Za serbsku kulturu w stolicy wabili

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Berlin (SN/MiP). Na wječor ze serbskej literaturu a hudźbu staj wčera społnomócnjeny Swobodneho stata Sakskeje Markus Franke a społnomócnjena sakskeho statneho knježerstwa za naležnosće Serbow Franciska Brechowa do sakskeho zastupnistwa pola Zwjazka w Berlinje přeprosyłoj. Naposledk mjenowana wjedźeše po programje wječora, kotryž wuhotowaštaj dźiwadźelnik a moderator Axel Thielmann a Lipšćanski jazzowy trijo Sotry wjesela.

Naprawy na dobro industrije

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Koalicija CDU/CSU a SPD chce z nišimi płaćiznami miliny industriji pomhać. Nimo toho zniža dawki na tikety za lětanje a planuja twar nowych płunowych milinarjow. Na tute naprawy su so wodźacy zastupnicy unije a SPD wčera wječor dojednali. Planowany je tež tak mjenowany fonds Němskeje, kotryž ma wjace priwatnych inwesticijow mobilizować. Bjez wuslědka pak wostachu nastupajo wjele diskutowany zakaz bencinowych a dieselowych awtow.

Pentagon připowědźa operaciju

Washington (dpa/SN). Po tym zo je najwjetša wójnska łódź swěta do kónčiny łaćonskeje Ameriki dojěła, planuja USA tam wojersku operaciju přećiwo cwólbam pašowarjow drogow. Tole je nawoda zakitowanskeho ministerstwa Pete Hegseth připowědźił. Misija zakituje domiznu a škita USA před drogami, piše Hegseth w interneće. Wójsko USA bě minjeny čas wjacore čołmy drogowych kurěrow zničiło a dźesatki ludźi moriło. We Venezueli přihotuja so na móžnu wójnu.

BBC prosy Trumpa wo wodaće

Kretschmer: Ludźi njepřiwzać

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) chce ličbu nowych ćěkancow z Ukrainy w swobodnym staće wobmjezować. „Ličby su minjene měsacy drastisce stupali“, rjekny Kretschmer nowinarjam. „Tole wuwiwa so na wulki prud. Njeje prosće móžno, zo dale a wjace ludźi přiwzamy.“

Hłowna přičina stupaceje ličby ćěkancow su nowe postajenja w Ukrainje, kiž nětko tež mužam w starobje mjez 18 a 22 lětami dowoleja, swój kraj wopušćić. Wotpowědujo tomu ličby za škitom pytacych z Ukrainy spochi přiběraja: W juliju bě 35 muži do Sakskeje přišło, w awgusće bě jich sto. W septembru přińdźe 1 253 Ukrainjanow do swobodneho stata, to je nowy rekord po awgusće 2022.

Jednory namjet

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:
Serbšćina dyrbi samozrozumliwje widźomna a słyšomna być, to je wažne wuměnjenje za to, zo so jeje prestiž zwyši. Na pućach a we wobchodach w Budyšinje abo Kamjencu – jadrowej kónčinje – pak je žiwa, wšědna serbšćina lědma słyšeć. Jako pobych před lětami na rěčnym kursu čěšćiny w Praze, dósta kóždy wobdźělnik, wšojedne kak derje čěšćinu hižo wobknježeše, přitykačk, na kotrymž steješe „Mluvím česky“ (Rěču čěsce). Samozrozumliwje sej jón při swojej tobole přityknych a tam wón tež wosta, jako běch dawno doma. Kak so zwjeselich, jako mje předawarka we wulkej Budyskej kniharni při kasy njejapcy čěsce narěča, dokelž bě přitykačk widźała. Njeby tajka jednora pokazka tež za Serbow wu­žitna była? Běrowy serbskich institucijow su personalnje derje pjelnjene. Namaka so ně­chtó, kiž by raz po hasach šoł a serbskim předawarjam, lěkarjam, hladarjam, mechanikarjam a dalšim posłužbarjam z přećel­nym słowčkom přitykačk (na př. lipowe­ łopješko) přepodał? Wěrju, zo by tole k słyšom­nosći serbšćiny přinošowało. Weronika Žurowa

Antifa w USA „teroristiska“

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Knježerstwo prezidenta USA Donalda Trumpa je němsku lěwicarsku ekstremistisku skupinu Antifa-Ost na lisćinu terorowych skupin zapisać dało. Tež tři dalše skupiny z Europy tam přichodnje steja, wonkowne ministerstwo we Washingtonje zdźěla.

Zjednoćenstwo Antifa-Ost je mjez 2018 a 2023 „tójšto nadpadow přećiwo wosobam přewjedło, kotrychž ma za fašistow abo za dźěl prawicarskeje sceny w Němskej“, rěka w stejišću ministerstwa. Tamne skupiny skutkuja w Italskej a Grjekskej. Čłonojo skupiny njesmědźa hižo do USA přijěć a tam konta měć. Kritikarjo warnuja, zo móže Trump wuraz Antifa tež w USA přećiwo swojim kritikarjam znjewužiwać.

Etat 2026 z hišće wyšim zadołženjom

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Etat Němskeje za lěto 2026 je zdźěłany. Po poslednich změnach je etatowy wuběrk zwjazkoweho sejma dźensa rano cyłkowny etat 524,5 miliardow eurow schwalił.

Móžno je to jenož z wysokim zadołženjom. Wuběrk je wobzamknył, nimale 98 miliardow eurow nowych kreditow brać, to je wosom miliardow wjace hač w naćisku zwjazkoweho knježerstwa předwidźane. K tomu přińdu kredity z wurjadneho fondsa za infrastrukturu a za zwjazkowu woboru. Tak so nowe zadołženje pod smužku na 180 miliardow zwyši.

Zwjazkowy sejm chce na swojich planowanych posedźenjach w tydźenju wot 25. hač do 28. nowembra doskónčnje wo etaće wothłosować. Etat postaja, kelko pjenjez móža jednotliwe ministerstwa w lěće 2026 wudać a kotre projekty ze srědkami financuja. Zastupnik Zelenych Sebastian Schäfer kritizuje, zo koalicija přemało pjenjez za inwesticije nałožuje. Dietmar Bartsch (Lěwica) skorži, zo z hoberskimi kreditami lědma što wuzbytkuja. Zastupnik SPD Thorsten Rudolph porno tomu mjenuje etat „mudre naprawy za zhromadnosć towaršnosće“.

Najwjetši dźiw w stawiznach

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Polacy 107. róčnicu njewotwisnosće po wšěm kraju woswjećili

Waršawa. Z demonstracijemi, koncertami a swjedźenjemi su Polacy minjenu wutoru mjeztym 107. róčnicu njewotwisnosće woswjećili. Po wšěm kraju zmahowachu čerwjeno-běłe chorhoje, kotrež mějachu wobydlerjo tež na zarjadowanjach sobu. Wo wosebity medialny wjeršk je so Robert Lewandowski postarał: Swětosławny kopar zaswěći w New Yorku čerwjeno-běłe wobswětlenje na wjeršku Empire State Buildinga, hoberskeho twarjenja w měšćanskim dźělu Manhattan, kotrež je symbol ameriskeje metropole. Lewandowski je Polakam jara wažny pósłanc kraja.

Pólska bě 11. nowembra 1918 – po skónčenju Prěnjeje swětoweje wójny a rozpadnjenju europskich mócnarstwow – swoju njewotwisnosć wróćo zdobyła. Do toho bě kraj 123 lět mjez Pruskej, Ruskej a Rakusko-Madźarskej dźěleny.

EU přepytuje přećiwo Google

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). EU na to tuka, zo zawinuje internetny hober Google ze swojej pytanskej funkciju medijam a nakładnistwam njelěpšiny, štož by zakonje ranjace było. Zamołwita Europska komisija je tohodla přepytowanje přećiwo Google zahajiła. Konkretnje dźe wo směrnicy Google, kotrež wobsahi medijow we wuslědkach pytanja wočiwidnje wothódnoća, jeli su na jich internetnych stronach komercielne wobsahi dalšich předewzaćow zaměstnjene.

Wiceprezidentka komisije Teresa Ribera rjekny: „Nas starosća, zo wjedu směrnicy Google k tomu, zo njewobchadźeja z powěsćowymi nakładnistwami we wuslědkach pytanja fairnje, wotpowědnje a bjez diskriminacije.“ Zamołwići chcedźa hladać, hač Google sprawne směrnicy nałožuje. K tomu je koncern z USA po zakonjach EU nuzowany.

Krabat w načasnym konteksće

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:
Na wulkej žurli Markkleebergskeje radnicy dožiwi wčera něhdźe 50 přihladowarjow premjeru inscenacije „Krabat zemrěje“. Němsko-serbska hudźbna a dźiwadłowa hra Moritza Schönbrodta (naprawo) a Johannesa Kürschnera staja znatu figuru serbskeje mytologije do načasneho konteksta a zwjazuje hornjo- a delnjoserbšćinu z němčinu. Mjez kurjawu, swěcu a ćmowymi zwukami nastawa atmosfera, kotraž fascinuje a Krabatowe pytanje za čłowjeskosću adekwatnje zwuraznja. Wosebje skutkowne bě hudźbne wuhotowanje Kürschnera, kiž z pomocu dudlawy, elektroniskich zynkow a pólnych nahrawanjow z Łužicy napjatosć wutwori. Dobry hrajerski wukon klankarki Lindy Fülle (srjedźa) radźenu premjeru skulojći. Foto: SN/Celina Knopec

To a tamne (14.11.25)

pjatk, 14. nowembera 2025 spisane wot:

Pjenjezy pokradnył a dźěl zaso wróćił je paduch w hornjofrankskim Wunsiedelu. Dotal njeznaty bě 71lětneho prosył, jemu pjenjezy měnić. Jako muž swoju móšeń wočini, paduch spěšnje do njeje hrabny a 70 eurow wućahny. Starc za nim běžeše a sej pjenjezy wróćo žadaše. Na to paduch pozasta, jemu 20 eurow do ruki stłóči a so zminy. Policija za skućićelom pyta a prosy swědkow wo pomoc.

Na wšěch 500 kilogramow kokaina w kistach bananow je policija w Lübecku a susodnych wokrjesach namakała. Drogi běchu mjez bananami schowane, kotrež mějachu wjacore wobchody wulkeho wikowarja žiwidłow dóstać. Prěnje pakćiki přistajeni wuhladachu, jako jim spedicija banany přiwjeze. Minjeny čas běchu stajnje zaso wulke mnóstwa drogow namakali, kotrež wikowarjo z łaćonskeje Ameriki po tutym puću do Europy pašuja.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025