Kreatiwne wiki tworow z regiona
To a tamne (22.10.24)
Skurilna tafla ze zakazom na lětanišću w Neuseelandźe tuchwilu w socialnych syćach wulku kedźbnosć zbudźi. Pućowacy w pasmje lětanišća, hdźež swoje wačoki a kófry wotedadźa, smědźa so tam maksimalnje tři mjeńšiny wobjimać. „Za dlěše rozžohnowanje prošu parkowanišćo wužiwajće“, je na tafli napisane. Na lětanišćach je zakazane, dlěši čas we wěstych pasmach přebywać. Dotal pak njeje so tole kontrolowało. Taflu na lětanišću w Neuseelandźe maja ludźo za kurioznu.
Nawal ludźi, kotřiž chcedźa sej dorost pandy w Berlinskim zwěrjencu wobhladać, je jara wulki. Minjenu srjedu su tam dwójnikaj zjawnosći prezentowali. Srjedu, štwórtk a pjatk je stajnje něhdźe 5 000 wopytowarjow do zwěrjenca přišło, štož je rozrost wo 50 procentow.
Nowe wurazy woprawdźe zeserbšćał
Zrudźaca powěsć je do našeje redakcije dóšła, zo je Jurij Šěrak z Lejna dnja 17. oktobra 89lětny zemrěł. Wjele lět bě wón jedyn z nas, naš spušćomny kolega. Dokładnosć rěče bě jemu wažna. Hněwaše so na zmylki a njedostatki, kotrež běchu ze zwjeršnosće nastali abo kiž zaležachu na njekritiskim nałožowanju wobchadneje serbšćiny.
Po maturje 1953 studowaše Jurij Šěrak w Lipsku slawistiku – serbšćinu, pólšćinu, čěšćinu a rušćinu. Chór Sorabije, kotryž haješe přećelske styki z Olomoucskimi studentami, je wón jako spěwar sobu zesylnjał. Po studiju přińdźe diplomowy slawist do runje załoženeho serbskeho nakładnistwa w Budyšinje, zo by jako lektor za rjanu literaturu skutkował. To činješe dobrych pjeć lět. Něhdźe pjatnaće knihow bě tehdy lektorizował, mjez druhim „Wowku“ Boženy Němcoveje, Jana Nerudowe „Małostronske powědančka“, „Boži woheń“ Mikławška Andrickeho, „Bjedrich Radlubin powěda“, Antona Čechowowu „Njewjestu“ a „Hwězdy nad bjezdnom“ Marje Kubašec.
Zhromadne modlenje
Vatikan (B/SN). Na zahajenju swětoweje synody w Romje modlachu so načolni zastupjerjo 16 cyrkwjow a křesćanskich konfesijow zhromadnje z bamžom Franciskusom a něhdźe 400 wobdźělnikami swětoweje synody we wjacorych rěčach wo jednotu křesćanow. Swjatočnosć na Pětrowym naměsće wuhotowachu přisłušnicy francoskeho ekumeniskeho zhromadźenstwa Taizé.
Wjetša dowěra trěbna
Kijew/Vatikan (B/SN). Diplomatiske poćahi mjez Ukrainu a Vatikanom su po słowach ukrainskeho pósłanca Andrija Juraša wotewrjene za „wjetšu mjezsobnu dowěru a za móžne puće k zakónčenju wójny“. To je wuslědk jeho wopyta z prezidentom Wolodymyrom Zelenskym minjeny tydźeń pola bamža Franciskusa, arcybiskopa Vatikana Paula Gallaghera a kardinalneho sekretara Pietra Parolina.
Bože kaznje na šulach
Myto Dynama Drježdźany dwórnišću
Za proeuropski kurs hłosowali
Chisinau (dpa/SN). Wobydlerjo Moldawskeje su po wuličenju nimale wšěch hłosow referenduma po wšěm zdaću z chětro snadnej wjetšinu za kurs EU we wustawje hłosowali. Po wuličenju 98,3 procentow lisćikow hłosowaše 50,08 procent wobdźělnikow za změnu wustawy, w kotrejž ma so proeuropski kurs jako strategiski zaměr zapisać. Runočasnje přewjedźechu w Moldawskej wólby prezidenta. Nichtó z cyłkownje jědnaće kandidatow absolutnu wjetšinu hłosow wolerjow njedósta, čehoždla su 3. nowembra rozsudne wólby předwidźane.
Postupowanje je njezakonske
Washington (dpa/SN). Miliardar a podpěraćel Trumpa Elon Musk dyrbi tuchwilu wjele kritiki za swój plan znjesć, wšědnje jedyn milion dolarow registrowanemu wolerjej w Pennsylvanije darić. Demokratiski guwerner kraja Josh Shapiro měni, zo dyrbjeli sej přepytowanske zarjady akciju wobhladać. Prawniski profesor Rick Hasen argumentowaše, zo je postupowanje Muska njezakonske.
Zarjadnišća wobstražuja
Žurnalistka Ines Schwerdtner a bywši zapósłanc zwjazkoweho sejma ...
Na inowacisku čaru so dojednali
Frankfurt nad Mohanom (dpa/SN). Sobujěducy w ćahach Němskeje železnicy maja w přichodźe na čarje mjez Berlinom a Hamburgom w najlěpšej kwaliće telefonować a internet wužiwać móc. K tomu su so zwjazkowe knježerstwo, Němska železnica kaž tež štyrjo wobhospodarjerjo mobilnoškričkowych syćow 1 & 1, Deutsche Telekom, Telefónica/o2 a Vodafone na digitalnym wjeršku zwjazkoweho knježerstwa zawjazali. „Železniska čara Hamburg-Berlin ma so z inowaciskej čaru stać“, wuzběhny zwjazkowy minister za wobchad a digitalizaciju Volker Wissing (FDP) w Frankfurće nad Mohanom.
278 kilometrow dołhi železniski zwisk mjez Hamburgom a Berlinom je jedna z čarow, kotraž ma najwjac sobujěducych. Wšědnje je tu hač do 230 ćahow a hač do 30 000 pasažěrow. Wužiwarjo njemóža so dotal na to spušćeć, zo móža internet w dosahacej měrje wužiwać. Wina na tym je syć předewšěm w kónčinach na wsach.
Milinowa syć na kupje so sypnyła
Havanna (dpa/SN). Hurrikan Oscar je kupu Kuba docpěł. Na zbožo njebě tak mócny kaž připowědźene. Hižo wot minjeneho pjatka dyrbi tam wulki dźěl ludnosće bjez miliny wuńć, dokelž je milinowa syć dodźeržana. Wulke dźěle kraja z něhdźe dźesać milionami wobydlerjemi nima žanu milinu. W dźělach stolicy kupy Havanna, kotraž leži na zapadźe sewjerneho pobrjoha, móžachu zamołwići zawčerawšim popołdnju ludźom zaso milinu dodawać. Něhdźe šěsć hodźin pozdźišo so syć znowa sypny. Situacija je po cyłym kraju napjata. Hakle jutře je snano móžno ludźi z milinu zastarać.
Wot komunistiskeje strony awtoritarnje nawjedowany kraj dožiwja hižo wjacore lěta ćežku hospodarsku krizu. Tajku tam wot časa rewolucije lěta 1959 hižo njemějachu. Mjez druhim je tam mało žiwidłow, medikamentow a ćěriwa k dispoziciji. Mnozy wobydlerjo kupy do wukraja ćeknu. Po informacijach knježerstwa je so ličba wobydlerjow jeničce w lětomaj 2022 a 2023 wo cyłkownje nimale dźesać procentow pomjeńšiła.
CDU měła swój kurs změnić
Sahra Wagenknecht ma wuprajenje šefa CDU Friedricha Merza za błudne
Berlin (dpa/SN). Sahra Wagenknecht žada sej hladajo na móžne wutworjenje koalicije z BSW a CDU w Durinskej a Sakskej, zo šef zwjazkoweje CDU Friedrich Merz swój kurs nastupajo politiku w Ukrainje změni. „Po hrózbnej narěči Friedricha Merza tele dny w zwjazkowym sejmje, w kotrymž je sej wón faktisce žadał, zo ma so Němska na wójnje w Ukrainje wobdźělić, móžemy z jeho stronu jenož koaliciju wutworić, jelizo so krajne knježerstwo wot tajkich pozicijow jasnje wotmjezuje“, wuzběhny zwjazkowa předsydka BSW w časopisu Spiegel.
