Na 70. róčnicu skónčenja Druheje swětoweje wójny kaž tež na tehdyše ćežke a krawne wojowanja we Łužicy smy loni wobšěrnje spominali. Po tym je wušła němskorěčna kniha „1945: Bój wo Bu­dyšin“ w Lipšćanskim Engelsdorfskim nakładnistwje. Z pólšćiny přełožił je ju Erich Schulze z Dubca (Daubitz). Awtor originala „Budziszyn 1945“ je Jacek Domański. Jeho knihu bě hižo lěta 2009 Waršawske nakładnistwo Militaria wudało. Dubčan Erich Schulze bě prěni krajny rada Běłowodźanskeho wokrjesa.

Budźa zajim za literaturu

pjatk, 16. decembera 2016 spisane wot:

Młoda poezija w słowjanskim swěće – nazhonjenja z wuprawow

Wot 23. do 25. nowembra wobdźělich so na Mjezynarodnym literarnym forumje w Opolu, do kotrehož bě lětsa zdobom 26. wuprawa poetow na sławny hród šleskich piastow w Brzegu zapřijaty. Tónle swjatk poezije wuhotowachu literaća a přełožowarjo z hosćićelskeho wojewódstwa, z Krakowa kaž tež z Běłoruskeje a Madźarskeje, z Ukrainy, Čěskeje a Němskeje. Organizował bě festiwal, na kotrymž so tež serbscy poeća wobdźěleja, přećel a podpěraćel Serbow w Pólskej, basnik Janusz Wójcik; jeho smy hižo wjacekróć na Serbske swjedźenje poezije witać móhli.

Prěnja němsko-čěska zběrka Milana Hrabala w přebasnjenju

Milan Hrabal, sympatiski basnik z čěskich Warnoćic, je w Serbach dotal skerje znaty jako spěchowar čěsko-serbskeje zhromadnosće na polu literatury, jako angažowany organizator čitanjow za hranicu a wosebje jako přełožowar a wudawaćel serbskeho pisaneho słowa w Čěskej. Nětko pak předleži zběrka jeho swójskich basnjow prěni raz tež w němskej rěči. Kniha je wušła w nakładnistwje Leipziger Literaturverlag a rěka „Eine schimmernde Wabe Glimmer“ – klinčace to słowa, wuwzate z prěnjeje basnje zběrki. W njej namaka mały hólčec při fundamentach „Ródneho domu“, za „kotrymiž so nan znowa schila“, „třpytivou plástev slídy“/ frinkolace so płastno kočeho slěbra. Njewšědny titul wěšći nam na wobrazach bohatu a wjelezmysłowu lekturu. Tež nadpisma wšitkich pjeć wotrězkow wujewjeja so jako wurazny wobraz w naslědnych tekstach.

Warjenska kniha za dźěći rjana a pomocna

pjatk, 16. decembera 2016 spisane wot:

Mysle k nowostce „Warimy z Tomašom“

Štó njepokuknje rady do Płomjenja, tam, hdźež namakaš w kóždym nowym wudaću dalši rjany recept kucharja serbskeho hosćenca „Wjelbik“, Tomaša Lukaša? Cyle prawje, runja dźěćom tež ja tam rady pohladam a sej ideju za tu abo tamnu chłóšćenku wučitam.

Nowostka w Ludowym nakładnistwje Domowina „Warimy z Tomašom“ wabi tuž z receptami za rjane a přewažnje poměrnje­ spěšnje zhotowjene do­broty. Ilustracije z pjera Šćěpana Hanuša hodźa so, kaž njejsmy to hinak zwučeni, wulkotnje k wobsahej. Tež fota nadeńdźemy w knize – jasnje wšak dyrbimy wědźeć, kak ma hotowa jědź wupadać. Tute zapopadnychu awtor knihi sam, Jan Šołta a Tomaš Šołta. Nowa kniha je přede­wšěm na dźěći wusměrjena. „Dajće so překwapić abo překwapće raz nana a mać abo dźěda a wowku ze wšelakimi jědźemi z tuteje knihi.“

Wjele basnjowa hrónčkowz temu serbstwo

pjatk, 16. decembera 2016 spisane wot:

Wo nowej zběrce Fryca Liba „Bóśon z Mósta – Pěsni a gronka“

Fryca Liba sym před lětami zeznał, jako­ přewza wón nawod Dźěłanišća za serbske kubłanske wuwiće Choćebuz – ABC, kotrež je zamołwite za zdźěłanje a wudawanje delnjoserbskeje šulskeje maćizny. Dźensa je Libo wuměnkar. Někotre­ jeho basnje znaju z knihi „Wjacornjejše stawanje – Dolnoserbske basni slědnych 50 lět“, wudateje 2000 w LND. Nětko je wušła zběrka jeho basnjow pod titulom „Bóśon z Mósta – Pěsni a gronka“ znowa w Budyskim serbskim nakładnistwje. Ilustrowała je ju Marion Kwicojc z Lipska.

Přihladujemy, kak so Serbja mjez sobu blokuja, kak rozbrojene a zacybane wšo je. Nichtó z druhim wotewrjenje njerěči. Nastupajo nowelěrowanje sakskeho šulskeho zakonja zapodachu štyrjo wšelacy serbscy akterojo namjety. A stat wupyta sebi toho aktera, kiž jemu najbóle po hubje rěči. W Zwjazku serbskich wuměłcow mějachu wólby přewjesć. Njedóńdźe k tomu, dokelž njebě dosć kandidatow za předsydstwo. W rozprawje stareho předsydstwa a w diskusiji so pokaza, kak frustrěrowani wšitcy su. Tak namjetowaše něchtó, bóle zaćichim, w pozadku agěrować. Runje to pak je tón serbski kužmot, zo njeje žadyn transparentny dialog, zo knježa protekcionizm, falšnosć a intrigi.

Z nuzy rodźeny koncept tworjenja

pjatk, 16. decembera 2016 spisane wot:

JANKAHANKA: Towaršnostny spěwnik w modernym šaće

Jeho wutroba bije za narodne mjeńšiny

pjatk, 18. nowembera 2016 spisane wot:

Čěski wědomostnik-stawiznar dr. habil. Petr Kaleta často we Łužicy slědźi

Na pisanskim blidźe leža wšelake stawizniske knihi ze serbskej tematiku. Dr. habil. Petr Kaleta sedźi při kompjuteru a intensiwnje rešeršuje. Swoje dźěłowe městno ma w běrowje na třećim poschodźe Budyskeho Serbskeho instituta, hdźež je wot meje hač do oktobra tohole lěta dźěłał. We wobłuku Bonnskeje Humboldtoweje załožby zaběra so 43lětny Čech z projektom na dźěłowu temu Serbja w Ludowej komorje NDR. Tohodla bě zaso­ poł lěta w Budyšinje aktiwny. Wottam jězdźi tež do wšelakich archiwow a bibliotekow – w Berlinje, Lipsku, Drježdźanach a druhdźe. „Hač do kónca lěta 2017/spočatk 2018 chcu projekt zakónčeny měć a w Čěskej knihu wudać“, mi wědomostnik praji. Wot 2007 je wón docent na Karlowej uniwersiće w Praze. Tam přednošuje na filozofiskej fakulće studentam wo stawiznach Pólskeje, ale tež wo kulturje, literaturje, stawiznach a rěči Serbow. „Po projekće tam dale wuwučuju.“

K 60. posmjertninam čěskeho molerja a folklorista

„Jednoho dnja, prěnje přihoty za monumentalnu monografiju wo mojim dźěle běchu hižo sčinjene, wopytach z Vítěslavom Nezvalom molerja Ludvíka Kubu w jeho ateljeju. Nezval měješe za Kubowu monografiju předsłowo napisać, a ja přilubich baseń přidać. Ludvík Kuba běše tehdom stary knjez, ale přeco hišće wobdźiwajnje čiły ... W jeho ateljeju chowachu so wšelake překwapjenki. Přede­wšěm běchu to wězo jeho nowe wobrazy w błyšćacych barbach, tworjene z njezlemitym a njewusaknitym molerskim wotmachom. Čim starši bě, ćim lěpje je molował! Žane ,mazane šaty‘, kaž so te­hdy njezajimawym a płowym wobrazam njezajimawych a płowych molerjow praješe. Kubowe wobrazy zawostajichu sylny a rozžahły zaćišć. Jeho wašnje molowanja wšak za tón čas njebě wjac moderne. Dźak swojemu tworićelej pak je wuměłstwo Kuby zbožownje swoju dobu přetrało. Wone skutkuje a wobkuzłuje z čerstwosću barby, kaž wusahowace twórby impresionistow, a z kwalitu molerskeho dźěła ...“

Nadawk a profilstej jasnje definowanej

pjatk, 18. nowembera 2016 spisane wot:

Rozmołwa z jednaćelku Serbskeho ludoweho ansambla

Před dobrym lětom přewza Diana Wagnerec jednaćelstwo Serbskeho ludoweho ansambla. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.

Kak sće so do funkcije zadźěłała?

D. Wagnerec: Myslu sej cyle derje hladajo­ na to, zo sym dom bjez přihota a w ćežkej situaciji přewzała. Mam nětko dosć dobry přehlad wo ansamblu, štož pak njerěka, zo budźe dźěło w přichodźe lóše.

Što je so z Wašim nawodom změniło?

D. Wagnerec: Wažne je mi prawočasne planowanje hrajneje doby, natwar repertoira, konsekwentne přepruwowanje financow a rozžohnowanje z njeefektiwnymi abo do profila ansambla njesłu­šacymi projektami. Zhromadne dźěło we wjednistwje je so pohłubšiło a mamy zaso srjedźodobny wuměłski koncept do přichoda.

Wo čim dźe w tymle wuměłskim koncepće?

nawěšk

nowostki LND