować z alpakami

Łužiska jězorina přeproša na dožiwjenjowpołne prózdniny

Zły Komorow (SN/JaW). Łužiska jězorina planuje za nazymske prózdniny wot 18. do 29. oktobra tójšto akcijow a zajimawosćow předewšěm za swójby kaž tež za dźě­dow a wowki z wnučkami. „Nimo kolesowanskich steja tež kwadowe tury a pućowanja z alpakami a napjate zetkanja z industrijnej kulturu na programje“, informuje rěčnica zaměroweho zwjazka Łužiska jězorina Sakskeje Katja Wersch w nowinskej zdźělence.

Jedna z wosebitosćow w najwjetšim kumštnje nastatym wodźiznowym terenje Europy je 37 kilometrow dołha kolesowarska šćežka hódančkow kołowokoło Lejnjanskeho (Geierswalde) a Złokomorowskeho (Senftenberg) jězora. „Płone a předewšěm šćežki bjez awtow su idealne za tury z dźěćimi“, Katja Wersch wuswětla. Nimo toho zwjazuje šćežka podłu wobeju jězorow aktiwne dožiwjenje z temu změna krajiny. Tak su dźěći na wosom stacijach wužadane na prašenja wot­moł­wjeć. „Při tym zbližeja sej wědu wo brunicowych jamach, wo wotbagrowanych wsach a wo zapławjenju jězorow.“

wozjewjene w: Hospodarstwo
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Laschet chce wulke změny w CDU

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy šef CDU ­Armin Laschet chce wodźace gremije strony po historisce špatnym wólbnym wuslědku ponowić a je wčera w Berlinje stronski zjězd připowědźił. Přichodny tydźeń měli gremije wo tym wuradźować. Tak dźe wo personelny nowospočatk „wot předsydy přez prezidij hač k zwjazkowemu nawodnistwu“. Jeho zaměr stajnje bě přećiwki wujednać, Laschet podšmórny.

Proces změny chce předsyda CDU sam přewodźeć a budźe přichodnje z před­sydami zwjazkowych krajow rěčeć. Tam pak wo to njepóńdźe, kotra wosoba ma sobu knježić, ale kotra politika je přichodne štyri lěta trěbna.

Runje tak so Armin Laschet za jamaisku koaliciju zasadźa, kiž „ma hišće šansu a njeměła na wosobach zwrěšćić. Wosoba steji na kóncu, ideja steji na spočatku.“

wozjewjene w: Politika
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Venedig, Salzburg, Budyšin

Simultana cyrkej w sprjewinym měsće skići přećelam pišćelow cyle wosebite wuměnjenja

Nominalnje najstarše pišćele Božeho domu su Koh­lowe w katolskim dźělu. W 1860tych lětach nastaty instrument złožuje so na sakski barok, kajkiž předewšěm Gottfried Silbermann reprezentowaše.

Budyska tachantska cyrkej swj. Pětra słuša bjezdwěla k najznaćišim Božim domam regiona a přiwabja lěto wob lěto turistow z cyłeho swěta. Jako swjatnica dweju wosadow je konkatedrala Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa a zdobom dom ewangelskich wěriwych jedna z rědkich simultanych cyrkwjow Němskeje. Hladajo na dosć razne roze­stajenja mjez woběmaj křesćanskimaj konfesijomaj w minjenych lětstotkach njezadźiwa, zo wuhotowaštej wobě wosadźe „swój“ dźěl prjedy abo pozdźišo ze swójskimi pišćelemi. Stare nabožne konflikty dźensa dźakowano duchej ekumeny nimale žanu rólu wjace njehraja, běchu pak přiwšěm přičina, zo je tachantska cyrkej jedne z mało hrajnišćow, zmóžnjace předstajenje twórbow za dwě „kralownje instrumentow“.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

„W lěsu mortwi leža“

Połoženje ćěkancow na pólsko-běłoruskej hranicy dźeń a hrózbniše

Waršawa. Pólsko-běłorusku mjezu hižo cyły čas jara kruće před nawalom ćěkancow škitaja. Wot awgusta je ju dotal wjac hač 10 000 ludźi přewinyć spytało – Irakčenjo, Afghanjenjo a Syričenjo. 418 kilometrow dołhu hranicu k Běłoruskej 2 500 wojakow kontroluje. Po cyłym pasmje knježi wuwzaćny staw. Kaž rěčnica namjezneho škita tele dny praješe, ma 20 procentow zadźeržanych zwiski k teroristam a su seksualnje perwersni. Dopokazy za to prezentowaštaj wěstotny minister Mariusz Błaszczak a nutřkowny minister Mariusz Kamiński na njedawnej nowinarskej konferency, kotruž su statne medije wusyłali. Na wulkich wobrazowkach pokazowachu ludźi z brónjemi a splažny wobchad z domjacym skotom. Fota běchu pječa na sćazanych smartfonach migrantow našli. Njewotwisne medije maja tele posrědkowanje wobrazow za pospyt, ćěkancam čłowjesku dostojnosć wzać. Wone běchu zhonili, zo su to stare fota z internetnych pornografiskich syćow, potajkim inscenowane.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Přesadźuja łužiske wuměłstwo

Załožba za wuměłstwo a kulturu w Hor­njej­ Łužicy wuhotuje přesadźowanje twórbow tudyšich a z regionom zwja­zanych tworjacych wuměłcow lětsa na Zin­zendorfskim hrodźe w Batromjecach (Berthelsdorf). Wjace hač sto mól­bow čaka tam na nowych wobsedźerjow.

wozjewjene w: Kultura
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Estetika pod hamorom

Zo twórby swětosławnych wuměłcow we wobłuku awkcijow w Londonje, New Yorku abo Zürichu za zdźěla hoberske sumy přesadźeja, njeje potajnstwo. Bohužel su tójšto wobdźělnikam tajke bazary přede­wšěm přiležnosć, swójski prestiž stopnjować. Tamni wobhladuja twórby jako hódnotne inwesticije abo samo jako spekulaciske objekty. Tak daloko tu – bohudźak! – hišće njejsmy, byrnjež tón abo tamny wobraz, kotryž bórze w Batromjecach pod hamor přińdźe, přichodnje cyle wěsće ­wo wjele dróši był, hač budźe zbožowny nowy wobsedźer tam 23. oktobra płaćić směć resp. dyrbjeć. „Naše přesadźowanje je składnosć, sej dobre wuměłstwo za dosć snadny fenk kupić“, kaž Joachim ­Mühle zwěsći. Najwažniši impuls, so po stopjenkach wo wobraz „wubědźować“, pak měł přiwšěm estetiskeho razu być. Wuběr je nade wšo wjeloraki, za kóždy słód (a za kóždu móšeń) je něšto pódla. Zo nazběrane pjenjezy zmysłapołnje nałoža, je rjany bonus. Bosćan Nawka

wozjewjene w: Kultura
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Po značce čorneho rapaka

Po Hornjej Łužicy nimo žiwjenskich stacijow najznaćišeje serbskeje bajoweje postawy kolesować

Wětrnik w Němcach njeleži na poprawnej čarje­, ale na paralelnej.Čorny rapak je kolesowarjam orientaciska pomoc po Krabatowym pućiku.

Krabatowa kolesowarska šćežka je jedna z najrjeńšich w sakskej Hornjej Łužicy. Wona zwjazuje po 92 kilometrach mnohe městnosće a žiwjenske stacije najznaćišeje serbskeje mytiskeje postawy. A štó wě, snadź magiske mocy młynskeho a kuzłarskeho přeco hišće mjez Kamjencom, Němskim Pazlicami, Njebjelčicami, Ralbicami, Kulowom a Čornym Chołmcom skutkuja.

Tule přewažnje runu čaru srjedźneje ćežkosće móžeš tež jako swójba zmištrować a wuhladaš tam kulturne pokłady, pomniki přirody a drohoćinki, na kotrychž so dopomnjenki na Krabata zbudźeja. Kóžda kolesowarka/kóždy kolesowar we wólnym času móže tam na chwilku abo dlěje pozastać a so z nałožkami a stawiznami Serbow zeznajomić.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Sport (08.10.21)

Mišterstwa w motocrossu

Jutře a njedźelu motocrossowa čara pod Jaworskej Kaponicu skónčnje zaso wubědźowansku atmosferu dožiwi. Po dołho trajacej ćišinje wubědźuja so pi­lotki a piloća motocrossowych mašinow wo sakske a němske mišterstwa. Sobotu wojuja we wšelakich klasach wo krajne mišterstwa, njedźelu potom wo němske mišterstwa we wotewrjenej klasy hač do 450 cm³. Kontrole, štož šćěpjenje nastupa, žane njebudu. Negatiwne testy so tež předpołožić njetrjebaja.

Jenož pokalne hry

Sakski koparski zwjazk kaž tež Zapa­do­łužiski koparski zwjazk přewjedźetej sobo­tu a njedźelu dalšej pokalnej kole. Na woběmaj runinomaj bu šlagrowa hra wulosowana: na krajnej Budissa Budyšin – Lok Lipsk, na wokrjesnej Traktor Malešecy – ST 1922 Radwor.

09.10. 13:00 Budissa Budyšin –

  Lok Lipsk

09.10. 14:00 Jednota Kamjenc –

  VFC Plauen

09.10. 14:00 ST Wulka Dubrawa –

  Sokoł Ralbicy/Hórki

09.10. 14:00 Traktor Malešecy –

  ST Radwor

10.10. 14:00 SJ Chrósćicy II –

  TSV Wachau

Zazběh we wolejbulu

wozjewjene w: Sport
pjatk, 08 oktobera 2021 14:00

Žiwjenski plan so w běhu hodźin změnił

Dlěje hač dwě lěće Beno Mróz zhromadnje z jednaćelom Tobiasom Kockertom Krabatowy mlokowy swět nawjeduje

Z ratarjom so stać njeje poprawom na žiwjenskim planje Bena Mróza z Kulowca stało. Wuchodźiwši 10. lětnik šule „Korla Awgust Kocor“ w Kulowje zahaji wón mjenujcy najprjedy wukubłanje na mechatronikarja. Po tym započa w Drježdźanach elektrotechniku studować. Hižo w prěnich štyrjoch tydźenjach pak sej wuwědomi, zo njeje to za njeho prawy směr, a je so za hinašimi móžnosćemi rozhladował. Wopyt we ­wšelakich zawodach za čas studija, hdźež so mjez druhim z awtomatizaciju zabě­rachu, jemu skónčnje pomhaše swój puć namakać. A tak zahaji w Drježdźanach/Pillnitzu studij ratarstwa. Wězo su w tym času praktikumy w ratarskich předewzaćach njeparujomne, a te wukonješe Beno Mróz w Koćinskim zawodźe Krabatowy mlokowy swět (MKH), štož wjedźeše k wuskemu zhromadnemu dźěłu z jednaćelom a přistajenymi. Njezadźiwa tuž, zo wosta jemu ratarski zawod tež po wuspěšnym zakónčenju studija kruty partner.

wozjewjene w: Předźenak

nawěšk