Hronov 85. raz

srjeda, 05. awgusta 2015 spisane wot:

Hronov (ČŽ/K). Wot minjeneho kónca tydźenja hač do přichodneje soboty dožiwja Hronov pola Nachoda zaso festiwal lajskeho dźiwadła. Na lětušej 85. róčnicy pokazuja 32 inscenacijow. K tomu přewjeduja 15 seminarow a dźěłarničkow, na kotrychž so wobdźělnicy pod nawodom nazhonitych fachowcow z tworićelskimi prašenjemi zaběraja. Najwjetši zajim wobsteji za seminar „Nonwerbalna komunikacija“.

We hłownym programje festiwala předstajeja inscenacije, kotrež su z regionalnych přehladkow jako najwuspěšniše wušli. Mjez nimi je amaterska dźiwadłowa skupina z Malenic, wsy ze 700 wobydlerjemi. Kóžde lěto nastuduje wona znajmjeńša jednu hru. Mjez wukrajnymi wobdźělnikami je ruski Teatr Sekret z Toljattija z inscenaciju „Édith Piaf“. Słowaksku zastupuje Divadlo Gasparego z hru „Wosamoćeny zapad“. Ródne město spisowaćela Alojsa Jiráseka Hronov bě 1931 prěni raz přehladku lajskich dźiwadłowych­ skupin wuhotowało. Wotměwaše ju samo za čas Druheje swětoweje wójny, byrnjež wot němskeje okupaciskeje wyšnosće dowolena njebyła.

Zeman: Mjezu z wójskom škitać

póndźela, 03. awgusta 2015 spisane wot:
Praha (dpa/SN). Hladajo na přiběrace ličby ćěkancow je čěski prezident Miloš Zeman namjetował, wójsko k zawěsćenju mjezow zasadźić. Armeja by zwólniwa była 1 500 wojakow za to přewostajić, rjekny politikar wčera internetnej redakciji nowiny Blesk. Migrantam, kotřiž běchu sej w lěhwje ćěkancow swobodu žadali, dokelž hrozy jim wotsunjenje, 70lětny Zeman přiwoła: „Nichtó njeje was přeprosył. Zmińće so, jeli so wam njelubi!“ Ze swojim nastajenjom žněje Zeman přiběrajcy kritiku srjedźo-lěwicarskeho knježerstwa. „Statnik z formatom Zemana njeměł trjeba měć, na najniše instinkty apelować a přećiwo ćěkancam šćuwać“, namołwješe ministerski prezident Bohuslav Sobotka. Mjeztym su zamołwići kapacitu lěhwa Bělá pod Bezdězem, w kotrychž bě k protestam dóšło, wot 300 na 700 łožow rozšěrili. Wčera běchu tam sta nowych ćěkancow přijeli. Minjeny štwórtk a pjatk běchu sej ćěkancy w lě­hwje swobodu žadali a při tym randa­lěrowali. Policija zamó jeno z pomocu sylzopłuna połoženje změrować.

Njemóže Polakam wodać

pjatk, 31. julija 2015 spisane wot:

Prezident Komorowski 6. awgusta zastojnstwo naslědnikej přepoda

Waršawa. Pólske medije tele dny jara dokładnje wobkedźbuja, što prezident Bronisław Komorowski poslednje dny w zastojnstwje čini. 6. awgusta dźě Andrzej Duda jeho funkciju přewozmje. 63lětny Komorowski bě jemu při prezidentskich wólbach 24. meje podležał.

Poměrnje nowy bulwarny tydźenik ABC je Bronisława Komorowskeho tele dny na jeho kónctydźenskej ležownosći na wuchodźe Pólskeje z kameru při dźěle w zahrodce wobkedźbował. Časopis konstatuje, zo Komorowski tam swoje „rany liza.“ Wšako njemóže Polakam wodać, zo njejsu­ jeho hižo wolili. Pječa nima wón tež žadyn politiski přichod we Wobydlerskej platformje, kotraž bě jeho kandidaturu podpěrała­.

Sagan zahorił, byrnjež njedobył

štwórtk, 30. julija 2015 spisane wot:

Peter Čačko z Bratislavy za Serbske Nowiny

Tež lětuše najwuznamniše kolesowarske wubědźowanje swěta, njedawno zakónčena Tour de France, měješe kaž stajnje horstku wusahowacych jězdźerjow. Jedyn z nich bě bjezdwěla słowakski akter Peter Sagan ze Žiliny, startowacy za mustwo Tinkoff Saxo. Eksperća maja za to, zo je Sagan „turu“ před wostudu zachował. Na wjace hač połojcy z 21 etapow bě wón mjez prěnimi pjećomi w cilu. Pjeć razow docpě druhe městno. Hewak staji pak so połnje do słužby mustwa, pomhajo předewšěm jeho „šefej“ Albertej Contadorej, mjeztym zo su so jeho najwjetši kontrahenća wo swoje wuslědki starali. Dobył wšak njeje Sagan ani jednu etapu, w finalnej w Parisu bě za to měł naj­wjetše wuhlady, krótko před cilom su pak jeho „zamkli“, tak zo je hakle jako sedmy dojěł. Suwerenje zawěsći sej za to požadany „zeleny“ trikot najlěpšeho dypkowarja před Němcom Andréjom Greipelom. Tón fairnje rjekny, zo je Sagan najzasłužbniši nošer „zelenki“ a zo jeho wobdźiwuje. Připódla prajene je to hižo štwórte do­byće wubědźowanja wo dypki, a to štyri lěta za sobu.

Komunistow wurisali

póndźela, 27. julija 2015 spisane wot:
Kijew (ČŽ/K). Ukrainska justica je čłonam komunistiskich stron zakazała, k wólbam kandidować. Zdobom wote­zna jim prawo, w politiskim žiwjenju kraja skutkować. Winuje jich, zo su ludźi čwělowali a na masowych mordarstwach so wobdźěleli. Tole zdźěla čěski dźenik Mladá fronta dnes. Wusud je wjeršk procesa­, kotryž bě so loni w juniju započał. Wot lětušeje meje hižo je na Ukrainje kóždažkuli komunistiska propaganda a symbolika zakazana. Komunistiske hibanje zastupuja w kraju tři strony: Komunistiska­ strona Ukrainy (je najstarša), Wobnowjena komunistiska strona Ukrainy a Komunistiska strona dźěłaćerjow a ratarjow. 1998 bě štwórćina wšěch wolerjow za komunistow hłosowała, lěta 2006 jenož hišće štyri procenty. Ultraprawicarski Prawy sektor smě porno tomu po dobrozdaću agěrować. Tydźenja běchu so w Kijewje stotki jeho přiwisnikow zhromadźili, zo bychu přećiwo knježerstwu a přećiwo prezidentej Petrej Porošenkej protestowali, kiž je jim „přemjechki“ napřećo proruskim mocam.

„Wšitcy smy ćěkancy“

pjatk, 24. julija 2015 spisane wot:

Pólska debatuje wo přiwzaću 2 000 migrantow ze Syriskeje

Waršawa. Jara naležnje rěča tele dny w Pólskej wo ćěkancach. Nastorčiła bě diskusiju ministerska prezidentka Ewa Kopacz minjenu wutoru na nowinarskej konferency. Wona připowědźi, zo chce kraj we wobłuku cyłoeuropskeho dojednanja 2 000 ćěkancow přiwzać. Při tym potwjerdźi, zo njejedna so wo hospo­darskich migrantow, kotřiž za dźěłom pytaja, ale wo ludźi, kotřiž dyrbjachu „před wójnu, namocu a smjerću“ ćěkać.

Hnydom wuwi so mjez politikarjemi a w medijach horca diskusija. Přede­wšěm zastupnicy opoziciskeje strony Prawo a sprawnosć (PiS), kotřiž maja dobre wuhlady, nazymu wólby parlamenta dobyć, plany knježerstwa kritizuja. Zapósłanc PiS Krzysztof Szczerski namjetuje, „ludźom skerje w jich domiznje pomhać“. Wón njewěri, zo je móžno muslimskich ćěkancow do pólskeje kultury integrować. „Kóždy jednotliwc měł so dokładnje pruwować, hač njeje snadź islamist abo samo terorist.“ Tajke přepruwowanje móhło hač do 15 měsacow trać.

Gorbačow za „nowu dowěru“

štwórtk, 23. julija 2015 spisane wot:
Moskwa (dpa/SN). Najebać hospodarske sankcije a druhe wobmjezowanja krizy na Ukrainje dla nadźija so něhdyši prezident Sowjetskeho zwjazka Michail Gorbačow bórzomneho „nawróta dowěry“ mjez Němcami a Rusami. „Dyrbjeli tomu zadźěwać, zo so našej ludaj dale wotcuzbnjatej“, apelowaše 84lětny wčera w Mo­skwje. Rusojo a Němcy su „k wulkim wukonam“ kmani a běchu stajnje zwólniwi, zamołwitosć přewzać. „Čehodla smy zwadu mjez ludomaj dopušćili? Dyrbimy zaso k tomu přińć, štož smy hižo docpěli. Njedopušćmy, zo so wšitko zniči“, rjekny Gorbačow składnostnje knižneje prezentacije. Knježerstwje w Berlinje a Moskwje dyrbjałoj so „mudrej wopokazać a nowy dialog zahajić“, praji Gorbačow po informacijach ruskeho telewizijneho sćelaka Ren-TV. Politikarjo njesměli dalši čas brojić. Hladajo na spochi pohubjeńšacy so poměr mjez Němskej a Ruskej so Gor­bačow „hłuboko starosći“, kaž rjekny. Po najnowšich informacijach wo swojim pozdatnym schorjenju wón rjekny­, zo čuje so w dalokej měrje fit.

Razne reakcije na gestu ministra

srjeda, 22. julija 2015 spisane wot:

Praha (dpa/SN). Gesta wujednanja naměstnika čěskeho ministerskeho prezidenta Pavela Bělobrádeka napřećo wuhnatym je w Praze razne reakcije zbudźiła. Křesćanski demokrat bě minjeny pjatk jako prěni minister Čěskeje Dom sudetskich Němcow w Mnichowje wopytał. W Praze rěčnik knježerstwa na to skedźbni, zo njebě wopyt w knježerstwje dorěčany. Bělobrádek sam powěsćerni ČTK potwjerdźi, zo chcyše „wopory namocy w prěnim rjedźe jako stronski předsyda a křesćan počesćić“.

Čěski ministerski prezident Bohuslav Sobotka pokaza swoje zrozumjenje za gestu wujednanja. Zdobom pak namołwješe na přičiny wuhnaća njepozabyć. „Bě to nacistiska Němska, kotraž je Čěskosłowaksku rozbiła a Druhu swětowu wójnu započała.“ Komunisća z kritiku napřećo Bělobrádekej njelutuja. Wón njeměł tych česćić„ kotřiž su Hitlera zaho­riće witali“, rjekny stronski šef Vojtěch Filip.­ Po Druhej swětowej wójnje běchu něhdźe tři miliony Němcow z tehdyšeje Čěskosłowakskeje wuhnali.

Demonstracije w čěskej stolicy

póndźela, 20. julija 2015 spisane wot:
Praha (dpa/SN). Demonstracije za a přećiwo ćěkancam su sobotu centrum čěskeje stolicy Prahi dominowali. Po informacijach powěsćoweho portala Novinky.cz wobdźěli so něhdźe tysac wosobow na wot prawicarskoradikalnych Narodnych demokratow organizowanym zarjadowanju přećiwo imigrantam a za wustup Čěskeje z Europskeje unije. Wulkozasadźenje policije je tomu zadźěwało, zo dóńdźe k zražkam ze stami přećiwnymi demonstrantami. Tući běchu swoje zarjadowanje hižo prjedy zahajili hač prawicarjo. Tak dóńdźe jenož k werbalnym duelam mjez skupinomaj. Z městnami so tež ćělnje rozestajachu. Před nimale měsacom bě w słowakskej stolicy Bratislavje k namócnosćam mjez prawicarskoradikalnymi a antifašistiskimi sku­pinami dóšło. Prawicarjo běchu něhdźe 5 000 přiwisnikow mobilizowali, zo bychu přećiwo přiwzaću ćěkancow a přećiwo „islamizowanju Europy“ demonstrowali. Něšto stow přećiwnych demonstrantow so jim do puća stupi. Policija bě z městnami přežadana.

Pólske medije analyzuja financnu krizu w Grjekskej

Waršawa. Jara dokładnje pólska zjawnosć tele dny wobkedźbuje, što so w Grjekskej a w tym zwisku po wšej Europje stawa. Žurnalisća stajnje zaso spytaja ludźom rozkłasć přičiny krizy, kotraž hrozy wšu Europsku uniju střasć.

Wěsći sej při tym su, zo njeje Grjekska sama wina na dramatiskim wuwiću, ale zo ma tež EU swój podźěl na nastatej krizy.­

Dosć intensiwnje w rozhłosu wo połoženju w Grjekskej rozprawjeja. We wšědnym wusyłanju „Hospodarstwo“ z fachowcami debatuja, mjez druhim wo wulkej bjezdźěłnosći a hoberskim zadołženju Grjekskeje, kotrež dźeń a wjace ludźi do chudoby ćěri. Eksperća su sej přezjedni, zo je jedna z přičin pobrachowaca moralka Grjekow při płaćenju dawkow. Tež ludźo, kotřiž su jako swědcy sami dožiwili­, zo njedóstanješ w grjekskich hosćencach a wobchodach ani kwitowanku, so słowa jimaja.

nawěšk

nowostki LND