Serbske temy w němskej protyce

póndźela, 12. oktobera 2026 spisane wot:

W nowej protyce „Oberlausitzer Hausbuch 2027“ namakamy wjacore serbowědne přinoški. Trudla Malinkowa je samo hnydom dwójce zastupjena. Pod titulom „Pućurubarka moderneho hladanja chorych“ čitamy wo njesebičnym skutkowanju Marje Simo­noweje, kotruž mjenowachu po jeje smjerću 20. februara 1877 „mać“ a „čestnu ­staćanku Europy“. Jako tajku ju w Němskej a wukraju znajachu. Narodźiła bě so 26. awgusta 1824 do serbskeje ratarskeje swójby w Dobruši pola Budyšina jako Marja Janašec. Hač do dźensnišeho spožčichu jej postum wjacore wuznamjenjenja. Na kóncu artikla steji aktualne poručenje: „150. róčnica jeje smjerće 20. februara 2027 je składnosć, pioněrku powo­łanskeho hladanja chorych a sobuzałožerku Čerwjeneho křiža w Sakskej wopominać.“

W dalšim přinošku rysuje Malinkowa žiwjenje a skutkowanje „katolskeho kapłana w Čechach a ewangelskeho fararja w Minakale“ Josefa Prawosława Kordinu (1819–1888). W Praze bě serbskich studentow zeznał. W lěće 1854 přistupi Maćicy Serbskej. Po jeho nastorku natwarjachu we Łupoji cyrkej.

Statnik zwěsća spad rěčneho stawa

štwórtk, 20. awgusta 2026 spisane wot:

Na sćelaku Deutschlandfunk wusyłachu předwčerawšim přinošk ze serbskej temu. Přinošk připowědźujo pokaza moderator wusyłanja campus & karriere Tobias Schlemper na to, zo je serbšćina po zastopnjowanju UNESCO wohrožena rěč. W přinošku krajneho korespondenta za Braniborsku Christopha Richtera njerozeznawaja mjez delnjo- a hornjoserbšćinu. Tuž z njeho tež njewuchadźa, zo wobsteji nastupajo wohroženje rěče rozdźěl mjez serbšćinomaj; delnjoserbšćina je po měritkach UNESCO „chutnje wohrožena“, hornjoserbšćina „wohrožena“. W přinošku pak dźe skerje wo to pokazać, na kotre wašnje so akterojo w Delnjej Łužicy wo to prócuja, delnjoserbšćinu wozrodźować. Moderator zaměstnja region podłu pólsko-němskeje mjezy, hdźež dwurěčne tafle dróhow nadeńdźe, popisane w serbskej a němskej rěči. Praji so, zo je kóždy dźesaty wobydler Łužicy Serb a z tym přisłušnik připóznateje mjeńšiny w Němskej. Na to je słyšeć bórbolenje wobdźělnikow delnjoserbšćinu posrědkowaceho projekta Zorja. Po tym so rěč hižo njejewi. Wučer Gregor Wieczorek rozłoži zmysł Zorje.

Punkrock a bozankowa poliwka

srjeda, 29. apryla 2026 spisane wot:

„We 80 dnjach po Sakskej“ rěka serija Sakskich Nowin (SZ), w kotrejž lokalni redaktorojo ludźi w swojim regionje wopytuja a předstajeja. Pod titulom „Serbja, punk­rock a bozankowa poliwka“ staj reporteraj Budyskeje redakcije SZ Fionn Klose a Miriam Schönbach minjenu srjedu wjacorych Serbow Hornjeje łužicy předstajiłoj.

Serbskosć wabi za nakup we wsy

štwórtk, 11. decembera 2025 spisane wot:

Lars Gottschling drje wě, zo je wjele profitabelnišich inwesticijow hač załoženje wjesneho nakupowanišća. Najebać to je pjenjezy, kotrež je z imobilijemi a wobnowjomnymi energijemi zasłužił, na dobro swojeje domizny, Njeswačidła, inwestował. Zo su Sakske Nowiny tamnišemu předawanišću „Nahkauf“ wutoru poł strony wěnowali, je dalši wupłód no­weho myta Domowiny za hospodarstwo, z kotrymž buštaj njedawno Lars Gottschling a Ronny Škoda wuznamjenjenaj. Škoda, z kotrymž je Gottschling wjele lět spřećeleny, ma jako zamołwity we wotnožkach drobnowikowanja hižo wjele nazhonjenjow. Tohodla bě z Hórkow ­pochadźacy muž idealny partner za zwoprawdźenje tutoho zmužiteho hospodarskeho projekta, wo kotrymž su tež Serbske Nowiny hižo wospjet rozprawjeli.

Z Łužicy do Witzenhausena

póndźela, 10. nowembera 2025 spisane wot:

Iniciatiwa „Zhromadnje za Witzenhausen“ (GfW) piše w swojich zdźělenkach medijam wo předstajenju filma „Pola nas rěka wona Hanka“. Wjace hač 50 zajimcow bě sej srjedź oktobra film w tamnišim kinje Capitol wobhladało. Kinowy dokumentarny film hódnoćachu přihladowarjo w zetkanišću susodow, kotrež bě před pjeć lětami w Hessenskej nastało, jako zaćišćow połny. Na to zeńdźechu so wopytowarjo na informaciske zarjadowanje wo stawiznach a přitomnosći serb­skeho luda w Němskej. Dale pišu w zdźělence, zo su něhdyši wjesnjanosta Nje­bjelčanskeje gmejny Tomaš Čornak a hudźbnik Jacke Schwarz kaž tež Elisabeth Scheibe ze zahrodnistwa Permagold wšelake iniciatiwy a ludźi mjez rěku Werra a Mišnjanskej krajinu wopytali, mjez druhim solidarne ratarstwo w Unter­riedenje a wjes Hilgershausen. Tam rozprawješe Čornak wo swojim skutkowanju jako něhdyši wjesnjanosta. Zdobom je wón wšelake projekty gmejny, kaž demokra­tiske wobdźělenje, ekologiske wuwiće a serbskosć jako samozrozum­liwosć předstajił.

Žurnalistka Kate Brady je za Washington Post wo zdźerženju wohroženeje serbskeje rěče rozprawjała. Artikl wuńdźe 17. awgusta 2025 a rysuje doraznje, kak tuta mała słowjanska mjeńšina we Łužicy wo swoju rěč wojuje. Wot 2023 Brady w Berlinskim běrowje Washington Post dźěła, do toho je mjez druhim za Němsku žołmu, BBC a Euronews rozprawjała. Wona pochadźa ze Zjednoćeneho kralestwa, je germanistiku a francozistiku na University of Leeds studowała a je fachowča za němsku politiku a europske wuwića.

W pěstowarni w Budyšinje wustupi „mloko pijacy zmij“ w serbskej rěči – symbol za žiwy, ale wohroženy wšědny dźeń Serbow. Dwurěčne nadróžne tafle z mjenomaj „Bautzen“ a „Budyšin“ pokazuja na prezencu zapadosłowjanskeje mjeńšiny, kotraž hižo dlěje hač tysac lět we Łužicy eksistuje. Najebać politiske přewróty a měnjace so hranicy jeje rěč přetra, tola dźensa je tuta masiwnje wohrožena: Asimilacija, falowace daledawanje w swójbach a ultranacionalistiske prudźenja ju poćežuja.

Magacin Mosaik nakładnistwa Steinchen für Steinchen skedźbnja lětsa měsačnje z wosebitej temu na swoje hłowne figury Abrafaxe, kotrež mjeztym hižo 50 lět agěruja. Čisło 597 september 2025 tematizuje rozestajenja mjez słowjanskimi a germanskimi wjerchami w kónčinje mjez Habolu a Sprjewju.

Před 850 lětami hrožeše wójna při bahnojtych pobrjohach rěki Sprjewja. Askanski markhrabja Albrecht a Jacza, wjerch Sprjewjanow, wojowaštaj wo móc. W boju wo namrěwstwo běše Jacza twjerdźiznu Braniborska při Haboli wobsadźił. Albrecht bě ju pozdźišo wróćo zdobył. Z tym pak wojowanja so njekónčachu. Albrecht měrješe so na swojej twjerdźiznje Spandau při zaliwje Sprjewje na přichodne rozestajenje. A Jacza měješe swoju rezidencu při niłkej Sprjewi w sydlišću Copnic (Köpenick).

Štyri razy wob lěto „Lausitz Magazin“ wuchadźa a chce jako „magacin za rozsu­dźacych ludźi, towaršnosć a změnu strukturow“ skutkować. Nakład 10 000 eksemplarow darmotneho, ale naročnje wu­hotowaneho časopisa na błyšćacej so papjerje nadeńdźeš druhdy samo při garderobje wobchodow za drastu. Hłownu temu lětušeho lěćneho wudaća prezen­tuja na titulnej stronje pod hesłom ­„SORBISCH MODERN“, z přidawkom „zboka drasty a nałožkow“. Magacin so drje prawidłownje serbskim temam na seriozne a sensibelne wašnje wěnuje, ale aktualne wobšěrne rozprawnistwo wo „pokładźe Łužicy“ je dotal bjezdwěla wjeršk.

„Z Mělníka do Ralbic“

srjeda, 02. apryla 2025 spisane wot:

Abonentam w Serbach je dóšło nowe ­čisło Praskeho časopisa Česko-lužický věstník, kotrež Praske towarstwo pře­ćelow Serbow (SPL) wudawa. Je to zapo­zdźene wudaće za cyłe lěto 2023 ze 72 stronami. W zawodnych słowach zamołwitaj redaktoraj Lukáš Novosad a Eliška Oberhelová pisataj, zo je to tuńšo hač lětnje dźesać čisłow, kaž bě to hač do lěta 2020 praksa. Korony dla a tež tohodla, zo bě Radek Čermák funkciju zamołwiteho redaktora złožił, su prawidłowne wu­dawanje přetorhnyli.

Pisaja wo jutrach

srjeda, 12. měrca 2025 spisane wot:
W aktualnym wudaću (měrc/apryl) magacina Landlust wěnuje so awtorka dr. Maria Hofmann w swojim přinošku jutram w Serbach. W rubrice žiwjenje we wjesnych kónčinach pisa wona złožujo so na imaterielne herbstwo wo tym, kak serbske jutrowne nałožki ludźi we Łužicy zwjazuja. Na štyrjoch stronach su k tomu tež fota podate. Najwjetši dźěl wobsaha wěnuje awtorka jutrownym jejkam a wopisuje stawizny, symbole, barby a techniki kaž tež wuznam jutrownych jejkow. Dale zapřija do artikla informacije wo křižerjach. Tak je w katolskej kónčinje dźewjeć křižerskich procesionow, kotrež jutrowničku wěru a kulturu zwuraznja. Hoffmann skedźbnja nimo toho na jutrowne nałožki, kotrež su so nimale zhubili a so nětko zaso wozrodźeja. K tomu słuša jutrowne spěwanje w ewangelskich wjeskach. Tohorunja wopisuje wona klepotanje w katolskich kónčinach a nałožk chodźenja po jutrownu wodu. Nimo toho zajimcam doporuča, zo móžeja so w Budyskim Serbskim muzeju abo na Lubnjowskich jutrownych wikach 22. a 23. měrca wo jutrach w Serbach informować. Bianka Šeferowa

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo