Mjez lětušimi křižerjemi wuhladamy zaso tójšto ze slěbornym wěnčkom jako znamjo, zo 25. raz sobu jěchaja. Wjele žadniši je złoty jubilej. Wšitke dalše ­su skerje wuwzaća, ale za to ćim ­zajimawše.

W Chróšćanskim křižerskim procesionje mamy lětsa wjacorych naspomjenja­hódnych jubilarow. Nimo křižerjow Bena Cuški z Worklec a Měrćina Matki z Kozarc ze złotym wěnčkom na sukni pak zasłužatej sej poraj z Nukničanskeho Kralec dwora wosebitu kedźbnosć. Je drje jónkrótne w Serbach, zo wot časa pózdnjeho srjedźowěka, potajkim dlěje hač štyri lětstotki, wulki štyristronski statok wosrjedź Nuknicy Kralecy wobhospodarjeja. A dołhož je móžno wróćo zhladować, su so jutrońčku stajnje z Kralec dwora křižerjo do procesiona w Chrósćicach zarjadowali. Lětuša wosebitosć je, zo wu­žoh­nuja tam dejmantneju ju­bilarow, bratrow Měrćina a Jana Krala.

Młynk z ćěłom a dušu

štwórtk, 29. měrca 2018 spisane wot:

Johannes a Sebastian Unger wjedźetaj ze swojim dźědom Rätzec młyn w Spytecach. Tón ma přez generacije styki do Serbow

Jutrowny chlěb? Johannes Unger suknje z ramjenjomaj. „Wosebiteje muki za to njeje. Bjeru za njón normalnu muku družiny 505 abo wosuškowu muku. Rózynkow dla. Jutrowny chlěb poskićeja tež z cokorom poćehnjeny. Jenož ma wosušk hišće wjace přičinkow“, wuswětla jednaćel Rätzec młyna w Spytecach. Tam mlěja pšeńcu a rožku, zhotowjeja muku tež w biokwaliće, předźěłuja stare družiny kaž krupnik (Dinkel), dwuzorno (Emmer) a jednozorno (Einkorn), jednu z najstaršich družin pšeńcy. Wot šampanskeje rožki bychu rady hišće wjace wzali. Tu je so Rätzec młyn jako hłowny předźěłar w Sakskej wutworił. W biosferowym rezerwaće Hornjołužiska hola a haty wukonjeja tójšto přeswědčowanskeho dźěła, zo bychu ratarjo stare družiny pla­howali. Wone trjebaja mjenje hnojiwa a mjenje pryskanskich srědkow, nimaja pak tajki wulki wunošk a njejsu tak resistentne přećiwo wětřikej.

Tři mjeńšiny, štyri abo pjeć? Najprjedy do wody połožić a potom warić abo nawopak? Zwarjene jejko pod zymnej wodu dźeržeć abo nic? Na prašenju, kak sej swoje jutrowne abo hinaše jejko perfektnje zwariš, su hižo mandźelstwa zwrěšćili. Čłowjek móže so tež do syteje wole při tym smjeć, kaž nam humorist Loriot nazornje dopokazuje. Kmane nazhonjenja zběrać pak dyrbi kóždy sam.

Gabriel Mommér pola „The Voice Kids“

štwórtk, 29. měrca 2018 spisane wot:

Priwatne telewizijne sćelaki poskićeja dźěćom a młodostnym mjeztym wjacore programy, w kotrychž móža swoje hudźbne talenty juroram a wulkej zjawnosći předstaijć. 11. februara zahajichu šesty rjad „The Voice Kids“, wubědźowanje za sydom do štyrnaće lět młode spěwarki a młodych spěwarjow na sćelaku Sat 1. Mnozy přihladowarjo na žurli a wězo doma před telewizorami běchu wćipni, kotry młody talent jury wokoło Marka Forstera, Neny a jeje dźowki Larissy Kerner a Maxa Giesingera ze spěwom přeswědči a komu dalši wustup zmóžnja.

Polacy su z tradicijemi dojutrowneho a jutrowneho časa wusko zwjazani a je swěru pěstuja. K tomu słuša w prěnim rjedźe póstny čas, kiž traje tam wot popjelneje srjedy hač do wulkeho pjatka.

Pólska katolska powěsćernja KAI je při woprašowanju zwěsćiła, zo 92 procentow wobydlerjow kraja póstny čas a z nim zwjazane wobrjady a zawjazki akceptuje. K tomu słuša spowědź runje tak kaž wobdźělenje na křižowym puću, zo bychu sćěhowali ćerpjenje Jězusa Chrystusa. Wažne su dale póstne prědowanja, kotrež wosady same organizuja. Duchowni rozłožuja wažnosć a wuznam jutrow, namołwjeja křesćanow k modlitwje, nakazanju a nutřkownemu wobnowjenju. W tym času su ludźo tež napominani bědnym, chudym a wosamoćenym pomhać.

Wulki wothłós ma w susodnym kraju póstna pomocna akcija Carity za nuzu ćerpjacych. W cyłkownje 1 500 wobchodach steja w tym času groćane koše, do kotrychž móžeš něšto z toho darić, štož sy runje kupił, a tak chudych, bjezdomnych a předewšěm syroty podpěrać.

Pacientej z rukomaj dobre začuće darić

štwórtk, 29. měrca 2018 spisane wot:

Z osteopatiju a přirodnym hojenjom mnohim we Worklecach pomhaja

Anja Schunke je jako fyzioterapeutka a osteopatka Serbow zeznała.Katja Kuringowa zamóže pacientam do wočow, ale tež do duše hladać.

Na něhdyšim Worklečanskim ryćerkuble, w bywšej chorowni a słužbje maltezow, je zaměstnjena wosebita praksa třoch žónskich. Kóžda za sebje ma swojich pacientow a kóžda za sebje ludźi, młódšich a staršich, dźěći, žony a muži na swoje wašnje hoji. Nic z tabletami ­a krjepkami, ale přewažnje z rukomaj. Tež na te wašnje so po rěčnej hodźinje mnohim wjele lěpje dźe hač do toho. Z kotreje přičiny drje maš nastajnosći hłowy- a brjušebolenje, abo njemóžeš prawje nastupić, čehodla će stawy bola, abo ći tež dušinje lochko wokoło wutroby njeje? Su z wobchadneho abo druheho njezboža organy potrjechne? Hdy, kajke? Tajke abo podobne symptomy drje je kóždy z nas hižo měł a tohodla snano domjaceho lěkarja wo pomoc prosył.

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, swědča wo podawkach a ludźoch.

Alfons Handrik wotkrywa nam swět,

na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.

Hdyž jutrońčku křižerjo Ralbičanskeho a Kulowskeho procesiona přez Sulšecy jěchaja a radostnu powěsć wo zrowastanjenju Chrystusa zanošuja, widźa woni tam dospołnje hinaši wobraz hač na pohladnicy z lěta 1930. Ta wšak je němy swědk wo chuduškich poměrach tehdyšich tamnišich wobydlerjow podłu Čorneho Halštrowa.

Pohladnica njedopomina jenož na to, zo běchu Sulšečenjo w srjedźowěku wot morowych epidemijow ćežko domapytani abo zo stachu so tykowane domy, často ze słomu abo rohodźu kryte, wopor zahubnych wohenjow. Hišće dokładnje před sto lětami wotpali so tam šěsć statokow a 1934 štyri dalše. Z dawnych časow buchu Sulšecy wosebje nalěto powodźene. Tohodla běchu dźěłowi kameradojo w 1930tych lětach běh rěki změnili. Promjo naprawo, hdźež steji dźensa kulturny dom, bu zasypane. Na městnje tykowaneho domčka zboka mosta wuhladamy dźensa rjany masiwny statok Mičec swójby.

Siegbert Himpel w swojim studiju a za měšenskim pultom tež tajke a hinaše serbske štučki nahrawa

Mikrofon producent cyle łahodnje instaluje. Wšako njeje ­tajki runje tuni a njesměł na zemju padnyć.Prjedy hač móže Siegbert Himpel scyła nahrawać, dyrbi słuchatka přihotować a na kóžde wucho prawje nastajić.Tute knefle měšenskeho pulta smě jenož producent „wjerćeć“.

Někotryžkuli ze staršeje generacije zawěsće hišće NDRsku hudźbnu skupinu G.E.S. z Choćebuza znaje. Wšako bě trijo – mužej z gitaru a markantnym kłobukom a šikwana spěwarka – tež we wusyłanju „Kotoł pisaneho“ wustupiło. Prawi­dłownje běchu woni w „Bong“ widźeć a wudobychu sej 1980 we wubědźowanju „Goldener Rathausmann“ w Drježdźanach 2. myto. Po politiskim přewróće 1992 so skupina wšelakich přičin dla rozpušći, nic pak w zwadźe.

Dźensa před 70 lětami je Sakski krajny sejm w Drježdźanach prěni serbski zakoń schwalił

Sakski krajny sejm je 23. měrca 1948 Zakoń wo zachowanju prawow serbskeje ludnosće wobzamknył. To bě před 70 lětami. Za čas NDR kaž tež po towaršnostnym přewróće 1989/1990 su so Serbja a Němcy wospjet z tymle historiskim podawkom zaběrali. Před 20 lětami na přikład wotmě Serbski institut k tomu kolokwij w Budyšinje. Přinoški historikarjow, ludowědnikow a juristow wozjewichu w informaciskich łopjenach třěšneho zwjazka Łužiskich Serbow (Domowina-info, měrc 1998). Dźensa mamy nowe zakonske rjadowanja za Serbow w Braniborskej a Sakskej. Čehodla tuž na tajki podawk spominać?

Wo wobsahu a prěnich wuskutkach zakonja

Dźěćatstwo w narańšej ewangelskej kónčinje mjez Bukecami a Lubijom kónc 19. lětstotka wopisuje 1962 zemrěty Richard Zahrodnik. Originalny němskorěčny tekst ­ze swójbneho archiwa staj jeho prasotrowc Friedhard Krawc a Arnd Zoba-Bukečanski zeserbšćiłoj.

Nan je nas dźěći jara lubował. Husto sym słyšał, kak wón rjekny „dźěćatka su jandźelki“. Njejsmy pak přeco jandźelki byli. Hdyž raz posłušne byli njejsmy, dyrbjachmy tak dołho na konopeju sedźeć, doniž njeje přichodny ćah přijěł. Železnica wjedźeše nimo našeje chěže. To běše přewšo skutkowne chłostanje. Jónu sedźach na konopeju, jako wikowar k nam přińdźe a so wopraša, hač sym chory. Nan pak jemu rjekny, zo mam arest, a to so jara hańbowach. Wobaj so „krutej“ pokuće ­smějkotaštaj. Kak rady byštaj wonaj tajku wotpokućiłoj.

Luboznje so nan tež wo nas staraše, hdyž smy do łoža šli. W zymje bě naša spanska komorka jara zymna. Mać wohrěwaše dźěćace łoža z hlinjanej wohrěwanskej blešu. Běchmy-li so spicy wotwodźěli, nas nan starosćiwje zawodźě, prjedy hač so sam do łoža lehny.

nawěšk

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019

nowostki LND