To a tamne (13.01.26)
Zapřijeće „Wurjadne zamóženje“ je njesłowo lěta 2025. Tole je jury dźensa w srjedźno-hessenskim Marburgu zdźěliła. Z hospodarskeho a juristiskeho wobłuka pochadźacy wuraz dźensa wužiwaja, zo bychu z nim zatajili, zo jedna so wo nowe zadołženje, jury pisa. „Wurjadne zamóženje“ bě loni w diskusiji wo nowe kredity sta miliardow eurow zwjazkoweho knježerstwa zjawnu debatu dominowało.
Škleńcu kołbasy a hewak ničo je paduch pokradnył, kiž je so kónc minjeneho tydźenja do bydlenja 29lětneho muža w durinskim Sömmerda zadobył. Muž bě durje přełamał a škleńcu kołbasy za tři eura spakosćił. Hač bě skućićel hłódny, pjany abo hač njeje prosće ničo druheho namakał, njeje znate. Škoda při durjach bydlenja, kotruž je paduch zawostajił, hódnotu rubizny „w dalokej měrje“ přesahuje, policija zdźěla.
Wurjadna zhromadźizna
Freiburg (B/SN). Na wurjadnu hłownu zhromadźiznu 7. a 8. januara je bamž Leo XIV. wšěch 245 kardinalow do Roma přeprosył. Teologa Andreas Batlogg měni: „Zo chce nas bamž informować a z nami wuradźować, je postup porno zašłosći.“ Kaž medije rozprawjeja, dźěše tam wo synodalnosć a předkoncilarnu Božu mšu. Bamž pyta kompromis mjez „tradiciju a dalewuwićom.“
Symbol Swjateje swójby
Vatikan (B/SN). Bamž Leo XIV. je na swjedźenju Swjateje swójby přirunował: „Tak kaž je Józef z Mariju a Jězusdźěćatkom před kralom Herodesom ćěkał, přesćěhani křesćenjo dźensa před jednotliwymi despotami a krejlačnymi tyranami ćěkaja. „Sprawna swójbna přichilnosć, wotewrjeny dialog, swěra a dobre skutki móža nadźiju do swěta njesć a so ze šulu lubosće stać.“
Cyrkwje derje wopytane
Hannover (B/SN). W Němskej je loni patoržicu pjeć milionow ludźi jedne z 33 000 ewangelskich kemšow wopytało. To je trochu wjace hač lěto do toho. To je signal, zo je hodowne poselstwo ludźi docpěło. Wěra kemšerjow pak njewobmjezuje so jenož na patoržicu“, wujasni předsydka rady Ewangelskeje cyrkwje w Němskej Kirsten Fehrs.
Zalodźene dróhi na zapadźe
Düsseldorf (dpa/SN). Sylny dešćik je na zamjerznjenej pódźe na zapadźe Němskeje strašnje hładke dróhi zawinował. W rańšim powołanskim wobchadźe běchu awtodróhi w Sewjerorynsko-Westfalskej a w Porynsko-Pfalcy chětro zatykane. Na lětanišću w Frankfurće nad Mohanom dyrbjachu sto lětow šmórnyć. Tež w Mnichowje a Nürnbergu mějachu ćeže. Železnica bědźeše so ze zamjerznjenymi wuhibkami. We Łužicy wočakuja miłe wjedro a hładke dróhi dźensa wječor.
Zeleni za wjace ćišća na Putina
Berlin (dpa/SN). W prócowanjach wo přiměr w Ukrainje žada sej předsydka Zelenych Franziska Brantner wjace angažementa ze stron zwjazkoweho kanclera Friedricha Merza (CDU). Ruski prezident Wladimir Putin žadyn přiměr nochce a trěbny ćišć na njeho prezident USA Donald Trump wukonjeć njebudźe, rjekny Brantner nowinarjam. Tole měł Merz zhromadnje z EU nětko činić. Wona sej žada, ruske wolijowe łódźe blokować a ruske zamóženje wužiwać.
Dalši policisća do Minneapolisa
Narendra Modi (naprawo), ministerski prezident Indiskeje, je dźensa ...
UNO za kónc namocy w Iranje
Berlin (dpa/SN). Generalny sekretar UNO António Guterres je zamołwitych w Iranje namołwjał, so dalšeje namocy přećiwo demonstrantam wzdać. Prawo na swobodne zwuraznjenje měnjenja měło bjez wobmjezowanja zaručene być, piše Guterres na internetnej platformje X. Wón je „šokowany“ hladajo na namóc přećiwo demonstrantam, kotraž je sej smjertne wopory žadała. Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) je namóc přećiwo demonstrantam tohorunja zasudźił. Po informacijach opozicije w Iranje je při rozestajenjach mjeztym wjace hač 400 ludźi žiwjenje přisadźiło.
Prezident USA Donald Trump hrozy mjeztym ze zasadźenjom wójska. Pječa je jemu režim w Iranje rozmołwy poskićił.
Meloni: Zasoz Ruskej rěčeć
Za wjetši přinošk Grönlandskej
Reykjavik (dpa/SN). Wonkowny minister Johann Wadephul je zwólniwosć Němskeje za wjetši přinošk za wojersku wěstotu Grönlandskeje připowědźił. Prawe wotmołwy pak měli so we wobłuku NATO namakać, rjekny politikar CDU w Islandskej, hdźež bě wčera ducy do USA pozastał. Wadephul reagowaše z tym na hroženja prezidenta USA Donalda Trumpa, kiž chce sej arktisku kupu přiswojić. „Sewjerny Atlantik je za našu aliancu NATO geostrategisce wažny. Islandsa je w tym zwisku tohorunja jara wažna“, Wadephul rjekny. „Ćim wažniše je dobre zhromadne dźěło.“ Zwjazkowa wobora je do systema dohladowanja mórskich kónčin zapřijata. Hladajo na nowe wužadanja chcyła Němska pruwować, što je móžno, minister připowědźi.
Islandska wonkowna ministerka Þorgerður Gunnarsdóttir na to pokaza, zo su Europa, USA a Kanada stajnje dobri přećeljo byli. Transatlantiski zwisk je měr na swěće zachował. Wadephul zetka so dźensa wječor we Washingtonje ze zastupnikami knježerstwa USA.
Produkcija přiběra – eksport hinje
Fachowcy wobkedźbuja snadny rozrost industrije Němskeje
Wiesbaden (dpa/SN). W industriji Němskeje jewja so pokazki na to, zo so wjacore lěta trajaca hospodarska kriza kónči. W nowembru je produkcija w industriji, twarstwje a pola energijowych zastaraćelow njewočakowano třeći měsac za sobu rozrostła. Wosebje sylne bě wuwiće w awtomobilowej branši. Porno tomu na eksport wusměrjene wobłuki hospodarstwa dale ćerpja, wosebje wysokich cłow USA dla. Hospodarscy fachowcy zwěsćeja najebać to pod smužku dźeń a wjace pokazkow na to, zo so hospodarstwo krok po kroku zaso zhraba.
Najnowše daty pokazuja, zo „so konjunktura němskeje industrije poněčim zaso k dobremu wuwiwa“, rjekny analyst Jens-Oliver Niklasch, zastupnik badensko-württembergskeje krajneje banki.
Jenož hišće katastrofy
Štó su štyrjo najhórši njepřećeljo socializma? Nalěćo, lěćo, nazyma a zyma! Z tutym žortom so ludźo swój čas w NDR tomu smějachu, hdyž mějachu zamołwići swoju lubu nuzu, z wjedrowymi kapriolemi wobchadźeć. Statne medije potom hnydom wo „přirodnej katastrofje“ rěčachu. Dźensa so mi tohorunja zdawa, zo stejimy před mjezu eksistency. W kupnicy mi minjeny štwórtk napismo wulkeje bulwarneje nowiny do woči biješe: „Smjertny strach. Wostańće doma!“ Měnjena bě sněhowa fronta, kotraž so nam ze zapada bližeše a hrožeše, cyłe zjawne žiwjenje zlemić. Dźensa wěmy, zo njeje so swět sypnył. A po kónctydźenskich wjeselach na sankach a zamjerznjenych hatach mnozy mjeztym wobžaruja, zo ma přichodne dny wšitko zaso nimo być.
Warnowanje wjedrarjow je wažne. Hdyž pak so z „katastrofami“ jenož hišće tak mjerwi, jich wěšćenjam na kóncu nichtó wjace njewěri. Što pak, hdyž budu woprawnjene? Marko Wjeńka
