Clinton namołwja ludźi so pozběhnyć
Minneapolis (dpa/SN). Bywši prezident USA Bill Clinton je po smjertnych wutřělach na muža w Minneapolisu ludźi namołwjał, swój hłós přećiwo praksy wotsunjenja prezidenta Donalda Trumpa pozběhnyć. „Jeli swoju swobodu po 250 lětach spušćimy, ju snano nihdy wróćo njezdobudźemy“, Clinton piše. Wšitcy, kotřiž do ameriskeje demokratije wěrja, měli so nětko pozběhnyć.
Demokrat Clinton, kotryž bě mjez 1993 a 2001 prezident USA, zdobom potwjerdźi, zo njeby nihdy za móžne měł, zo so podawki kaž minjeny tydźeń w Minneapolisu a druhich městach hdy w zjednoćenych statach wothrawaja.
Sobotu rano běchu zastojnicy zarjada za imigraciju ICE w Minneapolisu muža zatřělili. Spočatk januara běchu zastojnicy ICE w samsnym měsće 37lětnu mać třoch dźěći na samsne wašnje morili. Knježerstwo twjerdźi, zo dyrbjachu so policisća zakitować. Guwerner Tim Walz je Trumpa mjeztym naležnje napominał, „tute 3 000 njewukubłanych mocow wróćo zwołać, prjedy hač dalšich ludźi morja“.
Sněh a lód ludźi wužadałoj
Zymske poměry ze zdźěla ekstremnymi wuskutkami w Němskej
Offenbach (dpa/SN). Hač do 25 centimetrow sněha a zalodźene dróhi: We wjacorych dźělach Němskeje su so ludźo dźensa rano ze strašnymi zymskimi poměrami bědźili. Wina je poměrnje mała, ale jara skutkowna nižina, kotraž je so wčera wječor z juha do směra na sewjer rozpřestrěła. W tym zwisku so mócnje sněhuje, na wuchodźe nastanje strašny lód.
Dźensa rano běchu wosebje w Mecklenburgsko-Předpomorskej, Braniborskej a Berlinje dróhi zasněžene a zdźěla z lodom pokryte. W Badensko-Württembergskej a Bayerskej bě sněh hižo wčera wječor wulke ćeže na dróhach zawinował. Nadróžna słužba měješe ruce połne dźěła. Tójšto awtow dyrbjachu z přěrowow wućahnyć. Awtodróha A8 bě blokowana, po tym zo běchu wjacore awta do so zrazyli. Při tym nasta zwjetša jenož wěcna škoda. Šoferam nakładnych awtow radźeše policija dočakać, doniž njejsu najhórše wuskutki wjedra přewinjene. W Frankskej, na sewjeru Bayerskeje, dźensa žana šulska wučba njeje.
Nichtó njeje njelegalny
Muzeje maja dale ćeže
Drježdźany (dpa/SN). Statne wuměłske zběrki w Drježdźanach bědźa so po cyberowym nadpadźe přeco hišće z techniskimi problemami. „Njemóžemy ničo noweho rjec, situacija je njezměnjena“, zdźěli rěčnica muzeja nowinarjam. Muzeje su přiwšěm wotewrjene. Bjezposrědnje po nadpadźe bě krajny kriminalny zarjad přepytowanja zahajił.
Hosći z chlěbom a selu witali
Rekordna ličba wopytowarjow
Kamjenica (dpa/SN). Najwjetši archeologiski muzej Sakskeje w Kamjenicy wjeseli so nad nowym rekordom wopytowarjow. W lěće 2025, jako bě město europska kulturna stolica, zličichu tam nimale 105 000 wopytowarjow, to je 45 procentow wjace hač lěto do toho a telko kaž hišće ženje po wotewrjenju, muzej zdźěla. 2024 běchu 72 000 wopytowarjow ličili. Dotalny rekord 85 000 hosći je z lěta 2023. Najwjetši zajim je přehladka wo stawiznach hórnistwa z 45 000 zajimcami zbudźiła. Muzej běchu 2014 w historiskim twarjenju něhdyšeje kupnicy Schocken wotewrěli, kotraž bu 1930 wotewrjena. Pod pomnikoškitom stejacy dom běchu po planach architekta Ericha Mendelsohna natwarili.
Direktorka muzeja Sabine Wolfram hódnoći lěto kulturneje stolicy jako „wulki dar“ za Kamjenicu a za muzej. „Mam jenož pozitiwne nazhonjenja. Tójšto ludźi je naš muzej wopytało. Zdobom smy dźakowano lětušemu schadźowanju Zwjazka muzejow Němskeje fachowcow na bohatu kulturnu scenu Kamjenicy skedźbnili.“ W Sakskej wěnuja so lětsa z rjadom wosebitych zarjadowanjow židowskej kulturje Němskeje.
To a tamne (26.01.26)
Krosnowar po fasadach wysokodomow Alex Honnold je sej dalši són spjelnił. 40lětny zalěze w běhu połdra hodźiny bjez kóždeje techniskeje pomocy na 508 metrow wysoki Taipeh 101 w stolicy Taiwana. Akciju su na platformje Netflix dokumentowali a live w interneće pokazali. Tole je raznu kritiku zbudźiło. Honnold bě dospołnje přemóženy a zbožowny, po tym zo bě wjeršk mróčeleškrabaka docpěł. Tam sčini najprjedy raz selfie.
Za krućišu mjezu alkohola pola kolesowarjow wupraja so jasna wjetšina ludźi w Němskej. Tole je wuslědk reprezentatiwneho woprašowanja instituta Forsa w nadawku Němskeje wobchadneje wěstotneje rady. Na wšěch 82 procentow je za mjezu 0,5 promilow a mjenje, nimale třećina je za dospołny zakaz alkohola pola kolesowarjow. Tuchwilu smědźa kolesowarjo hač do 1,6 promilow měć.
Sakscy separatisća wobskorženi
Drježdźany (dpa/SN). Na wyšim krajnym sudnistwje w Drježdźanach su dźensa proces přećiwo čłonam militantneje neonacistiskeje skupiny „Sakscy separatisća“ zahajili. Wosom mužam mjez druhim wumjetuja, zo su teroristisku organizaciju załožili a wulkopřeradnisku akciju přihotowali. Po přeswědčenju statneho rěčnistwa mužojo planowachu, na wěstym dnju „X“ móc w Sakskej přewzać a režim po přikładźe nacionalsocialistow natwarić. Proces ma 67 dnjow trać.
Wjace pjenjez za Grönlandsku
Brüssel (dpa/SN). Prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen je politiskich napjatosćow z USA dla zmylki Europjanow w zwisku z Grönlandskej přiznała. „Smy zhromadnje přemało do wěstoty Arktiki inwestowali“, rjekny wona po wurjadnym wjeršku EU w Brüsselu. W přichodnym etaće EU wot lěta 2028 chce komisija wudawki za pjenježnu podpěru Grönlandskeje podwojić. Konflikt z USA Grönlandskeje dla móžachu minjenu srjedu we wobłuku NATO zrjadować.
Konsultacije ministrow
Ratarjo su dźensa rano ze swojimi mašinami na kromje awtodróhi A 10 ...
Kurdojo w Kobanê so njepodadźa
Kobanê (SN/jp). Hladajo na tuchwilne intensiwne wojowanja w kurdiskej kónčinje na sewjeru Syriskeje je Nesrin Abdullah, komanderka kurdiskich wobrónjenych jednotkow žonow YPJ, wo kritiskim połoženju w Kobanê rozprawjała. Kónčina je wobstupjena wot zóldnarskich mocow syriskeho přechodneho knježerstwa a pro-turkowskich milicow, rjekny wojowarka na internetnej nowinarskej konferency w Kobanê. Město Rojavy a wokolne kurdiske wsy su ćežko nadběhowane, wona rjekny. Mnozy ciwilisća su ćeknyli a Kobanê je přepjelnjene z wuhnatymi. Tući nimaja wodu, milinu, tepjenje a mediciniske zastaranje. Wosebje tepjenje je jara trěbne, dokelž so w Kobanê sněži. Wobydlerjo wsow a města su sami na so stajeni, dokelž njeje so poradźiło, wuchowanske koridory organizować. K nadběhowarjam słušeja tež wojowarjo Islamskeho stata. Woni maja najmoderniše turkowske brónje a postupuja nječłowjesce. Přikłady za to su wotprawjenja a namóc přećiwo žonam. Zaměr zóldnarjow a ekstremistow njeje jenož wojerske dobyće. Woni chcedźa wokolinu zničić a ludnosć terorizować.
