Chróšćan zběžk: Šulerjo so dopominaja
Kak su potrjecheni šulerjo Chróšćan zběžk před 25 lětami dožiwili? Jakub Brězan, Marija-Madlena Hencyna, Stefanie Maternowa a Fabian Pöpel, tehdy šulerjo 5. lětnika, zhladuja wróćo a powědaja wo tutym času. Hižo w předpolu nimale měsac trajaceho zjawneho rozestajenja běchu so młodostni z Chrósćic a wokoliny za zachowanje šule angažowali.
Najprjedy šulu porjeńšili
„Smy šulu rjedźili, wobarbili a zrumowali, zo bychmy na jeje hódnotu a wuznam za šulerjow pokazali“, tak Jakub Brězan. Projekt su regionalne firmy jako sponsorojo podpěrowali. „Jónu přijědźe taksijowy šofer z Drježdźan a chwaleše našu prócu. Zo by naše předewzaće podpěrał, da nam něhdźe 50 hriwnow“, so něhdyši šuler dopomina.
Rady serbuja a ignoruja hłupe komentary
Po najnowšim islamistiskim teroristiskim nadpadźe wosrjedź Berlina diskutuja ludźo w Němskej zaso sylnišo wo wohroženju našeho žiwjenskeho wašnja. Naš prózdninski sobudźěłaćer Matej Šewc je so tohodla mjez swojimi přećelemi wobhonił, hač so młodźi Serbja we Łužicy wot někajkich njepřećelow wohroženi čuja, na přikład hdyž w zjawnosći serbuja. Čitajće tule jich wotmołwy. To drje njeje reprezentatiwne woprašowanje, ale zajimawy dohlad, kak młodźina ze serbskich wsow wo tym mysli. Rady pokročujemy temu bórze z młodostnej, kotraž so w kruhu swojich přećelkow naprašuje.
Syman Richter (16) z Worklec:
Jako Serb čuju so we Łužicy wěsty. Přeco rady a husto serbuju a rady pokazuju, zo sym Serb, dokelž sym hordy na to, zo přisłušam wosebitej mjeńšinje.
Milan Šmit (15) z Worklec:
Rěču rady serbsce, dokelž so mi lubi, zo sym kmany, nimo němčiny tež druhu rěč nałožować. Sym pak tež hižo njepřijomne dožiwjenja měł, jako słyšach na koparskich hrach druhdy njetrjebawše komentary napřećiwnych hrajerjow Serbam napřećo. Serbšćina je rjana rěč, kotruž rady wužiwam.
Pokalne finale
Sokoł Ralbicy/Hórki –
ST Hnašecy-Dobruša 3:2
po podlěšenju (0:1; 1:1)
Willi Schöne, wrotar Sokoła Ralbicy/Hórki: „To bě woprawdźe intensiwna hra, kiž bě spočatnje wurunana, ale poněčim běchmy my potom wo wjele lěpše mustwo. Njejsym sprawnje prajene wjac wěrił, zo hišće wurunanje docpějemy, wšako bě jich wrotar jara, jara sylny. Ćim rjeńšo, zo je so nam to w poslednjej sekundźe tola hišće poradźiło. W podlěšenskim času běch sej potom wěsty, zo tónle finale dobudźemy. Sym njesměrnje wjesoły přez tónle triumf.“
Franciska Hellnerowa, přihladowarka:„Ćišć wot Hnašec/Dobruše bě spočatnje njesměrnje wulki a tuž běše to jara čuwy rubjaca hra. Hakle z poslednjej akciju je so potom pola Sokoła zasłuženy suk torhnył. Po tym su Sokoljo jara swobodnje hrali a sej jednu šansu po druhej wuhrali a z rjanymi wrotami dobyće docpěli. Ralbičenjo mějachu prosće wjac mocow a tohodla tež zasłužbnje dobychu. Štož je mje jara mjerzało bě, zo su hrajerjo z Hnašec/Dobruše stajnje zaso zranjenja a bolosće insceněrowali a tohodla bě přidatny čas dźesać mjeńšinow dospołnje okay a na kóncu naše wulke zbožo.“
Młodostni na praktikumje
Šulerjo 8. a 9. lětnika Serbskeje wyšeje šule „Michał Hórnik“ we Worklecach maja tuchwilu, krótko do lěćnych prózdnin, dwaj tydźenjej šulerski praktikum. Po prěnim tydźenju je so Luiza Mikławškec někotre šulerki za jich zaćišćemi prašała.
Alena Ričlec: Swój praktikum přewjeduju w Hórkach w jěchanskej terapiji Ellen Smolineje. Sym so za tole rozsudźiła, dokelž tam we wólnym času rady jěcham. Prěni tydźeń bě napinacy, ale je so mi přiwšěm jara lubił. Dźěłam wosom hodźinow wob dźeń. Njejsym jenička praktikantka, kotraž tam dźěła. Nětko, w druhim tydźenju swojeho praktikuma na statoku, bych rady dźěći na konju wuwučować chcyła. Jako wučerka za jěchanje pak so njewidźu. Powołansce bych so radšo ze skótnej lěkarku stała.
Je wažne, hdźe so dźěćo narodźi
Z demonstraciju su zašły pjatk sta ludźi w Kamjencu zjawnje přećiwo zawrjenju wotrjadow za gynekologiju a porodnu pomoc protestowali. Milenka Rječcyna je z někotrymi wobdźělnikami rěčała.
Judit Čornakowa z Chrósćic: W Kamjencu je wšitko jara swójbne, jako porodźaca čuješ so schowana a škitana. Tajki porod je jara intimna situacija. Mam štyri dźěći a kóždy króć sym so derje zastarana čuła. To přeju sej tež za přichodne generacije žonow, kotrež dźěći wočakuja. Chcu, zo staciji wostanjetej, wosebje za serbstwo, a zo móža žony w serbskej atmosferje dźěćo porodźić. To je něšto hinaše, hač w někajkej wulkej němskej klinice.
Milenka Kralowa z Bóšic: Sym wšitke swoje tři dźěći w Kamjenskej chorowni porodźiła. Běch kóždy króć jara spokojom, team je super. Wupłaći so, za dalše wobstaće porodneje stacije wustupować a z tym tež za to wojować, zo by chorownja dale wobstała a zo móhli žony tam dale swoje dźěći porodźeć.
Komunikaciju polěpšić
Kak na lětuši kongres FUEN zhladujeće?
Luiza Winarjec z předsydstwa młodźinskeje organizacije Pawk: Předewšěm je mi na kongresu FUEN napadnyło, zo njeje wjele zastupjerjow młodźiny, štož je jara škoda. Přiwšěm dóstach dźakowano wuměnje z tamnymi zastupjerjemi mjeńšinow wjele inspiracije a nowe ideje. Přesłapjena pak sym, zo so čłonojo přemało mjez sobu wothłosuja. Jelizo bychu wšitcy wotewrjenišo mjez sobu rěčeli, móhli wjace docpěć.
Wulosowanje – tola dobra ideja?
Tuchwilu so intensiwnje wo wobornej winowatosći a w tutym zwisku samo wo wulosowanju diskutuje. Kak pak wo tym potrjecheni serbscy młodostni mysla? Lydija Suchec je so za jich měnjenjom wobhoniła a zwěsćiła, zo je nastajenje jara rozdźělne.
Matej Čornak (16) z Dobrošic: Měnju, zo je znowazawjedźenje woborneje winowatosće dobra ideja, dokelž móža so młodostni tak za swój kraj angažować. Při tym so jim mnoho nazhonjenjow za žiwjenje sposrědkuje, kaž disciplina abo kak so z brónjemi wobchadźa. Nimo toho maja tam wuměnu z tamnymi młodostnymi. Móžu sej sam předstajić, po šuli wójsku přistupić, snano pak do směra mariny, dokelž mje to skerje zajimuje. Tež za žony by woborna winowatosć płaćić dyrbjała, wšako njejsu nadawki we wójsku tajke, zo móža je jenož mužojo wukonjeć. Myslu sej, zo woborna winowatosć njeby škodźała.
Helena Dubawic (16) z Worklec: Njedźeržu ničo wo tym, zo so woborna winowatosć zaso zawjedźe. Po mojim měnjenju je to rozsud jednotliwca, hač chce do zwjazkoweje wobory hić abo nic. Wosobinsce mam za přichod hinaše plany, do kotrychž so tole njehodźi.
Wozbožace dožiwjenje
XV. mjezynarodny folklorny festiwal Łužica je nimo. Marta Měrćinkec a Milan Pawlik staj so wopytowarjow a sobuskutkowacych woprašałoj, kak su podawk dožiwili.
Leandra Nowakec z Chrósćic, čłonka Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor: Za mnje je folklorny festiwal stajnje wjeršk, dokelž so jara za folkloru horju. Tu móžu nimo znatych serbskich folklornych skupinow dalše ansamble z cyłeho swěta live dožiwić. Wobžaruju pak, zo njemóžach sej wjace jich wustupow wobhladać, dokelž sym jako sobuskutkowaca sama wjele na jewišću stała. Jako wosebje wobohaćacu začuwach wuměnu z tamnymi skupinami. W rozmołwje z čłonami skupin sym tójšto wo narodach, jich nahladach a mentaliće nawuknyła.
Bamž wostanje w pomjatku
W Serbach je mnoho ludźi, kotřiž mějachu składnosć, bamža Franciskusa wosobinsce zetkać abo zbliska dožiwić. Takle so na njeho dopominaja:
Luisa Hančikec, šulerka Serbskeho gymnazija: Sym jara dźakowna, zo smědźach so loni na putnikowanju ministrantow do Roma wobdźělić. Wjeršk bě, bamža na Pětrowym naměsće cyle blisko widźeć. Dožiwjenje to, kotrež tak spěšnje njezabudu. Wosebje w pomjatku wostanje mi, kak je wopytarjow z wulkej přećelnosću a měrliwosću witał.
Rafael Ledźbor, redaktor Katolskeho Posoła: Sym jara dźakowny, zo smědźach bamža Franciskusa loni spočatk lěta we Vatikanje njeposrědnje dožiwić a zwěsćić, zo wón woprawdźe na čłowjeka hlada. Wón njeje za tym hladał, hač sy zastupjer někoho wulkeho, ale je so tomu přiwobroćił, kotryž tam runje bě. Něšto zwostanje mi wosebje w pomjatku: Jako sym jemu rjekł, zo sym zastupjer časopisa małeho słowjanskeho ludu w Němskej, je wón mje krućišo přimnył a so na mnje posmjał a mi z tym pokazał, zo je jemu tež tole wažne a zo wón tole jara hódnoći.
Dawid Statnik, předsyda Domowiny:
Na bazy wjele wobmyslenjow
Marko Šiman, zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje
Zasadnje njejsym za to, přichodnym generacijam nowy dołh napołožić, kotryž dyrbja wone potom wotpłaćić. Problemy Němskeje móžemy tež z mjeńšim zadołženjom zrjadować. Wažne pak tež je, projekty na dobro Łužicy zwoprawdźić a tak dźěłowe městna zachować. Klimowe zaměry do wustawy zapisać je njetrjebawše. Dnjowa politika njesłuša do zakładneho zakonja.
Elaine Jenčec, zapósłanča CDU w Sakskim krajnym sejmje
Je łoskoćiwa wěc, hladajo na přichodne generacije dołh w tajkej wysokosći brać. Swět pak je so změnił, hospodarstwo bywa słabše, a wójna w Ukrainje je wužadanje. Rozsudne je, zo so pjenjezy do transformacije inwestuja, nic do subwencijow. Knježerstwo ma hišće lěpje konkretizować, za čo srědki nałožuje.
Philipp Werš, sobustaw Budyskeho wokrjesneho předsydstwa CDU
