To a tamne (15.07.25)

wutora, 15. julija 2025 spisane wot:

Njewšědna křižowanka mjez lawom a tigrom – tak mjenowany liger – je so w priwatnym zwěrjencu w rumunskim měsće Zaharesti narodźił. Mjeztym dźewjeć tydźenjow stare muske skoćo derje rosće, zdźěli skótny lěkar Gabriel Gaspar. Nan Goliatha, kaž jeho hladarjo mjenuja, je law, mać pak tiger. Wobaj stej w priwatnym zwěrjencu Dorina Soimaruwa žiwej.

Wjetšina ludźi w Němskej nikomu cuzemu swój smartphone njepřewostaja. 64 procentow wobdźělnikow woprašowanja instituta Dynata w nadawku poskićowarja Swappie swoje šmóratko dale njedawa. 26 procentow woprašowanych da swójske šmóratko znajmjeńša partnerej abo partnerce. Młódši ludźo druhim časćišo přistup dowola hač starši. Wosebje přećelkam a přećelam młodostni mjez 18 a 24 lětami časćišo wužiwanje zmóžnjeja.

Wo wuwiću španisko-kataloniskeho konflikta

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:

Kataloniska sej hižo wjacore lěta njewotwisnosć wot Španiskeje žada. Na přičiny konflikta zhladuje Jordi Oriola Folch, kotryž je žurnalist w kraju. Swój wid chce wón tež čitarkam a čitarjam Serbskich Nowin sposrědkować.

Španiska njeje narod, ale skerje skupina narodow, kotraž wobsteji hłownje z dweju kralestwow (wothladajo wot Baskiskeje): z kralestwa Kastiliskeje a z katalansko-aragoniskeho kralestwa. Španiska je pletwa wliwow mócnych, kotraž wjerći so wokoło monarchije, a ma swoje sydło w epicentrumje kastiliskeho naroda, w Madridźe. Španiska nima narodny projekt, kiž by na dobro wšěch wusměrjeny był. Jeje jenički zaměr je, rozpadej kraja zadźěwać, zo njeby strukturu hospodarskeho monopola zhubiła. Tohodla spyta knježerstwo ze wšěmi srědkami njewotwisnosći Kataloniskeje zadźěwać. Je to křižna wójna, w kotrejž Španiska wšě statne instrumenty nałožuje, zo by rozsudnosć zničiła, z kotrejž katalanski narod wo swoje přežiwjenje wojuje.

Genocid dale poćežuje

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:

Srebrenica (B/SN). Masowe mordarstwo 8 000 bosniskich muslimow politisku kulturu na Balkanje dale poćežuje. Mjez 11. a 19. julijom 1995 běchu hłownje wojacy serbiskeje armeje a policije bos­nisku ludnosć morili. Mjezy­narodne sudni­stwo w Den Haagu připózna 2007 njekničomny podawk w Srebrenicy jako genocid. Přiwuzni dźensa hišće za zhubjenymi pytaja. Morjenych pochowachu při wopomnišću Potočari blisko Srebrenicy.

Baptisća z nowym nawodu

Wustermark (B/SN). Maximilian Zimmermann budźe wot apryla 2026 nowy generalny sekretar Zwjazka ewangelskich samostatnych cyrkwinskich wosadow (BEFG). Profesor za systematisku teologiju na Teologiskej wysokej šuli Elstal­ nastupi swoje městno w braniborskim Wustermarku. Po podaćach BEFG přisłuša zwjazkej 800 baptistiskich a bratrowskich wosadow w Němskej.

Sakralne twary swěta

USA dodawaja Patriot

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:

Washigton (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump chce Europskej uniji systemy brónjow typa Patriot předać, zo bychu tute Ukrainje přewostajili, wón žurnalistam praji. „EU za to płaći. My ničo njepłaćimy, ale budźemy dodawać.“ Kotre kraje to zapłaća, nětko hišće jasne njeje. Runje tak tež jasne njeje, kelko systemow ma so konkretnje do Ukrainy dodawać. Němski zakitowanski minister Boris Pistorius (SPD) je dźensa po puću do USA a ma modality wujednać.

Dźěłopřijimarjow wolóžić

Berlin (dpa/SN). Krótko do termina za wotedaće dawkoweje deklaracije – 31. julija – žada sej němske dźěłarnistwo dawkow wotstronjenje tuteje deklaracije za dźěłopřijimarjow. „Žadamy sej zjednorjenje dawkoweho prawa – mjenje formu­larow, mjenje dopokazow a wjace digi­talnych móžnosćow“, praji nawoda dźěłarnistwa Florian Köbler nowinam me­dijoweje skupiny Funke. Tole by milionam ludźi čas, čuwy a pjenjezy zalutowało.

Čłonstwo AfD problem njeje

Rodejo je a wostanje woblubowany sport, wosebje w sewjernej Americe. Tam wubědźuja so wosebje młodźi mužojo, ale dale a bóle tež młode žony na chribjetach dźiwich koni. Tak tež Cooper Cooke z Idaho (USA), kotryž so na semifinalu wubědźowanja Calgary Stampede w kanadskej prowincy Alberta wobdźěli. Foto: pa/AP/Jeff McIntosh

Słowakski pask mytowany

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:
Karlovy Vary (dpa/SN). Słowakski režiser Miro Remo je hłowne myto 59. karlowarskeho filmoweho festiwala dobył. Ze swojej dokumentaciju „Radšo w dźiwinje wobłudnić“ je wón jury přeswědčił. Dobyćerski film jedna wo bratromaj-dwójnikomaj, kotrajž bydlitaj samaj na statoku ze skoćatami na Šumawje blisko mjezy k Bayerskej. Hłowne myto je z 25 000 US-dolarami dotěrowane, to je něhdźe 21 4000 eurow. Jako trofeju přepoda jury dobyćerjam kristalowu kulu. Jednu tajku je spočatk festiwala tež hižo hollywoodski star Michael Douglas dóstał, kotryž předstaji w Karlovych Varach restawrowanu wersiju filma „Jedyn leći nad hnězdom kokule“. Sobotu je so festiwal z wulkej galu zakónčił.

Wjac wukrajnych wučomnikow

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:
Kamjenc (dpa/SN). W Sakskej je jasnje wjace wučomnikow z wukraja. Kónc lěta 2024 měješe 3 287 wučomnikow wukrajne staćanstwo, to je 20,3 procenty wjace hač lěto do toho, zdźěli Sakski krajny zarjad za statistiku. Z wotstawkom najwjace ludźi pochadźeše z Vietnama (1 079), dalši ze Syriskeje (279) a Ukrainy (178). Tež cyłkownje ma Sakska druhe lěto pospochi wjace wučomnikow. Kónc lěta 2024 bě dohromady 5 1978 w dualnym wukubłanju, to bě 2,5 procentow wjace hač w lěće 2023. Něhdźe třećina z nich běchu žony. Wosebje wob­lubowane su nadal wukubłanja na mechatronikarja jězdźidłow, předawarja a překupca. Přiwšěm pak faluja tež w swobodnym staće dale a wjac fachowcow.

Zastupnistwo dyrbja zawrěć

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:
Moskwa/Waršawa (dpa/SN). Pólska ma po wukazu Ruskeje swój generalny konsulat w susodnym ruskim regionje Kaliningrad při Baltiskim morju zawrěć. Z tym reaguje Ruska na wot Pólskeje wukazane zawrěće ruskeho generalneho konsulata w Krakowje. Waršawa bě so loni w meji za to rozsudźiła, po tym zo běchu ruske tajne słužby po wšěm zdaću za palacy so nakupowanski centrum zamołwite. Pólske zastupnistwo měło swoje dźěło hač do 29. awgusta zakónčić, zdźěli wonkowne ministerstwo w Moskwje. Pólska běše zawrěće ruskeho konsulata hač do 30. junija wukazała. Ruska wumjetowaše Pólskej „njepřećelske jednanja“ a wumyslene přeńdźenje, zo bychu ruske zarjady dźěłać přestali. 12. meje 2024 bě so we Waršawskim nakupowanskim centrumje „Marywilska 44“ paliło. Dohromady něhdźe 1 400 wobchodow so při tym zniči. Zranił so nichtó njebě. Pólski wonkowny minister Radoslaw Sikorski bě na internetnej platformje X pisał, zo maja dopokazy za to, zo su ruske tajne słužby na tym wina.

Měr koalicije steji na hračkach

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:

Po fiasku při wólbach sudnikow je knježerstwo bjezradne

Berlin (dpa/SN). Poprawom bě sej Friedrich Merz (CDU) předewzał jako zwjazkowy kancler nowy, kooperatiwny stil knježenja etablěrować. Po zwrěšćenych wólbach sudnikow wustawoweho sudnistwa pjatk w zwjazkowym sejmje pak je nětko jasne, zo je wón tutón narok najprjedy raz misnył. Po něhdźe dwěmaj měsacomaj jeho kanclerstwa so čorno-čerwjena koalicija w tradiciji amploweje koalicije chětro jara wadźi.

Kriza komunikacije

póndźela, 14. julija 2025 spisane wot:
Diskusija wo wobsadźenju najwyšeho sudnistwa w Němskej njeje kriza demokratije, ale pokazuje na brach politiskeje komunikacije. SPD, kiž bě we wólbach 16,4 procenty dóstała, je kandidatku namjetowała, kotraž wjele zapósłancam frakcije CDU/CSU (28,6%) brjušebolenje wobradźa. Nic pak dokelž je wona jim tróšku přelěwicarska. Dźe wo nimale poł ducenta zakładnych towaršnostnych temow, kotrymž napřećo juristka z wida konserwatiwnych suspektne pozicije zaběra. To pak bychu ći wot spočatka sem jasnje prajić dyrbjeli. W Sakskej je to něhdy samo lěpje běžało, jako stej so CDU a Lěwica wo nowych čłonach sakskeho wustawoweho sudnistwa dorozumić dyrbjałoj, dokelž njeby hinak k wjetšinje dweju třećinow dóšło. Jónu bu konserwatiwna sudnica wuzwolena, kotraž bě Lěwicarjam poprawom suspektna. Wona je pozdźišo wospjet na dobro skóržbow Lěwicy přećiwo knježerstwu CDU rozsudźiła. Dobri jurisća hinak funguja hač politi­karjo … Marcel Brauman

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo